Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.096 bài, trang 93 trên 1.455
Cấu tạo vuốt hổ chỉ phản ánh cơ chế cơ học phục vụ việc bắt mồi, không chứa hoạt chất y học đặc biệt so với sừng và móng gia súc. Người dân không nên tin lời đồn thổi để tránh rước họa ngộ độc và vi phạm pháp luật.
Lời đồn viễn chí hoa vàng chữa khỏi viêm gan và hạ men gan thần tốc hoàn toàn thiếu căn cứ lâm sàng. Các hoạt chất xanthone mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm kháng viêm và bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm hoặc trên chuột, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Việt quất là loại quả giàu polyphenol hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin và kiểm soát đường huyết ở người thừa cân hoặc mắc đái tháo đường tuýp 2. Dù mang lại nhiều tác động tích cực cho chuyển hóa, loại quả này không thể thay thế thuốc điều trị hay phác đồ y khoa theo chỉ định của bác sĩ.
Nhiều người tin rằng cây ván đậu cùng chi với kim tiền thảo nên có thể làm tan sỏi thận. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học trên người hiện hoàn toàn chưa có. Người bệnh không nên tự ý dùng ván đậu thay thế các phương pháp chẩn đoán và điều trị y khoa.
Hạt vuốt hùm là vị thuốc quen thuộc trong dân gian nhưng lớp vỏ rất cứng cùng hoạt chất kháng viêm mạnh có xu hướng tập trung ở dạ dày. Việc lựa chọn dạng sắc nước hay ngâm rượu và chế biến đúng cách là yếu tố quyết định để hạn chế kích ứng đường tiêu hóa.
Dây vác và chìa vôi cùng thuộc họ Nho nhưng khác hẳn nhau về chi thực vật và đặc điểm hình thái. Dây vác đặc trưng bởi cụm 3 lá chét, quả mọng tím đen và chứa nhiều hoạt chất quý như stilbene, flavonoid, nhưng người dùng cần nhận diện chuẩn xác để tránh ngộ độc nhầm lẫn.
Viễn chí là vị thuốc an thần, bổ trí nhớ quen thuộc trong y học cổ truyền nhưng không phù hợp với tất cả mọi người. Người bị viêm loét dạ dày, phụ nữ mang thai, mẹ đang cho con bú và người mất ngủ thể nhiệt cần tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa kích ứng tiêu hóa và các tác dụng phụ không mong muốn.
Hạt cây vuốt hùm chứa nhiều hợp chất diterpene loại cassane có hoạt tính gây độc tế bào ung thư rõ rệt trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, do chưa có dữ liệu chuẩn hóa về độc tính cấp và liều lượng an toàn trên cơ thể sống, người dân tuyệt đối không tự ý dùng dược liệu này để tránh nguy cơ ngộ độc.
Cây vác được đồn đoán giúp hạ đường huyết nhờ chứa hoạt chất ức chế hấp thu đường. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và mô hình động vật, chưa có nghiên cứu chứng minh an toàn và hiệu quả trên người.
Nghiên cứu trên động vật cho thấy chiết xuất xác ve sầu (thuyền thoái) có tác dụng hạ sốt, an thần và chống co giật thông qua hệ dẫn truyền thần kinh serotonergic. Dù vậy, hiện vẫn thiếu hoàn toàn các thử nghiệm lâm sàng trên người, do đó người dân không thể tùy tiện dùng dược liệu này thay thế thuốc điều trị tiêu chuẩn.
Cây vác chứa các hợp chất hoạt tính nhưng cũng tiềm ẩn tinh thể oxalat tự nhiên có thể gây bỏng rát vòm họng và gây tổn thương tế bào thận. Người có tiền sử sỏi thận, bệnh thận mạn tính hoặc trẻ nhỏ không nên sử dụng nhằm tránh nguy cơ biến chứng đường thở và kết tụ sỏi niệu.
Nhiều người có thói quen ngâm rượu uy linh tiên trị đau nhức xương khớp. Dù vậy, phương pháp sắc nước vẫn an toàn hơn do dung môi cồn dễ hòa tan lượng lớn saponin và tạp chất. Nếu tự ngâm rượu tại nhà mà không kiểm soát nồng độ, nguy cơ ngộ độc tế bào và tổn thương nội tạng sẽ tăng cao.
Nhiều người ngâm rượu vuốt hổ với hy vọng bồi bổ sức khỏe và trị đau khớp, nhưng các nghiên cứu khoa học cho thấy cồn không thể khử trùng triệt để các mô động vật dày. Việc dùng rượu ngâm móng vuốt tự chế tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn từ động vật, nhiễm độc acetaldehyde và gây tổn thương cơ tim.
Hoa ve sầu (*Cordyceps cicadae*) có cùng họ ký sinh côn trùng với đông trùng hạ thảo thường nhưng mang hoạt chất kháng viêm đặc trưng HEA cùng lượng dồi dào adenosine. Tuy nhiên, các công dụng hỗ trợ chức năng thận của hoa ve sầu hiện mới dừng lại ở nghiên cứu phòng thí nghiệm, chưa đủ bằng chứng lâm sàng thay thế thuốc chữa bệnh.
Tự ý dùng chung tỳ giải với thuốc hạ áp, lợi tiểu tiềm ẩn nguy cơ rối loạn điện giải nguy hiểm như hạ kali, hạ natri hoặc ngộ độc thuốc tim mạch. Hiện chưa có nghiên cứu chứng minh độ an toàn của tỳ giải khi phối hợp, người bệnh tuyệt đối không tự ý kết hợp mà cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Việt quất đông lạnh giữ trọn vẹn chất chống oxy hóa và anthocyanin tương đương quả tươi trong vài tháng đầu bảo quản. Ngược lại, quả sấy bằng nhiệt độ cao có thể hao hụt từ 30% đến 49% anthocyanin, đồng thời làm cô đặc lượng đường tự nhiên trên mỗi khẩu phần ăn.
Viễn chí bắc (*Polygala tenuifolia*) là vị thuốc chính thức trong Dược điển với nhiều bằng chứng về hoạt chất saponin hỗ trợ hệ thần kinh và sa sút trí tuệ. Ngược lại, viễn chí hoa vàng (*Polygala arillata*) là loài bản địa chưa có dữ liệu nghiên cứu đối sánh, người dùng tuyệt đối không nên nhầm lẫn hoặc dùng thay thế.
Uy linh tiên rễ tươi chứa hàm lượng lớn protoanemonin – hoạt chất gây kích ứng mạnh, có thể dẫn đến bỏng rát khoang miệng, viêm trợt và loét niêm mạc đường tiêu hóa. Do đó, quy trình phơi sấy, sao chế nhiệt là yêu cầu bắt buộc nhằm chuyển hóa độc chất thành hợp chất an toàn trước khi sử dụng trị đau nhức xương khớp.
Nhiều người có thói quen nhặt xác ve sầu tự nhiên để ngâm rượu, sắc thuốc vì nghĩ dược liệu tự nhiên luôn lành tính. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo xác ve thô chứa lượng bùn đất, tro khoáng và kim loại nặng rất cao, đòi hỏi quy trình xử lý chuyên biệt để tránh nguy cơ nhiễm độc cho cơ thể.
Việt quất xanh là loại trái cây giàu chất chống oxy hóa được nhiều người ưa chuộng. Dù vậy, những người có cơ địa sỏi thận oxalate, người bệnh đường ruột, người sau phẫu thuật chuyển hóa hoặc ghép thận không nên lạm dụng để tránh nguy cơ tăng tích tụ tinh thể oxalate gây hại cho thận.
