Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 659 trên 1.483
Mỡ bò bền nhiệt và ít bị oxy hóa hơn một số dầu thực vật khi đun nấu, nhưng lại chứa hơn 52% axit béo bão hòa và cholesterol tự nhiên. Tiêu thụ nhiều mỡ bò làm tăng đáng kể LDL-cholesterol và triglyceride, gia tăng nguy cơ hình thành mảng xơ vữa động mạch.
Ăn thịt bò tái hoặc bít tết rare tiềm ẩn rủi ro nhiễm sán dây bò Taenia và các vi khuẩn đường ruột nguy hiểm như EHEC, Salmonella. Nguy cơ này đặc biệt nghiêm trọng ở các loại thịt xay chưa nấu chín kỹ do mầm bệnh phân tán sâu bên trong, đe dọa trực tiếp đến hệ tiêu hóa.
Người tiểu đường hoàn toàn có thể ăn bòn bon nhưng cần kiểm soát chặt chẽ liều lượng để không làm tăng đường huyết. Chỉ nên ăn khoảng 4-5 quả mỗi lần, dùng cách xa bữa chính và kết hợp lối sống vận động để giữ đường huyết ổn định.
Bòi ngòi tai và cỏ lưỡi rắn cùng thuộc chi Bòi ngòi nên rất dễ hái nhầm, nhưng chỉ có cỏ lưỡi rắn được chứng minh chứa nhiều flavonoid, iridoid glucoside và anthraquinone có tiềm năng chống ung thư, kháng khuẩn; bòi ngòi tai thiếu dữ liệu khoa học để thay thế điều trị.
Bí ngô hay các loại bầu bí thông thường có vị ngọt nhẹ hoặc thanh mát. Nếu bạn nếm phải miếng bí có vị đắng ngắt bất thường, hãy nhổ bỏ ngay lập tức vì đây là dấu hiệu tích tụ độc tố cucurbitacin cực mạnh, tiềm ẩn nguy cơ viêm loét đường tiêu hóa, tụt huyết áp và ngộ độc cấp tính.
Bòi ngòi tai khô được dùng phổ biến để thanh nhiệt, kháng viêm, nhưng hiện chưa có liều dùng chuẩn hóa quốc tế trên người. Dữ liệu khoa học cho thấy thảo dược này có độ an toàn tiền lâm sàng cao; người dùng chỉ nên duy trì liều truyền thống 15 - 30g/ngày dạng sắc và tránh lạm dụng kéo dài.
Ăn nhiều bí ngô gây vàng da là hiện tượng carotenemia hoàn toàn lành tính do tích tụ thừa beta-carotene dưới da chứ không gây tổn thương gan mật. Tình trạng này dễ nhận biết nhờ lòng trắng mắt không bị vàng và sắc tố da sẽ tự mờ dần khi điều chỉnh lại chế độ ăn.
Cây báo xuân hoa (*Androsace umbellata*) thường được truyền miệng là vị thuốc chữa viêm họng, nhưng dữ liệu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận các hoạt chất của cây có độc tính tế bào trong ống nghiệm, hoàn toàn không có bằng chứng chứng minh hiệu quả giảm đau hay trị viêm họng trên người.
Cây bình cu chứa các hợp chất ức chế mạnh các chất trung gian gây viêm như TNF-alpha, IL-1beta, IL-6 và phức hợp thể viêm NLRP3 trên chuột. Dược liệu này giúp giảm phù nề, xoa dịu cơn đau khớp gout và hạn chế thoái hóa sụn, mở ra hướng ứng dụng hỗ trợ điều trị viêm khớp an toàn.
Bí ngô rất giàu beta-carotene, nhưng vi chất này chỉ tan trong chất béo và khó giải phóng qua màng tế bào. Bổ sung một lượng nhỏ dầu ăn như dầu hạt cải, dầu đậu nành hoặc dầu ô liu trong quá trình nấu chín giúp tăng khả năng hấp thu tiền vitamin A lên từ 53% đến hơn 90%.
Rotundin chiết xuất từ củ bình vôi có tác dụng an thần, gây ngủ rõ rệt nhờ cơ chế đối kháng thụ thể dopamine trong não bộ. Dù vậy, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng ở thử nghiệm động vật, đòi hỏi người dùng phải thận trọng và có chỉ định y khoa.
Vỏ và hạt bòn bon chứa nhiều hợp chất tự nhiên có độc tính tế bào như alkaloid, axit lansium và các triterpenoid đắng. Nhai nát hạt to hoặc dùng miệng cắn vỏ quả có thể gây kích ứng niêm mạc, dẫn đến đau bụng, buồn nôn và rối loạn tiêu hóa.
Bèo cái và bèo hoa dâu có khả năng hấp thụ và tích tụ cực mạnh các kim loại nặng độc hại như chì, thủy ngân, đồng, crom, asen và sắt từ nguồn nước. Do đó, việc tự ý thu hái hai loài thủy sinh này để làm thuốc hoặc thực phẩm tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng cho sức khỏe.
Nước hầm xương bò chứa gelatin và axit amin nhưng không thể trực tiếp làm lành sụn khớp như nhiều người lầm tưởng. Khi vào cơ thể, protein bị tiêu hóa thành các đơn vị nhỏ rồi phân phối theo nhu cầu chung; người có bệnh mỡ máu, gút hoặc tim mạch cần thận trọng khi dùng thường xuyên.
Khẳng định bèo tây trị được bệnh cao huyết áp là hoàn toàn sai lầm. Dù một số thử nghiệm sơ bộ trên chuột ghi nhận tác dụng giãn mạch, y học hiện nay thiếu hụt toàn bộ thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh hiệu quả; việc tự ý dùng còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc kim loại nặng.
Bòi ngòi tai được ghi nhận có hoạt tính ức chế chất gây viêm trong phòng thí nghiệm và trên mô hình tế bào chuột. Tuy nhiên, thảo dược này hiện hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị bệnh.
Hạt bí ngô và dầu hạt bí ngô đã được nhiều nghiên cứu lâm sàng chứng minh giúp giảm đáng kể chứng tiểu đêm, tiểu rắt và cải thiện dòng nước tiểu ở nam giới bị phì đại tuyến tiền liệt lành tính. Dù có độ an toàn cao, thảo dược này không làm teo nhỏ kích thước tuyến và không thay thế thuốc điều trị.
Bí ngô là thực phẩm bổ dưỡng nhưng có thể gây tương tác bất lợi với thuốc lợi tiểu và thuốc lithium do chứa hàm lượng kali tự nhiên và hoạt tính thúc đẩy bài tiết nước tiểu. Người bệnh tăng huyết áp, tim mạch hoặc đang điều trị tâm thần cần đặc biệt thận trọng khi tiêu thụ để tránh nguy cơ ngộ độc thuốc.
Bòi ngòi tai (*Hygrophila auriculata*) được dân gian truyền tai có tác dụng thanh nhiệt, giải độc gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tiềm năng chống oxy hóa, bảo vệ tế bào gan ở mức độ tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, chưa đủ dữ liệu khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu giữ kali cần thận trọng khi ăn bí ngô hằng ngày, do lượng kali dồi dào trong bí ngô có thể kết hợp với tác dụng giữ khoáng chất của thuốc làm tăng kali máu, gây nguy cơ rối loạn nhịp tim.
