Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1121 trên 1.483
Thói quen uống một cốc sữa ấm trước giờ đi ngủ không chỉ mang lại cảm giác thư giãn tâm lý mà còn có cơ sở khoa học rõ ràng. Nhờ chứa axit amin tryptophan, hormone melatonin cùng tỷ lệ dinh dưỡng đặc biệt giúp hoạt chất dễ dàng vượt qua hàng rào máu não, sữa thực sự hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Người bệnh gút không cần kiêng tuyệt đối rau dớn. Các phân tích dinh dưỡng cho thấy purin gây tăng acid uric tập trung chủ yếu ở thịt, cá, nội tạng, trong khi thực vật chứa ít gốc purin nguy cơ cao và còn có chất ức chế enzym tạo acid uric. Luộc bỏ nước và không xào chung với nội tạng giúp ăn rau an toàn.
Chiết xuất rau diếp cá được chứng minh giúp giảm tích tụ mỡ gan, hạ mỡ máu và cải thiện men gan trên mô hình động vật nhờ kích hoạt enzyme đốt cháy chất béo và điều hòa vi khuẩn đường ruột. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng diếp cá như thực phẩm hỗ trợ, không tự ý thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người kiêng tuyệt đối phô mai vì sợ chất béo bão hòa làm tăng mỡ máu. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng cho thấy nhờ cấu trúc "ma trận thực phẩm" đặc biệt gắn kết giữa chất béo, đạm và canxi, phô mai không làm tăng cholesterol xấu (LDL-C) mạnh như bơ khi ăn cùng một lượng chất béo.
Nước rau má giàu vitamin và khoáng chất, thường được dùng để giải nhiệt ngày nắng nóng. Tuy nhiên, do chưa có nghiên cứu khẳng định độ an toàn tuyệt đối cho thai kỳ, phụ nữ mang thai không nên uống nước rau má đặc hoặc sống thường xuyên, đặc biệt khi có tiền sử dọa sảy thai hay sinh non.
Dù là thức uống giải nhiệt quen thuộc, rau má chứa nhiều hoạt chất có thể làm tê liệt các enzyme chuyển hóa thuốc tại gan. Việc dùng chung chế phẩm rau má với thuốc chống động kinh hoặc lạm dụng kéo dài có thể làm tăng nồng độ thuốc trong máu và gây tổn thương gan nghiêm trọng.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy hoạt chất chiết xuất từ rau má giúp giảm rò rỉ mao mạch, cải thiện vi tuần hoàn, từ đó làm giảm sưng phù, đau mỏi chân và hỗ trợ lành vết loét ở người suy giãn tĩnh mạch. Tuy nhiên, tác dụng này đến từ chiết xuất chuẩn hóa, không thể thay thế bằng việc uống nước rau má tươi tự phát.
Canh rau má là món ăn giải nhiệt quen thuộc, nhưng nhiều người lo ngại nhiệt độ cao khi đun sôi sẽ làm mất hết chất dinh dưỡng. Các nghiên cứu về độ bền hoạt chất cho thấy việc chế biến có thể làm hao hụt một phần triterpenoid, song cách nấu đúng sẽ giúp bảo toàn tối đa dưỡng chất quý giá này.
Nước ép dứa tươi chứa enzyme bromelain có đặc tính kháng viêm, nhưng các bằng chứng giảm sưng nề sau phẫu thuật chủ yếu đến từ viên uống chiết xuất bromelain cô đặc từ thân dứa. Người bệnh có thể uống nước dứa tươi không đun nấu để hỗ trợ dinh dưỡng, nhưng không được thay thế thuốc bác sĩ kê.
Rau dớn chứa các hợp chất thực vật như flavonoid có hoạt tính kháng khuẩn và chống oxy hóa bước đầu trong các tài liệu nghiên cứu cơ bản. Tuy nhiên, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh ăn loại rau này giúp diệt vi khuẩn đường ruột có hại, thậm chí việc ăn nhiều kéo dài còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến miễn dịch và hồng cầu.
