Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.486 bài, trang 364 trên 1.475
Nhiều người tin rằng nước ép cỏ lúa mì có thể "lọc sạch máu" nhờ hàm lượng diệp lục dồi dào. Tuy nhiên, khoa học hiện đại khẳng định cơ thể thải độc qua gan và thận, chưa có thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn nào chứng minh loại nước ép này có khả năng lọc máu như lời đồn.
Lúa mạch và yến mạch đều là những nguồn ngũ cốc giàu chất xơ beta-glucan hàng đầu giúp hỗ trợ tim mạch và ổn định đường huyết. Tuy nhiên, lúa mạch thường có tổng hàm lượng beta-glucan cao hơn nhưng độ hòa tan kém hơn, trong khi yến mạch dễ hấp thu và thể hiện hiệu quả sinh học vượt trội hơn trong môi trường chất lỏng.
Quá trình sấy khô và xử lý nhiệt khiến quả lý chua đen hao hụt đáng kể lượng vitamin C nhạy cảm và làm biến tính một phần sắc tố chống oxy hóa anthocyanin. Dù vậy, dạng quả sấy khô ở nhiệt độ thích hợp vẫn giữ lại được chất xơ, khoáng chất và một số nhóm polyphenol có lợi cho sức khỏe.
Nhiều thai phụ tìm đến hạt lười ươi để thanh nhiệt cơ thể và trị táo bón theo kinh nghiệm dân gian. Tuy nhiên, y học hiện đại cảnh báo phụ nữ mang thai không nên tùy tiện sử dụng do hoàn toàn thiếu dữ liệu an toàn độc tính trên thai kỳ và nguy cơ cao gây rối loạn tiêu hóa.
Bánh mì men tự nhiên từ lúa mì không phải thực phẩm có thể ăn thoải mái cho người tiểu đường. Quá trình lên men giúp làm giảm đỉnh đường huyết và insulin trong giờ đầu sau ăn so với bánh mì trắng, nhưng tổng lượng tinh bột không mất đi, đòi hỏi người bệnh vẫn phải kiểm soát khẩu phần chặt chẽ.
Dầu hạt lý chua đen giàu axit béo gamma-linolenic (GLA), một chất chuyển hóa có khả năng làm giảm kết tập tiểu cầu. Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng, không tự ý sử dụng sản phẩm này vì nguy cơ tương tác làm tăng thời gian chảy máu và gây xuất huyết nguy hiểm.
Chi Lưu kí nô (*Hypericum*) được khoa học ghi nhận có hoạt tính kháng khuẩn, kháng viêm và kích thích tái tạo da. Tuy nhiên, việc tự ý hái lá tươi giã đắp lên mụn nhọt hay vết thương hở là sai lầm nguy hiểm, dễ gây bội nhiễm nghiêm trọng; người bệnh chỉ nên sử dụng các chế phẩm tinh chế đã qua kiểm định y tế.
Lão quan thảo và Ngũ gia bì đều là những vị thuốc trị tê thấp quen thuộc nhưng khác biệt hoàn toàn về nguồn gốc lẫn cơ chế. Trong khi Lão quan thảo giàu polyphenol thiên về thanh nhiệt, giải độc và kháng phù nề mô, Ngũ gia bì lại điều hòa miễn dịch qua ức chế chọn lọc con đường dẫn truyền gây viêm.
Nhiều người tin rằng uống trà lúa mạch rang giúp thanh lọc, giải độc gan hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định loại trà này không có công dụng giải độc gan; các thử nghiệm mới chỉ ghi nhận hoạt tính chống oxy hóa và hỗ trợ tiêu sợi huyết trong phòng thí nghiệm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy lá lương xương rất giàu polyphenol và flavonoid, mang lại khả năng dọn gốc tự do và bảo vệ tế bào gan tương đương vitamin C. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện nay mới dừng lại ở mức in vitro và thử nghiệm trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên cơ thể người.
Nhiều người rỉ tai nhau uống viên nang dầu hạt lưu ly để giảm ngứa và chữa viêm da cơ địa nhờ lượng axit béo dồi dào. Tuy nhiên, các thử nghiệm lâm sàng chất lượng cao cho thấy dầu hạt lưu ly đường uống không đem lại hiệu quả vượt trội hơn so với giả dược trong việc giảm tổn thương hay giảm ngứa.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy axit gamma-linolenic (GLA) trong dầu hạt lưu ly hỗ trợ giảm đau khớp, giảm sưng và cải thiện chức năng vận động ở bệnh nhân viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, liệu pháp thảo dược này không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa chuẩn mực và tiềm ẩn nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng.
Thổi bột lô cam thạch hoặc khoáng chất vào mắt trị mộng thịt là mẹo dân gian cực kỳ nguy hiểm. Hành động này không làm khỏi bệnh mà gây trầy xước cơ học, viêm loét giác mạc hoại tử, nhiễm trùng nội nhãn và có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.
Cây lương xương từ lâu được dân gian dùng trị viêm, sốt và tiêu chảy. Nghiên cứu hiện đại xác nhận chiết xuất từ cây có khả năng ức chế oxit nitric (NO) và cytokin viêm, song các dữ liệu này mới dừng ở mức tế bào và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Cây lưu ly chứa pyrrolizidine alkaloid (PA) – nhóm độc tố thực vật có thể gây tổn thương gan nặng nề. Sử dụng các bộ phận thô chưa tinh chế như lá làm trà tiềm ẩn nguy cơ mắc bệnh tắc tĩnh mạch gan và xơ gan, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng và phân biệt rõ với dầu hạt đã qua tinh chế.
Cây lòng mang chứa các hoạt chất có tác dụng kháng viêm và giảm tổn thương khớp trên mô hình chuột thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người chứng minh hiệu quả và độ an toàn của loại cây này trong điều trị bệnh khớp.
Hiện chưa có nghiên cứu so sánh đối đầu nồng độ chất chống oxy hóa giữa biến thể lá đỏ và lá xanh của cây lương thảo dơi. Dù cây chứa các polyphenol tiềm năng, dữ liệu độc tính trên động vật cho thấy chiết xuất lá có thể gây tổn thương gan, người dùng cần hết sức cẩn trọng.
Nước sắc cây lương thảo dơi chưa được chứng minh an toàn trên người và đã ghi nhận nguy cơ gây hoại tử, thoái hóa tế bào gan trong nghiên cứu động vật. Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú cùng người có bệnh lý gan, thận tuyệt đối không nên tự ý sử dụng.
Hiện chưa có nghiên cứu đối đầu trực tiếp so sánh lượng sắt, kẽm, canxi giữa lươn và cá quả trong ăn dặm. Dù vậy, cá quả được ghi nhận chứa sắt, kẽm và protein dồi dào. Cả hai loài đều có nguy cơ nhiễm ấu trùng giun ký sinh cao, đòi hỏi phụ huynh phải luôn nấu chín kỹ trước khi cho trẻ ăn.
Việc uống vỏ lát hoa cùng thuốc tây hạ sốt tiềm ẩn nguy cơ tương tác chuyển hóa qua gan. Dù vỏ lát hoa có tính chống oxy hóa, các polyphenol trong đó có thể ức chế enzym Cytochrome P450, làm chậm phân giải thuốc và gây quá tải gan. Người bệnh cần tham vấn bác sĩ trước khi phối hợp.
