Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1145 trên 1.483
Dân gian thường truyền tai nhau cách dùng nước cây nắp ấm bôi ngoài da để trị mụn nhọt, ngứa ngáy. Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học nào xác nhận hiệu quả kháng khuẩn, trị nấm của nắp ấm hoa đôi trên người; việc tự đắp lá tươi còn tiềm ẩn nguy cơ bội nhiễm và làm bệnh lan rộng.
Củ nần nghệ giàu hoạt chất saponin steroid và từ lâu đã được y học cổ truyền ứng dụng để xử lý chứng tăng mỡ máu, gút, viêm khớp. Dù các phân tích hiện đại ghi nhận hoạt chất dioscin trong dược liệu này giúp bảo vệ tế bào cơ tim và chống huyết khối, người bệnh vẫn cần hiểu rõ giới hạn của bằng chứng khoa học để sử dụng an toàn.
Hoạt chất diosgenin trong cây nần nghệ giúp ngăn ngừa xơ vữa động mạch nhờ khả năng hạ mỡ máu, chống viêm và bảo vệ lớp tế bào nội mô mạch máu khỏi tổn thương oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện mới dừng ở mức độ tiền lâm sàng và thảo dược này không thể thay thế thuốc điều trị.
Ăn chuối tráng miệng sau bữa cơm nhiều muối là mẹo được nhiều người truyền tai để ngừa tăng huyết áp. Các nghiên cứu cho thấy kali trong chuối và rau quả thực sự giúp hỗ trợ hạ áp lực máu, nhưng chỉ phát huy tối đa hiệu quả khi bạn đồng thời kiểm soát lượng muối để đưa tỷ lệ natri/kali về mức cân bằng.
Uống một cốc nước ấm ngay khi thức dậy giúp bù dịch và làm loãng máu tạm thời sau đêm dài, nhưng không thể tự ngăn chặn hoàn toàn đột quỵ. Đột quỵ buổi sáng xuất phát từ nhiều yếu tố như tăng huyết áp, tăng kết tập tiểu cầu và bệnh nền, đòi hỏi phải kết hợp bù nước đều đặn với kiểm soát y tế.
Đi bộ 30-60 phút mỗi ngày giúp kiểm soát huyết áp và giảm rõ rệt nguy cơ đột quỵ. Khi kết hợp tối ưu vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày cùng lối sống lành mạnh trong một năm, rủi ro đột quỵ có thể giảm tới 70-80%.
Xông hơi khô (sauna) giúp tăng nhịp tim tương đương bài tập thể dục nhẹ, từ đó làm giảm độ cứng động mạch và hạ huyết áp ngay sau buổi xông ở người có yếu tố nguy cơ tim mạch. Tuy nhiên, ở người đã mắc bệnh mạch vành ổn định, phương pháp này chưa thể cải thiện độ đàn hồi mạch máu sau 8 tuần.
Uống nước bưởi chùm khi đang dùng các thuốc hạ mỡ máu như simvastatin, lovastatin hoặc atorvastatin có thể làm bất hoạt enzym chuyển hóa thuốc tại ruột và gan. Hậu quả là nồng độ thuốc trong máu tăng vọt gấp nhiều lần, dẫn đến nguy cơ ngộ độc và gây tiêu cơ vân dẫn tới suy thận.
Chiết xuất saponin từ các loài thuộc chi Củ mài (nhóm thực vật bao gồm nần nghệ) được chứng minh giúp giảm sưng viêm khớp gút trên thực nghiệm và hỗ trợ hạ acid uric trong bài thuốc kết hợp. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng làm giải pháp hỗ trợ, không tự ý thay thế thuốc điều trị theo đơn bác sĩ.
