Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
1 trình duyệt độc giả · 1 lượt đọc
29.006 bài, trang 156 trên 1.451
Uống nước ngâm thuốc lá để trị giun sán là mẹo dân gian hoàn toàn sai lầm và cực kỳ nguy hiểm. Các hoạt chất ancaloit như nicotine hay anabasine trong cây thuốc lá có độc tính cấp tính rất mạnh, dễ gây ngộ độc, suy hô hấp, liệt cơ và tử vong trước khi đạt nồng độ loại trừ ký sinh trùng.
Chu sa là khoáng vật chứa hơn 96% thủy ngân sulfide, từ lâu được dùng làm thuốc an thần trong y học cổ truyền. Dù dạng thủy ngân này kém tan và có độc tính đường uống thấp hơn nhiều so với thủy ngân vô cơ, việc lạm dụng hoặc dùng kéo dài vẫn gây nguy cơ tích lũy độc tính cho thận và não.
Galantamine là thuốc được phê duyệt giúp làm chậm suy giảm nhận thức ở bệnh nhân Alzheimer mức độ nhẹ đến trung bình, có nguồn gốc phân lập từ củ thủy tiên. Tuy nhiên, việc tự ý sắc nấu hoặc ăn cây thủy tiên tươi cực kỳ nguy hiểm, có thể dẫn tới ngộ độc cấp tính do các alkaloid độc hại đi kèm.
Hoa thủy tiên chứa độc tính tiềm ẩn có thể gây nguy hiểm cho chó mèo nếu cắn phải, đặc biệt là phần thân củ. Thực vật độc hại chiếm tỷ lệ đáng kể trong các ca cấp cứu thú y, gây ra nhiều biến chứng thần kinh và suy giảm thể trạng nghiêm trọng ở vật nuôi.
Quan niệm dùng thiên đầu thống giảm ho, viêm họng đúng một phần nhờ lượng chất nhầy tự nhiên tạo màng sinh học che chở niêm mạc. Tuy nhiên, đây chỉ là cơ chế làm dịu cơ học tạm thời, chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả thay thế thuốc ho tiêu chuẩn.
Cây thuốc dấu chứa nhựa mủ họ Thầu dầu dễ gây bỏng rát và hoại tử mô, trong khi lá sống đời họ Thuốc bỏng chứa các chất kháng viêm tự nhiên tương đối lành tính. Tuy nhiên, việc tự ý giã đắp bất kỳ loại lá tươi nào lên vết rách da đều tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nghiêm trọng.
Thuyền thoái (xác ve sầu) từ lâu được y học cổ truyền dùng để chữa khản tiếng, mất giọng. Các nghiên cứu hiện đại cho thấy dược liệu này có hoạt tính kháng viêm và chống oxy hóa nhờ chứa các oligomer N-acetyldopamine. Dù vậy, thuyền thoái chỉ có tác dụng hỗ trợ trong các trường hợp viêm thanh quản nhẹ và chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người.
Cây thuốc thượng và hoàng đằng khác nhau rõ rệt về nhóm hoạt chất và cơ chế tác động sinh học. Trong khi hoàng đằng chứa nhiều alkaloid berberin có hoạt tính ức chế nấm và vi sinh vật, thuốc thượng lại chứa lignan, terpenoid hỗ trợ chống viêm, điều hòa miễn dịch qua con đường chống oxy hóa.
Quan niệm bôi dịch tươi cây thuốc thượng giúp vết thương hở mau lành là hoàn toàn sai lầm. Dịch lá tươi chưa qua tinh chế không có bằng chứng khoa học chứng minh giúp phục hồi da, ngược lại còn tiềm ẩn nguy cơ gây viêm da tiếp xúc, dị ứng mô và đưa vi khuẩn xâm nhập vào sâu trong cơ thể.
Nhiều người lầm tưởng cạo sạch vỏ rễ lôi công đằng sẽ khử hết độc tính để trị viêm khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy độc chất triptolide vẫn nằm đậm đặc trong thịt rễ, khiến việc tự chế biến chiết xuất thô tại nhà đối mặt với nguy cơ viêm gan cấp, suy thận và vô sinh.
