Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.576 bài, trang 433 trên 1.479
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy ăn 100 g hành tây tươi có thể hỗ trợ hạ đường huyết ở người bệnh đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại vẫn còn sơ bộ trên cỡ mẫu nhỏ, người bệnh tuyệt đối không dùng hành tây để thay thế thuốc điều trị hay insulin.
Nhiều người tin rằng đắp hành đen giúp làm dịu vết bỏng và gom mủ mụn nhọt nhanh chóng. Tuy nhiên, y học hiện nay chưa có bằng chứng nào chứng minh hành đen bôi ngoài có hiệu quả trị bỏng. Việc tự ý đắp thảo dược thô chưa vô trùng lên vết thương hở còn tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nghiêm trọng.
Hà thủ ô đỏ là vị thuốc quen thuộc nhưng tiềm ẩn rủi ro độc tính gan và tiêu hóa nghiêm trọng. Nghiên cứu khoa học xác định 5 nhóm người gồm bệnh nhân gan, người rối loạn tiêu hóa, phụ nữ mang thai, người dễ dị ứng và người có vấn đề thần kinh nên tránh tự ý sử dụng để bảo vệ sức khỏe.
Huyền sâm chứa nhiều hoạt chất sinh học có tác dụng kháng viêm và giảm phù trên mô hình thực nghiệm, nhưng hiện chưa có đủ dữ liệu lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ huyết áp trên người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng huyền sâm thay thế thuốc hạ áp.
Hành tây và hành hoa cùng thuộc chi Hành nhưng sở hữu cấu hình hoạt chất sinh học rất khác biệt. Trong khi hành tây tập trung lượng lớn chất chống oxy hóa quercetin, hành hoa lại giàu kaempferol và allicin. Hiểu rõ sự khác nhau này giúp bạn lựa chọn và chế biến gia vị phù hợp cho từng món ăn gia đình.
Nhiều người tin huyết lình là phương thuốc quý chứa hàm lượng dưỡng chất vượt trội giúp bổ máu và tăng sinh lực. Tuy nhiên, các nghiên cứu hóa sinh cho thấy máu khô động vật chỉ gồm protein và khoáng chất thông thường, thiếu hụt một số axit amin thiết yếu và tiềm ẩn nhiều nguy cơ nhiễm khuẩn.
Hành hoa sống chứa hàm lượng cao fructan – loại carbohydrate chuỗi ngắn thuộc nhóm FODMAP khó hấp thu ở ruột non. Khi xuống đại tràng, chúng bị vi khuẩn lên men sinh khí ồ ạt, kích hoạt các cơn đau quặn, đầy hơi dữ dội ở người mắc hội chứng ruột kích thích.
Hành tây là loại gia vị quen thuộc nhưng lại chứa lượng fructan rất cao, một loại đường lên men thuộc nhóm FODMAP dễ kích hoạt cơn đau bụng, đầy hơi và co thắt ở người có hội chứng ruột kích thích. Nếu thường xuyên khó chịu sau khi ăn, người bệnh nên hạn chế ăn trực tiếp và tìm giải pháp thay thế phù hợp.
Nhiều nam giới tin ăn hàu sông giúp tăng sinh lý tức thì. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy kẽm chỉ hỗ trợ cải thiện nồng độ testosterone và chất lượng tinh trùng khi cơ thể thiếu hụt vi chất hoặc suy giảm chức năng sinh sản, không làm tăng sinh lực vượt mức ở người bình thường.
Nhiều người tin rằng uống bia giúp bổ sung hoạt chất chống oxy hóa từ hoa hublong, nhưng các bằng chứng khoa học khẳng định đây là hiểu lầm. Nồng độ hoạt chất trong bia thương mại quá thấp, hấp thu kém, trong khi tác hại từ lượng cồn đi kèm vượt xa mọi lợi ích giả định.
Ăn củ nén sống khi đang đau dạ dày là sai lầm phổ biến có thể khiến bệnh trầm trọng hơn. Các hoạt chất cay nồng trong củ nén kích ứng trực tiếp niêm mạc đang tổn thương và kích thích dạ dày tăng tiết dịch vị, làm bùng phát cơn đau rát và thúc đẩy trào ngược axit lên thực quản.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng tinh dầu củ nén nồng độ cao để bôi hoặc xông trị nghẹt mũi. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của chế phẩm này trong thai kỳ, trong khi các hợp chất lưu huỳnh đậm đặc có thể gây kích ứng mạnh cho niêm mạc hô hấp.
Ăn hành tây bị đầy bụng, tức bụng và xì hơi thường xuất phát từ hàm lượng cao fructan – một loại đường lên men thuộc nhóm FODMAP. Ở người có đường ruột nhạy cảm, fructan không được hấp thu hết tại ruột non mà bị vi khuẩn đại tràng lên men nhanh, sinh nhiều khí gas và kích hoạt các cơn co thắt khó chịu.
Nhiều sản phụ truyền tai nhau dùng huyết lình để bổ máu sau sinh, nhưng phương pháp này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn nặng. Y học chứng minh bổ sung sắt y tế đúng phác đồ mới là giải pháp chuẩn mực giúp phục hồi chỉ số hemoglobin và phòng ngừa biến chứng hiệu quả.
Huyết kiệt là dược liệu quý nhưng nghiên cứu trong phòng thí nghiệm cho thấy một số hoạt chất có độc tính tế bào ở mức khiêm tốn trên mô hình tế bào gan người. Do tài liệu khoa học hiện chưa có dữ liệu liều dùng chuẩn theo dược điển, người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải và tham khảo kỹ ý kiến bác sĩ.
Nhiều người truyền tai nhau cách ăn hành tăm để trị dứt cảm cúm nhờ đặc tính cay ấm. Dù khoa học ghi nhận các hợp chất trong hành tăm có hoạt tính chống viêm và kháng khuẩn trong ống nghiệm, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh loại gia vị này tiêu diệt được virus cúm ở người.
Phi củ nén trong dầu sôi ở nhiệt độ cao không làm mất hoàn toàn dưỡng chất, nhưng thời gian đun nấu là yếu tố quyết định. Trong khi nhiệt độ vừa phải giúp phá vỡ vách tế bào để giải phóng quercetin, việc chiên rán kéo dài quá 10 phút sẽ gây suy giảm đáng kể hàm lượng chất chống oxy hóa này.
Hà thủ ô trắng thường được truyền miệng là vị thuốc giúp làm đen tóc và ngăn ngừa bạc tóc sớm giống như hà thủ ô đỏ. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy loài cây này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh tác dụng làm đen tóc ở người.
Uống nước củ nén là mẹo dân gian phổ biến để giải cảm, nhưng y học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng lâm sàng chứng minh loại củ này diệt được virus hô hấp. Tác dụng dễ chịu phần lớn đến từ hơi nóng làm loãng đờm tạm thời, người bệnh không nên dùng thay thế thuốc điều trị.
Hà thủ ô đỏ từ lâu được truyền tai là vị thuốc bổ can thận, làm đen râu tóc, nhưng rủi ro gây tổn thương gan cấp tính do dược liệu này là hoàn toàn có thật. Bệnh nhân có thể phải đối mặt với tình trạng viêm gan nặng, thậm chí suy gan, bắt nguồn từ cả độc tính vốn có lẫn phản ứng nhạy cảm dị ứng đặc ứng theo cơ địa của từng người.
