Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1099 trên 1.483
Nhiều người e ngại nhân sâm vì sợ tính nóng gây bốc hỏa, phát nhiệt. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định sâm không làm tăng thân nhiệt vùng đầu mặt mà chủ yếu cải thiện lưu thông máu và kích hoạt chuyển hóa tế bào, an toàn khi dùng đúng liều.
Uống sâm sau bữa ăn nhẹ khoảng 30–60 phút là thời điểm lý tưởng nhất. Thay vì dịch vị dạ dày rỗng, chính hệ vi sinh vật đường ruột mới là yếu tố quyết định phân cắt các ginsenoside thành hoạt chất dễ hấp thu vào máu.
Trữ đông thịt đỏ giúp ức chế vi khuẩn nhưng không thể ngăn chặn hoàn toàn quá trình oxy hóa chất béo và biến tính chất đạm. Để thịt trên ngăn đá quá lâu hoặc rã đông nhiều lần khiến thịt mất nước, đổi màu, khô cứng, hao hụt dinh dưỡng và sinh ra các hợp chất làm biến đổi mùi vị.
Chẩn đoán tiểu đường thai kỳ khiến nhiều bà bầu lập tức gạch tên bánh mì khỏi bữa sáng vì sợ tăng đường huyết. Thực tế, thai phụ không cần kiêng tuyệt đối món ăn này. Các nghiên cứu khoa học chỉ ra việc chọn bánh mì nguyên cám, đếm khẩu phần tinh bột và ăn kèm hạt giàu chất béo tốt giúp giữ đường huyết an toàn.
Người bị mỡ máu cao không cần kiêng tuyệt đối thịt bò mà nên ưu tiên các phần nạc ít mỡ giắt như thăn nội, thăn mông và thịt bắp đùi. Khi lọc bỏ mỡ thừa và ăn lượng vừa phải trong thực đơn ít chất béo bão hòa, thịt bò nạc vẫn giúp giảm chỉ số cholesterol xấu (LDL-C).
Người đang điều trị ung thư không nên tự ý dùng sâm Ngọc Linh. Các hoạt chất trong sâm có thể gây tương tác dược động học, làm thay đổi thời gian đào thải của thuốc hóa trị và tăng nguy cơ độc tính nguy hiểm. Bệnh nhân bắt buộc phải hỏi ý kiến bác sĩ điều trị trước khi sử dụng.
Uống sâm liên tục thời gian dài với liều lượng quá mức có thể kích hoạt "hội chứng lạm dụng sâm", gây tăng huyết áp, mất ngủ triền miên, rối loạn tiêu hóa và tăng nguy cơ biến chứng tim mạch. Dù là dược liệu quý, sâm chỉ phát huy tác dụng bồi bổ khi dùng đúng liều lượng khuyến cáo và ngắt quãng hợp lý.
Ăn thịt đỏ chế biến như thịt xông khói thường xuyên làm tăng 12-30% nguy cơ cao huyết áp do tải lượng natri và chất bảo quản nitrat ngấm sâu trong khâu ướp thịt tạo áp lực lớn lên thành mạch. Ngược lại, thịt đỏ tươi chưa chế biến không ghi nhận mối liên hệ tiêu cực này.
Nhiều người lo ngại uống sâm Lai Châu sẽ gây bốc hỏa, nổi mụn hay tăng thân nhiệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu sinh hóa trên chi Panax chỉ ra rằng sâm không làm tăng nhiệt độ cơ thể một cách bất thường, mà cảm giác nóng chủ yếu do sự kích thích thần kinh, nội tiết và chuyển hóa khi dùng sai cách hoặc tùy thuộc cơ địa.
Thưởng thức bát bún cá chiên giòn thêm ớt cay dễ khiến người mắc hội chứng ruột kích thích đau quặn bụng, nóng rát và mót rặn. Các nghiên cứu cho thấy hoạt chất trong ớt cùng phản ứng sau ăn kích hoạt trực tiếp hệ thần kinh ruột vốn bị tăng cảm thụ, gây đau dữ dội hơn người bình thường.
