Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1162 trên 1.483
Khi đợt rét đậm tràn về, nhiều người đổ xô đi tiêm phòng cúm hoặc muốn tiêm thêm mũi bổ sung. Tuy nhiên, vắc xin cúm cần khoảng 2 tuần mới đạt đỉnh kháng thể bảo vệ. Người chưa tiêm vẫn nên tiêm sớm nhưng phải chủ động phòng bệnh trong 14 ngày đầu, còn người đã tiêm đủ trong năm không cần tiêm bổ sung.
Nước ngũ vị tử nam chứa nhiều acid hữu cơ tự nhiên tạo nên vị chua đậm, có thể gây kích ứng niêm mạc, làm tăng cảm giác cồn cào và nóng rát ở người đau dạ dày. Người có tiền sử viêm loét cần hết sức thận trọng, tránh uống lúc đói hoặc dùng nước quá đặc.
Củ ngọc giá chứa lượng chất nhầy tự nhiên dồi dào, giúp bao phủ và làm dịu niêm mạc hầu họng đang bị kích ứng, từ đó hỗ trợ giảm bớt các cơn ho khan do không khí lạnh mùa đông. Dù vậy, thảo dược này chỉ mang tính hỗ trợ ngoại vi và không thể thay thế cho các chẩn đoán y khoa chuyên sâu.
Thời tiết mưa dầm nồm ẩm khiến dịch nhầy xoang dễ ứ đọng, gây nghẹt mũi và nhức đầu dai dẳng. Hiểu đúng bản chất của dịch nhầy cùng tác động thực tế của sữa, đường ngọt và đồ cay nóng sẽ giúp người bệnh điều chỉnh chế độ ăn uống khoa học, làm loãng dịch xoang và bảo vệ đường thở hiệu quả.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh ngũ vị tử nam giúp giảm mệt mỏi sau vận động hay nâng cao sức bền thể chất. Để hồi phục thể lực an toàn và hiệu quả, người tập nên ưu tiên bù đủ nước, bổ sung dinh dưỡng hợp lý và nghỉ ngơi khoa học thay vì tin vào các lời đồn thổi chưa kiểm chứng.
Ngải thơm sấy khô chứa mật độ polyphenol và flavonoid chống oxy hóa đậm đặc hơn đáng kể trên mỗi gam trọng lượng so với ngải thơm tươi do đã loại bỏ nước. Tuy nhiên, cả hai dạng đều có giá trị dinh dưỡng cao và việc bảo toàn hoạt chất phụ thuộc lớn vào phương pháp chế biến, nấu nướng.
Lá lốt chứa nhiều hoạt chất sinh học có khả năng kháng viêm và ức chế cơn đau tạm thời thông qua thụ thể thần kinh, nhưng không thể chữa dứt điểm bệnh thoái hóa khớp hay phong thấp. Người bệnh chỉ nên xem lá lốt là giải pháp hỗ trợ làm dịu triệu chứng khi thời tiết chuyển mùa.
Nghiên cứu cho thấy chiết xuất ngải thơm giúp cải thiện độ nhạy insulin, giảm nhẹ HbA1c và huyết áp ở người tiền tiểu đường. Tuy nhiên, việc chỉ dùng lá ngải thơm làm gia vị trong bữa ăn không thể thay thế phác đồ điều trị và thuốc hạ đường huyết chuẩn của bác sĩ.
Sau khi đi mưa về bị lạnh run, nhiều người uống rượu mạnh để làm ấm cơ thể. Tuy nhiên, giới khoa học cảnh báo rượu gây giãn mạch ngoại vi cực mạnh, làm nhiệt lượng lõi thất thoát ồ ạt ra ngoài và ức chế phản xạ run tự nhiên, đẩy nhanh nguy cơ hạ thân nhiệt nguy kịch.
Thời tiết mưa ẩm làm giảm bài tiết mồ hôi và che mờ cảm giác khát, khiến người cao tuổi dễ rơi vào tình trạng mất nước nghiêm trọng. Chuyên gia khuyến cáo người già cần chủ động dung nạp tối thiểu 1,7 lít chất lỏng mỗi ngày thông qua từng ngụm nhỏ, không nên chờ đến khi thấy khát mới uống.
