Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.156 bài, trang 1384 trên 1.458
Làm ca đêm không trực tiếp làm sụt giảm ngay nồng độ testosterone trong máu, nhưng chất lượng giấc ngủ kém và rối loạn nhịp sinh học kéo theo có thể gây hạ hormone rõ rệt kèm theo hàng loạt triệu chứng mệt mỏi, giảm ham muốn và rối loạn cương dương.
Hạt bìm bìm là vị thuốc dân gian có tác dụng nhuận tràng, trục thủy mạnh nhưng chưa có bằng chứng khoa học khẳng định gây độc gan trực tiếp. Tuy nhiên, việc tự ý dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ quá tải chuyển hóa, rối loạn điện giải và tổn thương gan thứ phát.
Bí đao là thực phẩm thanh nhiệt, lợi tiểu quen thuộc thường được người bệnh gút sử dụng để hỗ trợ đào thải axit uric. Các nghiên cứu cho thấy chiết xuất từ vỏ bí đao giúp giảm tổng hợp và tăng bài tiết axit uric qua thận trên thực nghiệm, nhưng cần chế biến đúng cách để đạt hiệu quả.
Nấu bí đao cùng vài lát gừng là mẹo dân gian quen thuộc giúp món canh thêm thơm ngon và ngừa lạnh bụng. Dưới góc nhìn dược lý hiện đại, sự kết hợp giữa chất dịch giàu hoạt chất bảo vệ niêm mạc của bí đao và tính cay ấm kích thích tuần hoàn của gừng tạo nên sự cân bằng hoàn hảo cho hệ tiêu hóa.
Uống trà xanh trước khi chợp mắt buổi trưa giúp mang lại sự tỉnh táo và tập trung hiệu quả cho buổi chiều nhờ sự kết hợp giữa caffeine và axit amin L-theanine. Khác với cảm giác kích thích mạnh của cà phê, bộ đôi hoạt chất trong trà xanh giúp tăng độ chính xác khi làm việc mà vẫn giữ tâm trí thư giãn, giảm bớt sự bồn chồn.
Thức đêm làm việc kéo dài làm gián đoạn nhịp sinh học, biến đổi hormone đói ghrelin, leptin và kích hoạt protein Nocturnin tăng hấp thu chất béo vào ban đêm. Kết hợp với việc tăng sản xuất cortisol cục bộ tại mô mỡ bụng, thói quen này thúc đẩy chất béo tích tụ sâu thành mỡ nội tạng nguy hiểm.
Người bị suy giáp hoàn toàn không cần kiêng tuyệt đối bông cải xanh. Dù chứa chất goitrogen có thể cản trở hấp thu iod, việc nấu chín và ăn lượng vừa phải vẫn đảm bảo an toàn, giúp chống viêm mà không làm suy giảm hormone tuyến giáp.
Nhiều nghiên cứu quy mô lớn cảnh báo ngủ trưa kéo dài trên 60 phút mỗi ngày có thể làm tăng từ 30% đến gần 50% nguy cơ mắc tiểu đường type 2 do rối loạn nhịp sinh học và đề kháng insulin. Tuy nhiên, nếu biết khống chế giấc ngủ trưa dưới 30 phút, cơ thể lại nhận được nhiều lợi ích chuyển hóa tích cực.
Người bị huyết áp thấp không nên uống nước bí đao mỗi ngày. Dù bí đao là thực phẩm thanh mát, các bằng chứng khoa học cho thấy chiết xuất của loại quả này có tác dụng giãn mạch và làm giảm huyết áp, dễ khiến người huyết áp thấp bị choáng váng, hoa mắt và mệt mỏi.
Sau những đêm mất ngủ, cơ thể thường phát tín hiệu thèm đồ ngọt và thức ăn nhiều dầu mỡ do sự xáo trộn nội tiết tố, đặc biệt là sự gia tăng của hormone kích thích đói ghrelin cùng sự sụt giảm của hormone tạo cảm giác no leptin.