Thịt bò, thịt lợn là nguồn đạm quen thuộc nhưng tiêu thụ quá mức lại làm tăng nguy cơ ung thư đại trực tràng. Thủ phạm chính là sắt heme trong thịt đỏ, chất xúc tác tạo ra các hợp chất N-nitroso gây đột biến DNA, làm rối loạn hệ vi sinh và kích hoạt phản ứng viêm mạn tính tại niêm mạc ruột.
Chiết xuất cây ban âu chứa hoạt chất hypericin có khả năng kích hoạt phản ứng gây hại tế bào da khi tiếp xúc với tia cực tím và ánh sáng. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng trên người cho thấy việc uống thảo dược này ở liều điều trị thông thường không gây đỏ da hay bỏng nắng rõ rệt như nhiều người lo ngại.
Thịt trâu thường được truyền tai là lành tính và ít béo hơn thịt bò. Thực tế khoa học cho thấy thịt trâu ít vân mỡ nội cơ nên dễ lọc bỏ mỡ thừa hơn, nhưng hàm lượng cholesterol cụ thể giữa hai loại thịt lại phụ thuộc lớn vào chế độ chăn nuôi và cách chế biến trên bàn ăn.
Duy trì chế độ ăn Keto giàu thịt đỏ có thể làm tăng các hạt ApoB gây xơ vữa và gia tăng nguy cơ tiến triển vôi hóa mạch vành, nhất là khi lượng mỡ động vật bù đắp cho tinh bột. Thay thế thịt đỏ bằng đạm thực vật là giải pháp bảo vệ hệ tim mạch an toàn hơn.
Ăn thịt đỏ hàng ngày, đặc biệt là thịt chế biến sẵn, có thể làm suy giảm tính đa dạng của hệ vi sinh đường ruột và gây mất cân bằng giữa hai ngành vi khuẩn Bacteroidetes và Firmicutes. Tình trạng này thúc đẩy các phản ứng viêm niêm mạc và gia tăng các chất chuyển hóa bất lợi cho tim mạch.
Nước dùng bún phở hầm xương đậm đà thường chứa lượng lớn muối natri cùng kali và photpho hòa tan. Với người suy thận mạn tính, thói quen húp hết nước lèo dễ làm tăng huyết áp, giữ nước và gây rối loạn điện giải. Người bệnh nên ưu tiên ăn phần cái, giảm nêm mặn và bỏ thói quen húp cạn nước.
Sâm Ngọc Linh hỗ trợ giảm căng thẳng do stress mạn tính nhờ hợp chất majonoside-R2. Hoạt chất này giúp điều hòa hệ thụ thể GABA-A, giảm tổn thương oxy hóa ở mô não, phục hồi thời gian ngủ tự nhiên và bảo vệ niêm mạc dạ dày trước những tác động tiêu cực của áp lực tâm lý kéo dài.
Lá sâm Lai Châu hãm trà không có tác dụng bồi bổ tương đương phần củ. Các nghiên cứu trên chi Sâm cho thấy hoạt chất quý saponin và hệ thống gen sản xuất chúng tập trung chủ yếu ở phần rễ củ lâu năm, trong khi phần lá có biểu hiện hoạt chất rất thấp.
Nướng thịt ở nhiệt độ cao sinh ra các chất đột biến và gây ung thư nguy hại, điển hình là amin dị vòng (HCA) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH). Các hợp chất này hình thành từ phản ứng giữa axit amin, đường và creatinin trong thịt khi nhiệt vượt quá 150-200 độ C.
Bún thang với nhiều loại đạm như thịt gà, giò lụa, trứng không gây khó tiêu ở người cao tuổi nếu được thái nhỏ và ăn lượng vừa phải. Tình trạng đầy bụng thường do men tiêu hóa suy giảm, khả năng nhai kém hoặc ăn quá no, chứ không phải do sự kết hợp đa dạng nguồn đạm.
