Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 777 trên 1.483
Caramboxin trong quả khế là một độc chất thần kinh nguy hiểm, có khả năng kích hoạt thụ thể glutamatergic và ức chế hệ GABAergic, gây co giật và hôn mê. Khi kết hợp cùng hàm lượng oxalate cao gây tổn thương ống thận, khế trở thành mối đe dọa tử vong nghiêm trọng đối với người có chức năng thận suy giảm.
Dầu ô liu nguyên chất giàu axit oleic và các hợp chất polyphenol tự nhiên, giúp giảm nồng độ LDL-cholesterol và bảo vệ hạt mỡ này khỏi quá trình oxy hóa. Sự kết hợp này hỗ trợ ngăn ngừa viêm nội mô và hạn chế sự hình thành mảng xơ vữa động mạch.
Sữa hạt bổ sung vi chất không thể thay thế trọn vẹn sữa bò trong việc bảo vệ xương. Dù cùng mức canxi, sữa bò vượt trội nhờ nguồn đạm chất lượng cao kích thích tạo xương và cấu trúc vi chất tự nhiên giúp tăng mật độ khoáng, ngừa gãy xương hiệu quả hơn.
Người từng bị sỏi thận nên uống tối thiểu 2,5 lít dịch mỗi ngày để tạo ra hơn 2 lít nước tiểu, giúp giảm khoảng một nửa nguy cơ tái phát sỏi canxi; người có bệnh suy tim hoặc bệnh thận cần tham khảo ý kiến bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất lưu huỳnh allicin trong tỏi giúp giảm viêm, chống oxy hóa và cải thiện chức năng thận trên động vật. Tuy nhiên, ăn tỏi và hành chỉ hỗ trợ bảo vệ tế bào chứ không thay thế thuốc điều trị bệnh thận.
Người bệnh lọc máu chu kỳ cần tăng lượng đạm lên khoảng 1,2 g/kg/ngày để bù đắp protein hao hụt qua màng lọc và ngừa teo cơ. Đồng thời, họ phải giảm tối đa lượng nước nạp vào do thận đã mất chức năng bài tiết, tránh nguy cơ tăng huyết áp và quá tải tuần hoàn đe dọa tính mạng.
Vitamin K2 giữ vai trò thiết yếu trong việc kích hoạt protein MGP nhằm kiểm soát lắng đọng canxi tại mô mềm. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy dưỡng chất này không thể đảo ngược các mảng vôi hóa động mạch đã hình thành, người dân không nên tự ý lạm dụng liều cao thay thế điều trị y khoa.
Tuyên bố đường tinh luyện làm "tê liệt" bạch cầu là cách nói phóng đại. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định tình trạng đường huyết tăng vọt cấp tính có thể gây ức chế tạm thời khả năng thực bào, di chuyển và diệt khuẩn của bạch cầu trung tính, làm giảm hiệu quả miễn dịch.
Beta-glucan từ nấm có khả năng điều hòa miễn dịch thông qua việc tương tác với các thụ thể như Dectin-1, kích thích tế bào tiêu diệt tự nhiên và đại thực bào. Dù vậy, phần lớn tác động mạnh mẽ mới được ghi nhận trong phòng thí nghiệm; các bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn dừng ở mức hỗ trợ và còn nhiều kết quả tranh luận.
Nước hầm xương chứa hàm lượng purine hòa tan cao, sau khi hấp thu sẽ chuyển hóa thành axit uric tạo gánh nặng đào thải lớn cho hệ tiết niệu. Với người mắc bệnh thận mạn tính hoặc tăng axit uric máu, món ăn này tiềm ẩn nguy cơ gây quá tải chức năng lọc, thúc đẩy tổn thương thận tiến triển.
Nam việt quất chứa hoạt chất proanthocyanidin loại A giúp ngăn vi khuẩn bám vào niêm mạc niệu đạo, hỗ trợ giảm nguy cơ vi khuẩn ngược dòng lên đài bể thận. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chủ yếu hiệu quả ở phụ nữ tái phát bệnh, không thay thế được thuốc kháng sinh và việt quất thông thường chưa có bằng chứng rõ ràng.
Thiếu hụt vi chất selen khiến cơ thể rơi vào tình trạng stress oxy hóa nghiêm trọng, làm suy giảm hệ miễn dịch và thúc đẩy các chủng virus ARN lành tính đột biến nhanh thành các biến thể có độc lực cao, gây tổn thương nặng nề ngay cả với người có dinh dưỡng tốt.
Bơ thực vật không trans fat dạng mềm vượt trội hơn bơ động vật trong việc hạ LDL-cholesterol và cải thiện tỷ lệ cholesterol toàn phần/HDL. Tuy nhiên, người tiêu dùng cần tránh các loại bơ thực vật dạng thỏi cứng chứa trans fat vì chúng làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Nồng độ creatinine trong máu tăng khi dùng creatine thường là kết quả của quá trình chuyển hóa tự nhiên chứ không phản ánh tình trạng suy giảm mức lọc cầu thận. Với người khỏe mạnh dùng đúng liều lượng, creatine an toàn cho thận, nhưng người có bệnh lý thận nền cần tránh sử dụng.
Tiêu thụ nhiều nước ngọt có gas, đặc biệt là loại chứa đường fructose, làm tăng đáng kể nguy cơ sỏi thận do thúc đẩy bài tiết canxi, oxalate và acid uric qua nước tiểu. Để bảo vệ đường tiết niệu, người dân cần hạn chế nước ngọt đóng chai và ưu tiên bù nước bằng nước lọc lành mạnh.
Rượu bia làm suy yếu miễn dịch bẩm sinh gần như ngay lập tức sau khi uống say. Dù cồn được đào thải khỏi máu sau 8 giờ, đại thực bào phế nang và mạng lưới cytokine bảo vệ tại phổi vẫn bị tê liệt kéo dài từ 16 đến 64 giờ tiếp theo, khiến cơ thể đối mặt nguy cơ nhiễm trùng cao.
Người mắc bệnh thận mạn tính nên hạn chế đạm ở mức an toàn khoảng 0,58 đến 0,6 g/kg thể trọng mỗi ngày thay vì kiêng khem khắc nghiệt. Mức nạp này vừa giảm tải chuyển hóa cho thận, vừa phòng nguy cơ teo cơ và suy dinh dưỡng nguy hiểm.
Các nghiên cứu khoa học quy mô lớn cho thấy uống từ 1 đến 3 ly cà phê mỗi ngày không làm hại thận, trái lại còn liên quan đến việc giảm nguy cơ suy thận mạn và suy giảm chức năng lọc. Dù vậy, người có bệnh nền cần dùng điều độ và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Bổ sung đạm đậu nành và isoflavone giúp cải thiện độ đàn hồi thành mạch, hạ mỡ máu xấu LDL và hỗ trợ bảo vệ chức năng tế bào nội mô. Thay thế đạm động vật bằng đậu nành mang lại lợi ích kép cho tim mạch, hỗ trợ giảm nguy cơ biến cố xơ vữa.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng chỉ ra hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng ức chế phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ cân bằng tế bào T điều hòa (Treg). Dù mở ra nhiều triển vọng trong kiểm soát miễn dịch tự miễn, EGCG đường uống vẫn có độ khả dụng sinh học thấp và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
