Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1122 trên 1.483
Rau bina chứa hai hoạt chất sinh học là ecdysterone và nitrate có khả năng thúc đẩy tổng hợp protein, tăng sức mạnh và cải thiện công suất cơ bắp. Tuy nhiên, hiệu quả tăng cơ rõ rệt chủ yếu đến từ dạng chiết xuất liều cao kết hợp tập tạ, còn lượng hoạt chất qua bữa ăn hàng ngày là rất nhỏ.
Nước ép và chiết xuất gừng chứa các hoạt chất cay như gingerol và shogaol có khả năng ức chế thụ thể serotonin ở đường ruột, đồng thời thúc đẩy làm rỗng dạ dày. Nhờ cơ chế này, gừng giúp hỗ trợ giảm cảm giác buồn nôn pha muộn ở một số bệnh nhân hóa trị khi dùng kèm phác đồ thuốc chống nôn tiêu chuẩn.
Nước ép từ các loại rau củ giàu nitrate như củ dền, cải lông, rau bina không diệt sạch vi khuẩn như hóa chất sát khuẩn, mà giúp nuôi dưỡng lợi khuẩn, kiềm hóa nước bọt và ức chế vi khuẩn gây sâu răng, viêm nha chu. Duy trì dùng rau củ 3-5 lần mỗi tuần còn hỗ trợ bảo vệ tim mạch và dạ dày.
Nước ép lê Hàn Quốc có thể kích thích enzyme phân giải cồn, giúp hạ nồng độ cồn trong máu và giảm khoảng 16-21% mức độ nôn nao nếu uống trước khi nhập tiệc 30 phút. Tuy nhiên, thức uống này không có tác dụng với người mang gen dễ đỏ mặt khi uống rượu.
Các nghiên cứu trên động vật và phòng thí nghiệm cho thấy rau diếp cá chứa hoạt chất giúp tăng độ nhạy insulin và ức chế enzyme hấp thu đường sau ăn. Tuy nhiên, người bệnh đái tháo đường chỉ nên dùng loại rau này như thực phẩm hỗ trợ, tuyệt đối không thay thế thuốc điều trị.
Rau diếp cá chứa nhiều hoạt chất sinh học, chuỗi đường đa và các hạt nano tự nhiên có khả năng kìm hãm sự nhân lên của virus cúm, SARS-CoV-2 cũng như giảm phản ứng viêm phổi trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, người dân cần biết cách chế biến và dùng đúng liều lượng để đảm bảo an toàn.
Rau dớn là món rau rừng quen thuộc và được truyền tai có khả năng làm dịu cơn đau, hỗ trợ lành vết loét dạ dày. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa của loại rau này trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh tác dụng chữa loét dạ dày ở người.
Nấu chín rau càng cua làm sụt giảm hàm lượng vitamin C và một số vitamin nhóm B nhạy cảm với nhiệt độ, đồng thời khiến chất chống oxy hóa hòa tan một phần ra nước canh. Tuy nhiên, gia nhiệt nhanh giúp tiêu diệt vi khuẩn gây hại và làm tăng nhóm hợp chất phenolic cùng carotenoid có lợi cho sức khỏe.
Các nghiên cứu trên tế bào và động vật cho thấy chiết xuất rau diếp cá có khả năng ức chế dưỡng bào giải phóng histamin và các chất gây viêm, từ đó làm dịu phản ứng dị ứng. Tuy nhiên, đây mới là bằng chứng tiền lâm sàng, người bệnh viêm mũi dị ứng chỉ nên dùng rau tươi như thực phẩm hỗ trợ, không thay thế thuốc.
Nước ép trái cây nguyên chất cung cấp nhiều vitamin và khoáng chất nhưng lại thiếu chất xơ và chứa nhiều đường tự nhiên. Theo các hướng dẫn y tế, người lớn và trẻ em chỉ nên uống giới hạn từ 120 đến khoảng 240 ml nước ép nguyên chất mỗi ngày, đồng thời ưu tiên ăn trái cây nguyên quả để kiểm soát năng lượng.
