Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1163 trên 1.483
Người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) cần tránh hít luồng khí lạnh trực tiếp, tránh ra ngoài khi trời rét đậm kèm ô nhiễm bụi mịn, và tuyệt đối không bỏ thuốc hít duy trì; việc hít phải khí lạnh buốt có thể kích hoạt co thắt phế quản cấp tính và tăng tiết chất nhầy gây bít tắc đường thở.
Nghiên cứu hóa thực vật cho thấy rễ và quả của cây ngũ vị tử nam chứa hàm lượng lignan và triterpenoid cao nhất. Tuy nhiên, phần thân dây cũng sở hữu hàng trăm chất chuyển hóa mang hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa mạnh, khiến mỗi bộ phận đều có giá trị y học riêng biệt.
Nhiều người tin rằng đặt cây ngũ gia bì trong phòng ngủ giúp xua đuổi muỗi nhờ mùi hương tự nhiên. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy cây cảnh sống không phát tán đủ nồng độ hoạt chất để đuổi muỗi, và việc để chậu cây ẩm ướt trong phòng ngủ thậm chí còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh côn trùng.
Tủ lạnh không phải nơi lưu trữ thuốc lý tưởng trong mùa nồm vì độ ẩm cao và hiện tượng đọng sương làm hỏng viên nén, viên nang. Thay vì cho vào tủ lạnh, thuốc nên được giữ nguyên vỉ gốc và bảo quản trong hộp kín hoặc tủ chống ẩm chuyên dụng kèm gói hút ẩm.
Bào tử nấm mốc trong nhà kích hoạt phản ứng dị ứng qua trung gian kháng thể IgE, giải phóng chất gây viêm làm tổn thương niêm mạc mũi. Tiếp xúc thường xuyên với các loài nấm như *Cladosporium*, *Penicillium* hay *Aspergillus* khiến người bệnh viêm mũi dị ứng liên tục ngứa mũi, hắt hơi và nghẹt thở kéo dài.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng các bài thuốc chứa ngũ vị tử nam. Do thiếu dữ liệu lâm sàng về tính an toàn và nguy cơ kích thích co bóp cơ trơn tử cung, loại dược liệu này tiềm ẩn nguy cơ dọa sảy thai hoặc sinh non, cần có sự chỉ định của bác sĩ.
Nhiều người tin rằng đắp ngò ôm giã nát giúp sát trùng và nhanh lành vết thương hở, song y khoa cảnh báo thói quen này hại nhiều hơn lợi. Dù dịch chiết ngò ôm có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, lá tươi sống mang nhiều vi khuẩn đất và nguy cơ uốn ván đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Nhiều phụ huynh có thói quen cho con uống ngay kháng sinh sau khi đi mưa về để phòng cảm lạnh, nhưng đây là sai lầm nguy hại. Kháng sinh chỉ diệt được vi khuẩn, hoàn toàn vô tác dụng trước các loại virus gây cảm cúm và không giúp ngăn ngừa biến chứng, thậm chí làm tăng nguy cơ kháng thuốc.
Khi trời chuyển rét đậm, phụ huynh đưa con đi học thường đối mặt với nỗi lo trẻ ho, khò khè và viêm đường hô hấp. Việc giữ ấm đúng cách cho hai vị trí thoát nhiệt nhanh là ngực và bàn chân đóng vai trò quan trọng giúp bảo vệ đường thở, hạn chế kích ứng niêm mạc và ngăn ngừa viêm phế quản tái phát ở trẻ nhỏ.
Nhiệt độ giảm sâu kèm áp suất khí quyển hạ thấp làm thay đổi áp lực nội khớp, tăng độ nhớt dịch khớp và kích hoạt thụ thể đau thần kinh. Hiểu rõ cơ chế này giúp người bệnh xương khớp chủ động bảo vệ cơ thể khi mùa lạnh tràn về.