Tinh dầu ngải thơm đã được nghiên cứu chứng minh có khả năng ức chế mạnh các vi khuẩn gây ngộ độc như *E. coli*, *Salmonella*, đồng thời xua đuổi ruồi nhặng đẻ trứng trên thịt tươi. Tuy nhiên, do tinh dầu chứa hợp chất estragol có nguy cơ gây hại DNA, người tiêu dùng không nên tự ý dùng trực tiếp để bảo quản thức ăn.
Cồn và oxy già đều không nên dùng để trị nước ăn chân mùa mưa. Cả hai dung dịch này không thể tiêu diệt vi nấm tầng sâu, ngược lại còn phá hủy các mô hạt non nớt, ức chế tổng hợp collagen và khiến các vết nứt loét ở kẽ ngón chân lâu lành hơn.
Ăn ngao, sò mùa mưa lũ tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao do các đợt nước xáo trộn thúc đẩy tảo độc bùng phát, khiến động vật thân mềm tích tụ độc tố sinh học cực mạnh qua quá trình ăn lọc. Độc chất này bền nhiệt, không mất đi khi nấu chín và có thể gây tổn thương tiêu hóa hoặc liệt thần kinh.
Bổ sung nước điện giải đúng cách bằng đường uống như oresol giúp người bệnh sốt xuất huyết hạ sốt nhanh, giảm buồn nôn và hạn chế tỷ lệ nhập viện. Tuy nhiên, việc tự ý truyền dịch hoặc nạp nước quá mức có thể dẫn đến biến chứng quá tải tuần hoàn nguy hiểm, đòi hỏi người bệnh phải theo dõi sát sao.
Ngâm rượu ngũ vị tử bắc giúp hòa tan và chiết xuất các hợp chất lignan quý như schisandrin hiệu quả hơn nhiều so với hãm nước nóng thông thường do đặc tính kém tan trong nước của nhóm chất này, song người dùng cần kiểm soát liều lượng cồn để tránh gây hại gan.
Uống trà hoa cúc vào những ngày mưa ẩm có thể hỗ trợ làm dịu thần kinh và giảm căng cơ nhờ hoạt chất kháng viêm tự nhiên apigenin, song đây chỉ là biện pháp hỗ trợ thư giãn, không thể thay thế thuốc điều trị dứt điểm các cơn đau đầu do thay đổi thời tiết.
Ăn tỏi sống có thể hỗ trợ ức chế một số vi khuẩn gây hại nhờ hoạt chất allicin, nhưng không thể giúp bạn phòng ngừa hoàn toàn nhiễm trùng đường ruột mùa mưa. Do allicin kém bền, hiệu lực thấp hơn nhiều so với kháng sinh và dễ bị phân hủy trong cơ thể, tỏi chỉ đóng vai trò gia vị hỗ trợ, không thể thay thế ăn chín uống sôi.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng ngũ vị tử bắc do thiếu dữ liệu an toàn thai kỳ. Chiết xuất thảo dược này chứa nhiều hoạt chất tác động trực tiếp lên con đường tín hiệu cơ trơn, tiềm ẩn rủi ro kích thích hoặc rối loạn co bóp tử cung, đe dọa sức khỏe mẹ và thai nhi.
Một bát súp gà nóng trong ngày mưa thực sự giúp giảm nghẹt mũi tạm thời nhờ hơi ấm làm tăng tốc độ lưu thông dịch nhầy và đặc tính chống viêm nhẹ từ thịt gà cùng rau củ, hỗ trợ đường thở thông thoáng hơn dù không thay thế được thuốc trị bệnh.
Ăn mầm và củ ngọc giá còn sống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cao do chứa các saponin tự nhiên gây kích ứng dữ dội niêm mạc họng và mang độc tính thần kinh. Các hợp chất độc hại này chỉ bị phá hủy hoặc biến đổi an toàn sau khi trải qua quá trình hấp chín hoặc chế biến nhiệt kỹ lưỡng.
