Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.151 bài, trang 1385 trên 1.458
Ăn đêm lúc 2-3 giờ sáng rất dễ khiến mỡ bụng tích tụ do chuyển hóa cơ thể suy giảm theo nhịp sinh học. Để giữ tỉnh táo mà không tăng cân, bạn nên ưu tiên các món nhẹ giàu đạm, ít calorie như sữa ít béo, trứng luộc hoặc nửa lát bánh mì ngũ cốc, tránh xa đồ ngọt và thực phẩm nhiều dầu mỡ.
Melatonin có thể hỗ trợ rút ngắn thời gian vào giấc và tăng nhẹ thời lượng ngủ ngày cho người trực đêm, nhưng hiệu quả tổng thể còn khiêm tốn. Đáng chú ý, y học hiện vẫn chưa có dữ liệu an toàn lâu dài cho việc sử dụng hoạt chất này thường xuyên.
Ăn đồ ngọt chứa carbohydrate đơn ngay sau khi ngủ trưa khiến đường huyết dễ tăng vọt đột ngột do quán tính thức giấc làm thay đổi nội tiết và chuyển hóa tạm thời. Việc chọn món ăn vặt có chỉ số GI thấp kết hợp vận động nhẹ giúp duy trì năng lượng ổn định và tỉnh táo hơn.
Bổ sung magie có thể hỗ trợ người trực ca đêm rút ngắn thời gian chìm vào giấc ngủ ban ngày nhờ cơ chế thư giãn thần kinh cơ và giảm hưng phấn tế bào. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện nay vẫn còn mâu thuẫn, do đó magie chỉ đóng vai trò hỗ trợ chứ không thể thay thế việc kiểm soát ánh sáng và nhịp sinh học.
Người có huyết áp thấp và nhịp tim chậm tuyệt đối không nên tự ý uống nước sắc củ bình vôi hoa đầu. Hoạt chất ancaloit trong dược liệu này có cơ chế ức chế thần kinh trung ương, trực tiếp gây giãn mạch và giảm nhịp tim, dễ dẫn đến tụt huyết áp kịch phát và ngừng tim nguy hiểm.
Làm việc ban đêm làm biến dạng đường cong tiết cortisol tự nhiên, khiến phản ứng tiết hormone này khi thức dậy bị ức chế và làm phẳng độ dốc bài tiết trong ngày. Tình trạng này tạo ra nghịch lý hormone giảm thấp khi cần tỉnh táo và tăng cao khi cần ngủ, đòi hỏi nhiều ngày nghỉ để hồi phục.
Nhiệt độ nước uống ấm hay mát không quyết định sự tỉnh táo trong ca trực đêm vì không tác động đến nhịp sinh học nội sinh. Thay vào đó, việc bổ sung đủ nước kết hợp với điều chỉnh ánh sáng làm việc hợp lý mới là giải pháp khoa học giúp xua tan cơn buồn ngủ.
Nước trà bí đao phơi khô chứa các hợp chất thực vật và chất chống oxy hóa hỗ trợ cải thiện chuyển hóa lipid, nhưng không thể "đánh tan mỡ máu" như lời đồn. Người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng trà bí đao nhằm tránh các biến chứng tim mạch nguy hiểm.
Thói quen uống rượu ngâm củ bình vôi hoa đầu mỗi tối để an thần tiềm ẩn nhiều nguy hại hơn là mang lại lợi ích. Việc sử dụng dung môi cồn hàng ngày khiến men gan tăng cao, suy giảm chất chống oxy hóa glutathione và gây kích thích quá tải lên các thụ thể thần kinh, làm tăng nguy cơ tổn thương não bộ và suy giảm nhận thức.
Nhiều người tin rằng ngủ trưa nằm nghiêng bên trái giúp thức ăn tiêu hóa nhanh hơn. Tuy nhiên, các nghiên cứu y khoa cho thấy tư thế nằm nghiêng trái thực chất làm chậm quá trình đẩy chất lỏng và thuốc ra khỏi dạ dày so với khi ngồi hoặc nằm nghiêng phải, dù giúp duy trì cảm giác no lâu hơn sau ăn.