Đầy bụng, tiêu chảy sau khi uống sữa tươi khiến nhiều người kiêng tuyệt đối mọi chế phẩm từ sữa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định người bất dung nạp lactose vẫn ăn được sữa chua và phô mai cứng nhờ lượng đường lactose đã giảm mạnh và có sẵn lợi khuẩn giúp tự tiêu hóa đường ngay trong ruột.
Cả bôi ngoài da lẫn uống chiết xuất rau má chuẩn hóa đều giúp kích thích tăng sinh collagen, giảm viêm và làm mờ sẹo. Tuy nhiên, bôi các chế phẩm tinh chế chứa madecassoside, asiaticoside giúp tác động trực tiếp lên vết thương bề mặt, trong khi đường uống đòi hỏi liều lượng chuẩn hóa thay vì chỉ uống nước lá tươi.
Nhiều người lo ngại vị chát từ hợp chất polyphenol và tannin trong quả ổi sẽ cản trở cơ thể hấp thu chất sắt giống như nước trà. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng khẳng định hàm lượng vitamin C dồi dào trong ổi hoàn toàn áp đảo yếu tố ức chế, giúp tăng hơn gấp đôi tỷ lệ hấp thu sắt từ bữa ăn và hỗ trợ giảm nguy cơ thiếu máu.
Nước ép củ dền giúp cải thiện sức bền nhờ hàm lượng nitrate dồi dào chuyển hóa thành oxit nitric trong cơ thể, làm giãn mạch máu, tăng tưới máu cơ và giảm lượng oxy tiêu tốn khi vận động. Tuy nhiên, thức uống này phát huy tác dụng rõ hơn ở người tập phong trào so với vận động viên chuyên nghiệp.
Uống nhiều nước ép xoài chín đã lọc bỏ chất xơ có thể làm tăng nhanh đường huyết, kích thích cơ thể giải phóng insulin và hormone IGF-1 khiến da tiết nhiều bã nhờn, gây bùng phát mụn trứng cá. Tuy nhiên, nếu ăn trái cây nguyên múi hàng ngày với lượng vừa phải, bạn lại giảm được đáng kể nguy cơ nổi mụn và sẹo.
Nước ép và chế phẩm từ quả việt quất chứa hợp chất proanthocyanidins (PACs) loại A có khả năng ngăn vi khuẩn bám dính vào thành đường tiết niệu, từ đó giảm nguy cơ nhiễm trùng tái phát. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc lớn vào hàm lượng hoạt chất hòa tan và cách lựa chọn sản phẩm.
Thói quen ép trái cây lấy nước và vứt bỏ hoàn toàn phần bã làm thất thoát hơn một nửa lượng hợp chất chống oxy hóa quý giá cùng phần lớn chất xơ không hòa tan. Các nghiên cứu cho thấy chính phần xác vỏ và hạt bị bỏ đi mới là nơi tập trung dưỡng chất giúp giảm cholesterol xấu và bảo vệ đường ruột.
Rau dớn là đặc sản núi rừng được ưa chuộng nhưng lại thuộc nhóm dương xỉ có thể chứa độc chất tự nhiên ảnh hưởng đến máu và hệ miễn dịch. Chần kỹ rau qua nước sôi, bỏ nước đầu và ăn với lượng vừa phải là nguyên tắc quan trọng để bảo vệ sức khỏe.
Nước ép mận khô và quả mận khô thực sự có tác dụng cải thiện táo bón nhờ chứa đường sorbitol giúp kéo nước vào lòng ruột cùng chất xơ hòa tan pectin và polyphenol giúp làm mềm phân. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy thực phẩm này giúp giảm phân cứng vón cục và giúp đi tiêu dễ dàng hơn một cách an toàn.
Ăn sống rau diếp cá giúp giữ trọn vẹn lượng tinh dầu dễ bay hơi có tính kháng khuẩn và kháng viêm mạnh, nhưng dễ gây lạnh bụng và khó ăn vì mùi tanh. Ngược lại, đun sôi làm hao hụt bớt tinh dầu theo hơi nước nhưng vẫn giữ được nhóm hoạt chất tan trong nước giúp điều hòa miễn dịch và an toàn cho tiêu hóa.