Rễ thiến thảo là vị thuốc quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro nếu tự ý bào chế hay dùng sai nồng độ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng hoạt chất trong dịch chiết cồn đậm đặc khác biệt lớn so với sắc nước truyền thống, mang lại hoạt tính sinh học nhưng cũng đi kèm độc tính trên gan, thận nếu không kiểm soát liều lượng.
Chiết xuất từ cây thuốc giấu ghi nhận khả năng ức chế vi khuẩn và một số mầm bệnh trong ống nghiệm. Dù vậy, dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức thử nghiệm tiền lâm sàng, còn khoảng cách rất xa để ứng dụng vào y khoa điều trị cho người bệnh.
Nhiều người truyền tai nhau bài thuốc dùng vỏ rễ cây thuốc thượng để trị tiêu chảy, nhưng khoa học hiện nay chưa có nghiên cứu nào trên người lẫn động vật chứng minh công dụng này. Việc dùng thảo dược chưa kiểm chứng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc và khiến bệnh trầm trọng hơn.
Việc tự ý dùng thiên tuế lược chung với thuốc tây điều trị bệnh gan tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng. Hợp chất tự nhiên trong thiên tuế lược khi bị vi khuẩn đường ruột chuyển hóa kết hợp cùng các phản ứng oxy hóa qua enzyme CYP450 của thuốc tây có thể thúc đẩy tạo chất độc tế bào, làm cạn kiệt glutathione và dẫn đến hoại tử gan khó hồi phục.
Phụ nữ mang thai không cần kiêng hoàn toàn hải sản mà nên chọn loại chứa ít thủy ngân để vừa nhận đủ dưỡng chất DHA, vừa tránh rủi ro độc thần kinh cho thai nhi. Sự cân bằng giữa lợi ích phát triển trí não từ omega-3 và nguy cơ tích tụ độc chất phụ thuộc vào việc lựa chọn đúng loài hải sản và lượng dùng hợp lý.
Uống thiên lý quang cùng thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ quá tải và tổn thương gan do tranh chấp hệ enzyme Cytochrome P450 chịu trách nhiệm chuyển hóa phần lớn tân dược. Việc tự ý kết hợp có thể làm thay đổi nồng độ thuốc trong máu, dẫn tới mất hiệu lực điều trị hoặc tăng độc tính nguy hiểm cho người bệnh.
Xác ve sầu (thuyền thoái) từ lâu được dân gian dùng trị mề đay, mẩn ngứa. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất từ dược liệu này cùng hoạt chất axit oleic có khả năng ức chế kháng thể IgE, điều hòa miễn dịch và giảm các cytokine gây viêm, mang lại cơ sở khoa học cho tác dụng chống dị ứng.
Khói thuốc lá chứa các hydrocarbon thơm đa vòng có khả năng cảm ứng mạnh enzym gan CYP1A2, làm tăng tốc độ phân hủy và đào thải caffeine ra khỏi cơ thể. Do đó, người hút thuốc thường chuyển hóa caffeine nhanh hơn người bình thường và dễ gặp tình trạng tồn đọng caffeine khi đột ngột cai thuốc.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược như thuốc thượng khi đang điều trị viêm kết mạc bằng kháng sinh. Hiện chưa có nghiên cứu trực tiếp về tương tác giữa thuốc thượng và kháng sinh nhỏ mắt. Tuy nhiên, thảo dược có thể làm thay đổi hấp thu, chuyển hóa thuốc hoặc cản trở tác dụng điều trị tại chỗ.
Nhựa mủ cây thuốc giấu (chi Euphorbia) có độc tính ăn mòn mạnh như hóa chất kiềm, dễ gây bỏng kết mạc, trợt biểu mô giác mạc và viêm màng bồ đào. Nếu không rửa mắt liên tục bằng nước sạch trong nhiều phút và đến viện cấp cứu kịp thời, nạn nhân có nguy cơ suy giảm thị lực nặng nề hoặc mù lòa.