Nhiều người có thói quen sắc nước củ bình vôi hoa đầu uống để trị chứng mất ngủ kéo dài. Tuy nhiên, việc tự ý dùng dược liệu thô tiềm ẩn nhiều rủi ro ngộ độc do không kiểm soát được hàm lượng hoạt chất, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định y khoa.
Bán biên kỳ (*Pteris semipinnata*) chứa các hợp chất kaurane diterpenoid và pterosin có hoạt tính ức chế cảm ứng viêm NF-kappaB trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, bằng chứng mới dừng lại ở mức tế bào thô; người bệnh không nên tự ý sắc uống thay thế thuốc điều trị.
Trà và chiết xuất cây lạc tiên thường được dùng để an thần, dễ ngủ. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy thảo dược này tác động lên thụ thể GABA và hormone melatonin, giúp giảm căng thẳng và tăng tổng thời gian ngủ, nhưng chỉ rút ngắn rõ rệt thời gian chờ ngủ khi phối hợp cùng thảo dược khác.
Chợp mắt khoảng 20 đến 30 phút trong ca đêm giúp cải thiện rõ rệt tốc độ phản xạ và sự tỉnh táo. Tuy nhiên, người lao động cần khoảng đệm từ 10 đến 30 phút sau khi thức dậy để vượt qua trạng thái đờ đẫn sinh lý trước khi bắt tay vào việc.
Tắm nước ấm trước khi ngủ trưa giúp kích thích giãn mạch ngoại vi ở các chi, hỗ trợ cơ thể đào thải nhiệt từ vùng lõi ra bên ngoài. Sự sụt giảm nhiệt độ lõi kết hợp cùng mức tăng nhiệt độ ở da bàn tay, bàn chân chính là tín hiệu sinh học tự nhiên giúp bạn nhanh chìm vào giấc ngủ hơn.
Uống nước ép bí đao sống không gây hại hay phá hủy niêm mạc dạ dày theo các bằng chứng khoa học thực nghiệm, nhưng việc dùng quá nhiều lúc bụng đói có thể kích thích ruột, gây đầy bụng và tiêu chảy ở người nhạy cảm.
Hoạt chất cepharanthine chiết xuất từ củ bình vôi hoa đầu có tiềm năng hỗ trợ mọc tóc nhờ kích thích tế bào nhú bì chân tóc và thúc đẩy yếu tố tăng trưởng nội mô mạch máu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng vẫn cần mở rộng và người bệnh không nên tự ý dùng thảo mộc tươi chưa qua xử lý chuẩn hóa.
Uống cà phê từ 22h30 đến 01h20 sáng giúp duy trì sự tỉnh táo đến 05h30 mà không phá vỡ giấc ngủ bù lúc 09h00 sáng. Uống cà phê sát giờ tan ca sẽ làm suy giảm nghiêm trọng giấc ngủ sâu và ngủ mơ ban ngày, khiến cơ thể kiệt sức và tăng nguy cơ rối loạn chuyển hóa.
Củ bình vôi hoa đầu chứa hàm lượng lớn alkaloid gindarin có tác dụng an thần nhưng bị chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ mang thai và cho con bú. Các bằng chứng thực nghiệm cho thấy hoạt chất này gây độc phôi rõ rệt, làm biến đổi chức năng gan, máu và đe dọa trực tiếp sự phát triển của thai nhi cũng như trẻ bú mẹ.
Người làm ca đêm không nên cắt giảm hoàn toàn tinh bột vì dễ gây hạ đường huyết và kiệt sức. Thay vì loại bỏ hoàn toàn, việc duy trì lượng carbohydrate vừa phải kết hợp cùng chất đạm lành mạnh giúp giữ đường huyết ổn định, giảm cảm giác buồn ngủ và duy trì hiệu suất làm việc suốt đêm.
