Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 749 trên 1.483
Ăn chay có trứng sữa giúp giảm đáng kể nguy cơ và mức độ gan nhiễm mỡ nhờ hỗ trợ giảm cân và giảm kháng insulin. Tuy nhiên, nếu lạm dụng nước ép trái cây, đồ ngọt và tinh bột tinh chế, nguy cơ tích tụ mỡ trong gan vẫn tăng cao.
Eat Clean mang lại nhiều lợi ích khi ưu tiên thực phẩm tự nhiên, nhưng việc áp dụng nghiêm ngặt và thiếu cơ sở có thể gây mất cân bằng dưỡng chất. Bốn nhóm đối tượng gồm người bệnh thận, suy giáp, nhẹ cân và người có nguy cơ rối loạn ăn uống cần cá nhân hóa khẩu phần thay vì tự ý ăn sạch theo mạng xã hội.
Ăn sạch (Eat Clean) nếu bị lạm dụng thành chế độ kiêng khem khắt khe có thể gây thiếu hụt năng lượng và dưỡng chất nghiêm trọng. Trẻ vị thành niên, phụ nữ mang thai, người cao tuổi, người có bệnh nền và người từng rối loạn ăn uống là 5 nhóm đối tượng cần đặc biệt cẩn trọng trước trào lưu này.
Chất béo bão hòa trong thực đơn Paleo từ mỡ động vật và dầu dừa không nên nạp quá mức. Để phòng ngừa xơ vữa động mạch và bệnh tim mạch vành, người ăn nên khống chế chất béo bão hòa ở mức thấp, kiểm soát tổng chất béo dưới 30% calo và tích cực thay thế bằng chất béo chưa bão hòa.
Chế độ ăn chay trứng sữa kéo dài có thể khiến nồng độ kẽm huyết tương giảm xuống mức cận dưới bình thường do phytate trong ngũ cốc ức chế hấp thu. Tuy nhiên, tình trạng này hoàn toàn cải thiện được nếu biết cách sơ chế làm giảm phytate và chọn thực phẩm giàu khoáng chất.
Chế độ ăn chay trứng sữa giúp hạ nồng độ axit uric máu nhờ loại bỏ nguồn purin dồi dào từ thịt đỏ, hải sản kết hợp tác động thúc đẩy đào thải axit uric của sữa. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát cân nặng, mỡ máu và chức năng thận của mỗi cá nhân.
Người tiểu đường type 2 có thể áp dụng ăn theo trực giác để giảm áp lực kiêng khem, nhưng cần dựa trên việc nhận biết nhu cầu sinh học thay vì thèm gì ăn nấy. Nghiên cứu ghi nhận thói quen này liên quan đến việc kiểm soát đường huyết và mỡ máu tốt hơn.
Uống nước trước bữa ăn không làm sai lệch tín hiệu đói no tự nhiên như nhiều người lầm tưởng. Nghiên cứu cho thấy chất lỏng thoát khỏi dạ dày rất nhanh và không kích hoạt thụ thể no bền vững như thức ăn đặc hoặc súp chứa nước.
Người ăn thuần chay có nguy cơ cao thiếu hụt i-ốt và rối loạn chức năng tuyến giáp do loại bỏ hoàn toàn đạm động vật và bỏ quên muối i-ốt. Đo lường i-ốt niệu cho thấy phần lớn nhóm này không đạt ngưỡng tối ưu, đòi hỏi giải pháp bổ sung khoa học và cân bằng.
Nhiều người hy vọng ăn theo trực giác có thể giúp làm giảm mỡ nội tạng mà không cần tính toán calo khắt khe. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy phương pháp này chỉ giúp cải thiện tâm lý ăn uống chứ không thể làm giảm mỡ bụng nếu cơ thể không đạt được sự thâm hụt calo thực tế.
Ăn theo trực giác hoàn toàn rất khó áp dụng cho người mắc hội chứng ruột kích thích nếu chưa nắm rõ ngưỡng dung nạp của bản thân. Việc kết hợp kiêng FODMAP ngắn hạn, sau đó tái thử nghiệm từng bước để xây dựng "trực giác có hiểu biết" là giải pháp tối ưu giúp giảm đau bụng, đầy hơi và bảo đảm dinh dưỡng.
Cảm giác thèm đồ ngọt cồn cào thường không phải là trực giác báo hiệu cơ thể thiếu hụt dưỡng chất. Hiện tượng này chủ yếu bắt nguồn từ sự kích hoạt mạch tưởng thưởng dopamine và cơ chế thích ứng thần kinh tương tự như sự phụ thuộc chất, thôi thúc hành vi tìm kiếm khoái cảm nhanh chóng.
Chế độ ăn thuần chay không làm suy giảm sức mạnh cơ bắp hay độ bền thi đấu của vận động viên so với ăn tạp, miễn là bảo đảm đủ tổng calo và dinh dưỡng. Nhiều nghiên cứu cho thấy người ăn thực vật đạt chỉ số tiêu thụ oxy và sức bền tương đương, thậm chí nhỉnh hơn.
Ăn thuần chay có thể giúp kiểm soát bệnh gút nhờ ưu điểm của purin thực vật. Nghiên cứu khoa học khẳng định purin từ đậu đỗ, nấm không làm tăng axit uric máu hay kích hoạt cơn đau cấp như thịt đỏ và hải sản, giúp cải thiện sức khỏe tim mạch song song với điều trị y khoa.
Hiện tượng tăng cân khi mới ăn theo trực giác thường là phản ứng sinh học tự nhiên giúp cơ thể bù đắp năng lượng sau giai đoạn kiêng khem khắc nghiệt. Hiểu rõ cơ chế này giúp người thực hành vượt qua nỗi sợ ngoại hình để thiết lập thói quen ăn uống lành mạnh và cân bằng dài hạn.
Ăn kiêng kéo dài khiến cơ thể mất khả năng nhận diện tín hiệu đói no tự nhiên. Quy trình 3 bước rèn luyện trực giác ăn uống dựa trên bằng chứng khoa học giúp người từng ăn kiêng tái thiết lập nhận thức sinh học, giải tỏa ám ảnh thực phẩm và phục hồi mối quan hệ lành mạnh với cơ thể.
Nhiều cha mẹ lo ngại việc cắt bỏ thịt cá sẽ khiến con bị lùn hoặc còi xương. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy trẻ nhỏ ăn chay có trứng sữa (lacto-ovo) vẫn tăng trưởng chiều cao, cân nặng và mật độ xương tương đương với bạn bè ăn thịt cá, miễn là khẩu phần được theo dõi sát sao.
Ăn trực giác giúp người mắc chứng ăn uống vô độ (BED) giảm tần suất các cơn ăn bù nhờ loại bỏ lệnh cấm thực phẩm, khôi phục niềm tin vào cơ thể và tăng khả năng lắng nghe tín hiệu đói no tự nhiên thay vì ăn theo cảm xúc.
Sữa thực vật ngày càng phổ biến nhưng không tương đương dinh dưỡng với sữa bò. Ngoại trừ đậu nành có lượng đạm tiệm cận, hầu hết sữa hạt chứa rất ít protein, thiếu acid amin thiết yếu và có lượng canxi tự nhiên thấp hơn nhiều so với sữa truyền thống.
Người cao tuổi ăn thuần chay đối mặt với nguy cơ mất cơ teo xương cao do đạm thực vật có mật độ thấp và thiếu axit amin leucine để kích hoạt tạo cơ. Để bảo vệ thể trạng, người già cần phối hợp đa dạng nguồn đạm, bổ sung đủ vi chất và duy trì tập kháng lực đều đặn.