Rau càng cua giòn mát, giàu nước nhưng tính hàn khiến nhiều thai phụ e ngại nguy cơ sảy thai. Thực tế, bà bầu vẫn ăn được lượng vừa phải nếu nấu chín kỹ, bởi tác nhân kích thích co bóp tử cung chủ yếu đến từ cơn đau bụng, nôn ói hoặc nhiễm khuẩn chứ không phải bản thân món rau.
Uống nước rau diếp cá tươi mỗi ngày để thanh nhiệt là thói quen của nhiều người. Dù chứa chất chống oxy hóa có lợi trên thực nghiệm, việc nạp liên tục loại rau này tiềm ẩn nguy cơ tích lũy kim loại nặng, nạp các alkaloid không mong muốn và gây rối loạn điện giải làm hại thận.
Rau càng cua chứa các hợp chất thực vật giúp ức chế men chuyển và tăng nitric oxide, nhờ đó hỗ trợ giãn mạch và giảm huyết áp trên các mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, loại rau này chỉ đóng vai trò thực phẩm hỗ trợ trong bữa ăn hàng ngày, không thể thay thế thuốc điều trị tăng huyết áp.
Rau diếp cá giúp tăng lượng nước tiểu để hỗ trợ rửa trôi vi khuẩn theo cơ chế cơ học, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị viêm đường tiết niệu. Trước tình trạng vi khuẩn E. coli bám dính cao và kháng thuốc ngày càng phức tạp, người bệnh chỉ nên dùng loại rau này như thức uống bổ sung và cần đi khám sớm khi tái phát.
Dù dồi dào vitamin C và chất chống oxy hóa, nước ép cam lại chứa hàm lượng lớn đường fructose tự nhiên có thể kích thích cơ thể tăng sản xuất acid uric. Các nghiên cứu quy mô lớn khuyến cáo người có chỉ số acid uric cao hoặc mắc bệnh gout nên hạn chế uống nước cam ép, thay vào đó hãy ăn trái cây nguyên quả ít đường.
Nhiều người lo ngại nước ép rau củ đóng hộp chứa nhiều muối bảo quản gây hại tim mạch. Thực tế, các nghiên cứu lâm sàng cho thấy việc sử dụng dòng sản phẩm ít natri (low sodium) với lượng 1-2 cốc mỗi ngày không làm tăng huyết áp mà còn giúp bổ sung kali, vitamin C, hỗ trợ giảm cân và hạ áp.
Nhiều người chi tiền triệu mua máy ép chậm vì tin rằng máy ép ly tâm làm mất hết vitamin. Thực tế, các nghiên cứu khoa học cho thấy máy ép chậm vượt trội khi ép nho hay bông cải xanh, nhưng với nhiều loại trái cây khác, hàm lượng dinh dưỡng giữa hai dòng máy không chênh lệch đáng kể nếu uống ngay.
Rau diếp cá chứa nhiều hoạt chất flavonoid và polysaccharide giúp kháng viêm, giảm ứ trệ tĩnh mạch và hỗ trợ làm bền thành mạch hậu môn. Tuy nhiên, uống nước diếp cá chỉ giúp giảm triệu chứng sưng đau ở giai đoạn nhẹ, không thể làm co hoàn toàn búi trĩ đã sa nặng hay thay thế phác đồ y khoa.
Rau diếp cá có đặc tính kháng viêm, hạ sốt trên thực nghiệm động vật nhưng chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn khi dùng hạ sốt cho trẻ nhỏ. Cha mẹ không nên lấy thảo dược này thay thế các thuốc hạ sốt chuẩn mực như paracetamol hay ibuprofen.
Nhiều người bệnh gan nhiễm mỡ bỏ nước ngọt nhưng lại uống nước ép trái cây ngọt mỗi ngày để giải nhiệt. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra đường fructose tự do trong nước ép và đồ uống ngọt dễ gây dư thừa năng lượng, kích hoạt gen tạo mỡ tại gan, trong khi ăn trái cây nguyên quả mới thực sự có lợi.
