Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1097 trên 1.483
Nước béo và tủy xương bò trong bát phở truyền thống thường bị nhiều người kiêng dè vì nỗi sợ tăng mỡ máu và xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, các phân tích khoa học trên động vật nhai lại cho thấy tủy xương chứa một lượng lớn axit béo đơn bất bão hòa bên cạnh chất béo bão hòa, và tác động lên sức khỏe phụ thuộc vào cách chúng ta tiêu thụ.
Gan và ruột cá tích tụ lượng lớn thuốc trừ sâu clo hữu cơ cùng các kim loại nặng độc hại cao hơn nhiều lần so với cơ thịt. Để phòng tránh nguy cơ ngộ độc mạn tính và bảo vệ sức khỏe, người tiêu dùng nên loại bỏ toàn bộ nội tạng khi sơ chế cá.
Để giữ nguyên vi chất B12 trong thịt đỏ, phương pháp nướng nhiệt độ vừa phải hoặc áp chảo khô thường vượt trội hơn luộc ngập nước chắt bỏ. Vitamin B12 dễ hòa tan trong nước nên nếu luộc, việc tận dụng cả phần nước dùng là chìa khóa then chốt để bảo toàn dinh dưỡng.
Nhiều phụ nữ truyền tai nhau dùng sâm Lai Châu để bù đắp nội tiết tố và đẩy lùi cơn bốc hỏa tuổi mãn kinh. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy chiết xuất nhân sâm không gắn kết trực tiếp với thụ thể estrogen ở tử cung, mà hoạt chất saponin chủ yếu hỗ trợ bảo vệ tế bào thần kinh và trí nhớ.
Kết hợp vitamin C ngay trong bữa ăn giúp khử sắt sang dạng dễ hấp thu tại ruột non, hóa giải các chất ức chế từ rau củ và hỗ trợ vận chuyển sắt qua tế bào ruột, song hiệu quả sẽ rõ rệt nhất với nguồn sắt thực vật đi kèm hơn là bản thân thịt đỏ.
Sâm Ngọc Linh chứa hơn 300 hoạt chất sinh học giúp kháng viêm, chống căng thẳng và cải thiện phản ứng miễn dịch. Các hoạt chất nhóm ginsenoside đã được chứng minh giúp tăng sinh tế bào lympho bị suy yếu ở người già, mở ra hướng hỗ trợ đắc lực cho hệ miễn dịch lão hóa khi dùng đúng cách.
Cả sâm Lai Châu và sâm Ngọc Linh đều là các phân loài thuộc loài sâm Việt Nam, cùng giàu saponin khung dammarane. Tuy nhiên, phân tích chuyển hóa học cho thấy hai loại có hồ sơ hoạt chất riêng biệt: 7 ginsenoside tập trung nhiều ở sâm Ngọc Linh, 6 ginsenoside khác dồi dào hơn ở sâm Lai Châu, kèm một hợp chất độc quyền ở lá sâm Lai Châu.
Sâm Ngọc Linh ngâm mật ong phát huy hiệu quả tốt nhất khi dùng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều, ngay sau bữa ăn. Thời điểm này giúp hệ vi sinh đường ruột chuyển hóa tối ưu hoạt chất majonoside R2, hỗ trợ chống mệt mỏi, tăng sự minh mẫn và hạn chế tăng đường huyết đột ngột.
Mang biến thể gen ApoE4 làm tăng nguy cơ mắc bệnh Alzheimer, đặc biệt khi kết hợp với chế độ ăn giàu chất béo bão hòa. Các nghiên cứu cho thấy tiêu thụ nhiều mỡ bão hòa kích hoạt phản ứng viêm thần kinh, kháng insulin não và thúc đẩy tích tụ mảng bám beta-amyloid ở cơ thể mang gen này.
