Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.111 bài, trang 273 trên 1.456
Nhiều sản phẩm nhau thai ngựa được quảng cáo rầm rộ với công dụng làm mờ nám và sáng da cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy cơ chế tác động của nhau thai lên tế bào sắc tố rất phức tạp; thậm chí một số thành phần trong nhau thai còn kích thích sản sinh melanin thay vì làm trắng như lời đồn.
Nhau thai ngựa được quảng bá rộng rãi để làm đẹp và tăng cường sức khỏe, nhưng dữ liệu lâm sàng hiện chỉ thử nghiệm mức liều 220 mg/ngày trong 4 tuần hoặc tối đa 12 tuần. Hiện chưa có dữ liệu an toàn khi dùng kéo dài quá 12 tuần, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nhiều người tin rằng nhau thai ngựa dạng uống có thể giữ nguyên dưỡng chất vào cơ thể. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hầu hết chuỗi peptide tự nhiên đều bị acid dạ dày và enzyme tiêu hóa phân cắt mạnh. Khả năng hấp thu vào máu phụ thuộc rất lớn vào kích thước phân tử và công nghệ bào chế bảo vệ.
Chiết xuất ngọt nghẹo chứa hoạt chất colchicine có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh trên các mô hình tiền lâm sàng. Tuy nhiên, do độc tính tế bào cực cao và nguy cơ ngộ độc chết người, chiết xuất thô từ loài cây này chưa thể ứng dụng an toàn trên người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng cây ngọt nghẹo để chữa bệnh.
Tinh dầu ngọc lan tây có hoạt tính sinh học làm giảm huyết áp và dịu căng thẳng thần kinh. Tuy nhiên, người đang uống thuốc hạ áp cần hết sức lưu ý vì sự kết hợp này dễ gây cộng hưởng làm tụt huyết áp tư thế, dẫn tới hoa mắt, chóng mặt và té ngã nguy hiểm.
Nhiều người có thói quen đào rễ và hái lá nho dại nấu nước uống thanh nhiệt. Tuy nhiên, các bộ phận này chứa lượng lớn tanin và hợp chất phenolic. Việc đun sắc uống đậm đặc kéo dài tiềm ẩn nguy cơ gây quá tải, tổn thương tế bào gan và thận thay vì đem lại lợi ích bồi bổ.
Nước sắc vỏ nho biển chưa được nghiên cứu lâm sàng trực tiếp, nhưng các dữ liệu khoa học cho thấy hợp chất polyphenol liều cao trong thực vật có khả năng liên kết và cản trở hấp thu sắt tại ruột non. Người có nguy cơ thiếu máu nên dùng nước sắc cách xa bữa ăn và thời điểm uống thuốc bổ sung.
Ngổ trâu là loại rau gia vị quen thuộc chứa nhóm hoạt chất sesquiterpene lactone. Nhiều nghiên cứu thực nghiệm xác nhận nhóm chất này có khả năng kìm hãm phản ứng viêm, giảm phù nề và xoa dịu cảm giác đau thông qua việc ức chế chất trung gian hóa học gây viêm trên mô hình động vật.
Lời đồn uống nước rễ nho núi trị dứt xơ gan là thiếu căn cứ khoa học. Các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận chiết xuất từ chi nho núi có khả năng hỗ trợ giảm xơ hóa gan trên tế bào và chuột thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa dứt xơ gan ở người.
Chiết xuất nhau thai cừu thường được quảng bá như "thần dược" chống lão hóa và tăng sinh lý toàn diện. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học uy tín hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người khẳng định những công dụng thần kỳ này.
Nho núi chứa hàm lượng phong phú các polyphenol, flavonoid như rutin, quercetin, dihydromyricetin cùng các polysaccharide có hoạt tính sinh học cao. Các nghiên cứu trong ống nghiệm chứng minh các hoạt chất này có khả năng trung hòa mạnh mẽ gốc tự do DPPH, hydroxyl và che chở tế bào trước tổn thương do hiện tượng stress oxy hóa gây ra.
Nho biển là cây thân gỗ ven biển (*Coccoloba uvifera*) cho quả mọng nước, trong khi rong nho biển (*Caulerpa lentillifera*) là một loại tảo biển. Bài viết giúp làm rõ bản chất sinh học, thành phần dưỡng chất và cách phân biệt chính xác hai loại thực phẩm này.
Chiết xuất từ thân rễ ngấy hương (Rubus) nhận được nhiều sự quan tâm nhờ hoạt tính sinh học tự nhiên, đặc biệt là tiềm năng kháng khuẩn. Dữ liệu từ các thử nghiệm ống nghiệm cho thấy các hợp chất polyphenol trong chiết xuất có tác dụng ức chế nhất định đối với một số chủng vi khuẩn, nhưng bằng chứng trên vi khuẩn đường ruột vẫn còn nhiều hạn chế.
Nước sắc cây ngọt nai có ghi nhận an toàn cấp tính và bảo tồn cấu trúc mô gan ở thử nghiệm ngắn hạn trên chuột, nhưng hiện chưa có dữ liệu độc tính bán trường diễn liều cao dài ngày; người dùng cần thận trọng để tránh gây gánh nặng cho gan thận.
Trào lưu ăn nhau thai sau sinh đang rộ lên với lời đồn bồi bổ sức khỏe, nhưng nghiên cứu cảnh báo nguy cơ nhiễm liên cầu khuẩn nhóm B (GBS) và vi khuẩn gây bệnh rất lớn. Nếu nhau thai không được xử lý nhiệt đúng chuẩn, mầm bệnh có thể sống sót, gây nhiễm trùng huyết nguy hiểm cho cả mẹ và trẻ sơ sinh.
Rượu ngâm nho dại hoàn toàn không có khả năng hạ men gan, mà ngược lại còn làm gan tổn thương nặng hơn do độc tính trực tiếp từ cồn. Dù thân và lá nho dại chứa chất chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm, việc ngâm rượu uống tự phát sẽ đưa lượng ethanol độc hại vào phá hủy tế bào gan.
Ngải đắng thường được dùng hỗ trợ tiêu hóa và gan mật, nhưng việc lạm dụng kéo dài có thể gây suy thận cấp, rối loạn chuyển hóa tế bào gan và độc tính thần kinh. Người dùng không nên tự ý uống liên tục nhiều tuần để tránh nguy cơ ngộ độc tích lũy.
Rượu ngâm ngẩu pín từ lâu được đồn thổi là "thần dược" tăng lực phòng the, nhưng y học hiện đại chưa tìm thấy bằng chứng nào chứng minh công dụng này. Thực chất, cảm giác sung mãn chỉ là hiệu ứng giả dược tâm lý, trong khi dung môi cồn nồng độ cao kết hợp cùng lượng purin dồi dào lại tạo nên gánh nặng kép, tàn phá tế bào gan và làm tăng vọt acid uric máu.
Ngọc Tuyền hoàn có thể hỗ trợ hạ đường huyết, cải thiện chỉ số mỡ máu và giảm phản ứng viêm ở bệnh nhân đái tháo đường týp 2 khi dùng phối hợp với phác đồ thuốc chính quy. Người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc tây để dùng bài thuốc đơn độc.
Tự ý cho trẻ nhỏ dùng cao ngựa để chữa còi xương là quan niệm sai lầm và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Y văn thế giới chưa từng ghi nhận bằng chứng về hiệu quả của cao ngựa đối với bệnh còi xương, trong khi lượng đạm cô đặc và khoáng chất khó hấp thu trong chế phẩm này có thể gây quá tải chức năng thận và rối loạn tiêu hóa ở trẻ.