Bí đao chứa các hợp chất giúp làm chậm hấp thu tinh bột, chống đường hóa và hỗ trợ giảm nhẹ đường huyết, huyết áp ở người tiểu đường tuýp 2. Tuy nhiên, thực phẩm này chỉ đóng vai trò hỗ trợ trong bữa ăn hàng ngày, không thể thay thế thuốc điều trị đặc hiệu.
Nhờ chứa các hợp chất flavonoid và hoạt chất sinh học tự nhiên, bìm tía giúp làm thư giãn cơ trơn thành mạch và tăng cường đào thải natri qua đường tiểu. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận chiết xuất từ loài cây này có khả năng làm giãn mạch trực tiếp và hỗ trợ kiểm soát huyết áp hiệu quả.
Làm ca đêm liên tục làm đảo lộn nhịp sinh học tự nhiên, khiến huyết áp không thể hạ xuống trong lúc ngủ (hiện tượng non-dipping). Tình trạng này làm gia tăng áp lực lên tim và mạch máu suốt 24 giờ, đẩy cao nguy cơ mắc bệnh tăng huyết áp mạn tính cùng nhiều biến cố tim mạch nguy hiểm.
Bèo tây non ven sông rạch rất dễ bị hái nhầm làm rau ăn thay rau ngổ. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo bèo tây tích tụ hàm lượng lớn kim loại nặng như asen và crom từ nguồn nước ô nhiễm, tiềm ẩn rủi ro ung thư và ngộ độc nghiêm trọng, tuyệt đối không nên dùng làm thực phẩm.
Nhiều người nghĩ làm đêm cố định giúp cơ thể thích nghi tốt hơn xoay ca, nhưng nghiên cứu cho thấy đồng hồ sinh học gần như không thể đảo ngược hoàn toàn. Trong khi ca xoay làm tăng rõ rệt nguy cơ béo phì và mất ngủ, ca đêm cố định lại kích thích thần kinh giao cảm tim mạch kéo dài.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy dịch chiết bèo tây (lục bình) chứa nhiều hợp chất tự nhiên có khả năng ức chế vi khuẩn tụ cầu vàng và trực khuẩn *E. coli* trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiệu lực này phụ thuộc vào dung môi chiết xuất chuyên biệt và cây bèo ngoài tự nhiên tiềm ẩn nhiều độc chất tích tụ, đòi hỏi sự thận trọng cao.
Uống nước sắc thân bèo tây không có cơ sở khoa học để hạ huyết áp, bởi các nghiên cứu dược lý chưa từng ghi nhận tác dụng điều hòa huyết áp của loài cây này. Ngược lại, việc tự ý sắc uống bèo tây còn tiềm ẩn rủi ro ngộ độc nghiêm trọng do đặc tính tích lũy kim loại nặng từ nguồn nước ô nhiễm.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc có bán hạ bắc giúp giảm trào ngược dạ dày. Tuy nhiên, các dữ liệu nghiên cứu hiện có chưa ghi nhận tác dụng trực tiếp của dược liệu này, mà tập trung làm rõ vai trò của cơ vòng thực quản dưới và tốc độ làm rỗng dạ dày trong cơ chế gây bệnh.
Cepharanthine, hoạt chất chiết xuất từ cây bình vôi hoa đầu, được chứng minh có khả năng kháng viêm, chống oxy hóa và điều hòa hệ miễn dịch thông qua việc ức chế các tín hiệu gây viêm quá mức. Tuy nhiên, người dân cần hiểu rõ giới hạn nghiên cứu và tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.
Nước bí đao tự nấu giữ trọn vị thanh mát tự nhiên và hầu như không chứa đường tự do gây hại. Ngược lại, trà bí đao đóng lon công nghiệp thường được thêm lượng lớn si-rô đường, làm mất đi đặc tính bổ dưỡng, đồng thời làm tăng rõ rệt nguy cơ béo phì, gan nhiễm mỡ và rối loạn chuyển hóa.