Chế độ ăn thuần thực vật toàn phần có thể giúp làm chậm tiến triển và hỗ trợ thu nhỏ một phần mảng xơ vữa động mạch nhờ cơ chế kháng viêm, giảm mỡ máu và bảo vệ thành mạch. Tuy nhiên, người bệnh cần ăn đúng thực phẩm tự nhiên, hạn chế dầu tinh luyện và tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Lạc tiên tây thường được dùng để giảm căng thẳng, nhưng nhiều người lo ngại thảo dược này gây ngủ gật khi cầm lái. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy ở liều 500 mg, dược liệu giúp giảm lo âu mà không gây buồn ngủ hay làm chậm phản xạ, nhưng nếu dùng tới 1.000 mg, khả năng nhận thức sẽ bị suy giảm rõ rệt.
Nhiều người truyền tai nhau dùng củ nần nghệ để "tẩy" mỡ gan, nhưng các tài liệu khoa học hiện tại chỉ ghi nhận công dụng của dược liệu này với chứng đau xương khớp, đường tiết niệu và chưa có bằng chứng trực tiếp giúp giảm tích tụ mỡ tế bào gan. Kiểm soát cân nặng và điều trị rối loạn chuyển hóa mới là giải pháp cốt lõi.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc cây nắp ấm để giải độc, chữa viêm gan. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại mới chỉ phân tích hệ vi sinh vật trong loài cây này và thử nghiệm hoạt chất bảo vệ gan trên mô hình động vật, chưa có bằng chứng lâm sàng chữa khỏi viêm gan ở người.
Nhiều người bệnh mỡ máu có thói quen uống thêm nần nghệ khi đang dùng thuốc tây nhóm statin để mong hạ mỡ nhanh. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy statin rất dễ tương tác với các hoạt chất khác qua gan, làm tăng nguy cơ tổn thương cơ nghiêm trọng nếu tự ý kết hợp.
Không phải cơn nhồi máu cơ tim nào cũng gây đau ngực dữ dội. Ở phụ nữ, bệnh thường biểu hiện qua cảm giác bóp nghẹt ngực vào buổi sáng, hoặc ẩn dưới các triệu chứng không điển hình như khó thở, đau vai, đau đầu, tê tay khiến việc chẩn đoán và cấp cứu dễ bị trì hoãn.
Cây náng thường được dân gian dùng giảm đau nhức xương khớp, nhưng hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng nào xác định liều uống an toàn mỗi ngày cho người. Dược liệu này chứa hoạt chất ức chế miễn dịch có hàm lượng biến thiên lớn, chỉ mới được chứng minh tác dụng kháng viêm ở nồng độ thấp khi dùng ngoài da.
Căng thẳng kéo dài không chỉ gây mệt mỏi tâm lý mà còn trực tiếp làm tổn thương mạch máu và tế bào cơ tim. Khi cơ thể liên tục báo động, sự quá tải của hệ thần kinh giao cảm và hormone cortisol sẽ thúc đẩy viêm mạn tính, gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch và làm suy yếu hoạt động của tim.
Thói quen uống trà xanh mỗi ngày có liên hệ với việc giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch nhờ hoạt chất chống oxy hóa EGCG. Thay vì "tẩy rửa" lòng mạch như lời đồn, EGCG bảo vệ lớp tế bào nội mô khỏi gốc tự do, ngăn bạch cầu bám dính tạo mảng xơ vữa, giảm mỡ máu và giúp ổn định các mảng bám hiện có.
Sử dụng nước ngầm nhiễm asen vô cơ lâu ngày làm tăng nguy cơ mắc và tử vong do ung thư bàng quang, ung thư phổi, ung thư da và ung thư thận. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào nồng độ asen trong nước, tổng thời gian phơi nhiễm tích lũy và khả năng chuyển hóa di truyền của mỗi người.
Nước ép củ dền giàu nitrate tự nhiên có thể giúp giảm huyết áp động mạch chủ sau 30 phút đến 3 giờ ở người khỏe mạnh nhờ cơ chế tăng sinh oxit nitric giãn mạch. Tuy nhiên, tác dụng này chỉ tồn tại ngắn hạn trong ngày và thường không hiệu quả ở người mắc bệnh tiểu đường tuýp 2.