Trong điều kiện nồm ẩm với độ ẩm không khí vượt 70–80% và nhiệt độ 22–26,5°C, vi khuẩn trên thức ăn phát triển nhanh gấp đôi bình thường. Các món ăn nấu chín để ngoài nhiệt độ phòng quá 1–2 giờ đã đối mặt nguy cơ tăng sinh mầm bệnh nguy hiểm, đòi hỏi người nội trợ phải bảo quản đúng cách.
Nhiều người có thói quen rửa sạch và nấu chín gạo hoặc các loại hạt bị ẩm mốc để tái sử dụng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy độc tố nấm mốc aflatoxin rất bền nhiệt, việc vo rửa và đun sôi thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố, tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc và ung thư gan.
Thân và rễ ngũ vị tử nam chứa các hoạt chất lignan và triterpen có tác dụng kháng viêm, giảm đau nhức xương khớp trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người còn hạn chế, người bệnh không nên tự ý dùng dược liệu thô thay thế thuốc điều trị.
Bật chế độ hút ẩm (Dry) trên điều hòa khi ngủ có thể khiến không khí trong phòng tụt xuống dưới ngưỡng ẩm an toàn, gây khô rát niêm mạc mũi họng, tổn thương tế bào biểu mô và tăng nguy cơ co thắt phế quản ở người nhạy cảm.
Độ ẩm không khí lý tưởng nhất để ngăn chặn nấm mốc và kiểm soát mạt bụi nhà là từ 30% đến 60%, hoặc duy trì dưới 75%. Mức ẩm này vừa ức chế vi nấm phát triển, vừa hạn chế nguy cơ ngưng tụ nước trên tường mà vẫn đảm bảo an toàn cho hệ hô hấp.
Uống nước gừng ấm mỗi sáng mùa mưa mang lại cảm giác dễ chịu, hỗ trợ làm dịu đường hô hấp và củng cố hệ vi sinh đường ruột. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy gừng hầu như không làm tăng nhiệt độ lõi cơ thể, chỉ đóng vai trò hỗ trợ miễn dịch gián tiếp chứ không thể thay thế lối sống lành mạnh hay thuốc điều trị.
Ngũ vị tử bắc mang lại nhiều lợi ích cho gan và hệ miễn dịch nhưng việc tự ý dùng liên tục nhiều tháng tiềm ẩn nguy cơ thay đổi enzym chuyển hóa và chậm đào thải ở nữ giới. Người dùng không nên lạm dụng dài ngày khi chưa có chỉ định và hướng dẫn theo dõi từ bác sĩ.
Ngũ vị tử bắc (*Schisandra chinensis*) và ngũ vị tử nam (*Kadsura* spp.) khác nhau hoàn toàn về nguồn gốc, bộ phận dùng và dược tính. Trong khi ngũ vị tử bắc chủ yếu dùng quả để bổ dưỡng và an thần, ngũ vị tử nam dùng thân rễ để hoạt huyết, giảm đau nhức xương khớp và sở hữu cơ chế điều biến thần kinh riêng biệt.
Lá nguyệt quế khô hoàn toàn giữ được hoạt tính chống oxy hóa nhờ hàm lượng polyphenol và flavonoid dồi dào, đặc biệt là rutin và quercetin-3-glucoside. Tuy nhiên, mức độ giữ lại phụ thuộc chặt chẽ vào phương pháp làm khô, trong đó sấy ở nhiệt độ thấp hoặc sấy thăng hoa giúp bảo tồn hoạt chất tối ưu nhất.
Người bệnh tăng huyết áp không nên tự ý uống ngũ vị tử bắc thường xuyên. Dù thảo dược này có tác động lên cơ trơn mạch máu và điều hòa oxit nitric (NO), các bằng chứng hạ áp an toàn trên người còn hạn chế, tiềm ẩn nguy cơ biến động huyết áp và tương tác thuốc tim mạch.