Sâm cau thường được quý ông ngâm rượu uống với kỳ vọng tăng cường bản lĩnh phái mạnh. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất thảo dược này giúp cải thiện độ cương cứng và phục hồi nồng độ testosterone ở động vật bị tổn thương do nhiệt, nhưng không làm tăng vọt hormone ở cơ thể khỏe mạnh bình thường.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy uống dịch chiết sâm Tây Bá Lợi Á trong 4 tuần giúp tăng mạnh số lượng tế bào lympho T và tế bào diệt tự nhiên ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, hiệu quả này không xuất hiện ở vận động viên tập nặng và phụ thuộc nhiều vào dạng chiết xuất toàn phần của thảo dược.
Nhiều người tin rằng ruột đỏ của sò huyết giúp bổ máu vượt trội hơn thịt bò, nhưng khoa học cho thấy thịt bò giữ sinh khả dụng của sắt heme ổn định hơn. Việc lựa chọn thực phẩm phòng ngừa thiếu máu cần dựa trên cơ chế hấp thu và khuyến cáo an toàn thay vì quan niệm dân gian.
Da cá là nguồn cung cấp collagen loại 1 dồi dào với tỷ lệ tiêu hóa lên tới 92%, nhưng cũng là mô có nguy cơ tích tụ kim loại nặng cao hơn thịt nạc. Người tiêu dùng hoàn toàn có thể tận dụng lợi ích làm đẹp của da cá nếu biết cách chọn nguồn cá sạch, tránh các loài cá săn mồi tầng đáy.
Hàu biển chứa lượng kẽm dồi dào với độ hấp thu cao, đóng vai trò quan trọng trong việc cân bằng hormone nam giới. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ giúp cải thiện testosterone ở người bị thiếu hụt vi chất này, không làm tăng vọt nội tiết tố ở người khỏe mạnh bình thường.
Sâm Ngọc Linh chứa nhóm hoạt chất ginsenoside và saponin có vai trò hỗ trợ hệ tim mạch và thần kinh. Tuy nhiên, người bệnh tăng huyết áp không nên tự ý sử dụng mà cần tham khảo ý kiến bác sĩ điều trị, chọn đúng nguồn sâm chuẩn xác và theo dõi sát chỉ số huyết áp để đảm bảo an toàn.
Chiết xuất từ sâm cau, nổi bật là hoạt chất curculigoside, cho thấy tiềm năng chống oxy hóa, ức chế quá trình chết tế bào và bảo vệ mô thần kinh trong các thử nghiệm tiền lâm sàng. Dù vậy, người dân không nên tự ý dùng để phòng ngừa suy giảm trí nhớ vì hiện vẫn thiếu bằng chứng thử nghiệm lâm sàng trên người.
Người bị huyết áp cao có thể sử dụng sâm Tây Bá Lợi Á ở liều lượng thích hợp, bởi nghiên cứu lâm sàng cho thấy thảo dược này không làm biến động huyết áp hay ảnh hưởng đến thuốc tim mạch. Tuy nhiên, người bệnh cần tuân thủ liều chuẩn và không dùng thay thế thuốc điều trị.
Đậu nành lên men (natto) không hoàn toàn thay thế được đậu phụ hay đậu nành luộc, nhưng vượt trội nhờ hàm lượng vitamin K2 cao gấp 20 lần hạt đậu thường và chứa enzyme nattokinase. Duy trì ăn natto vài lần mỗi tuần giúp tăng kích hoạt protein gắn canxi vào xương hiệu quả.
Sâm Tây Bá Lợi Á có thể hỗ trợ nâng cao sức bền thể chất, giảm bớt suy nhược và cải thiện khả năng thích ứng với căng thẳng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng cho thấy thảo dược này không thể chữa khỏi hội chứng mệt mỏi mạn tính, đồng thời không mang lại nhiều lợi ích cộng thêm nếu thiếu các biện pháp quản lý căng thẳng và thay đổi lối sống cốt lõi.
Chiên thịt bằng nồi chiên không dầu giúp giảm lượng chất béo và hạn chế sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs) tốt hơn chiên ngập dầu truyền thống. Tuy nhiên, luồng nhiệt cao làm khô bề mặt thịt vẫn sinh ra hợp chất gây viêm này, đòi hỏi người dùng phải kiểm soát nhiệt độ và thời gian nấu.
