Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.584 bài, trang 21 trên 480
Chế độ ăn Keto đòi hỏi nạp lượng lớn chất béo, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xơ vữa động mạch. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy việc ưu tiên chất béo chưa bão hòa từ cá béo, dầu hạt thay vì chất béo bão hòa sẽ giúp cải thiện mỡ máu, giảm LDL-C và bảo vệ tim mạch hiệu quả.
Chế độ ăn giảm tinh bột (low-carb) có thể hỗ trợ giảm cân nhanh nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ chuyển hóa. Nhóm phụ nữ mang thai, người mắc bệnh thận, bệnh gan hoặc có tiền sử rối loạn ăn uống không nên tự ý áp dụng chế độ này nếu không có chỉ định và giám sát từ bác sĩ.
Nhịn ăn 16:8 giới hạn thời gian ăn trong ngày, trong khi 5:2 cắt giảm calo sâu vào hai ngày mỗi tuần. Các nghiên cứu cho thấy 16:8 thường dễ duy trì dài hạn hơn do ít gây đói cồn cào và dễ hòa nhập nhịp sống, dù cả hai đều mang lại hiệu quả cải thiện cân nặng và chuyển hóa tương đương.
Chế độ ăn Low-FODMAP thường bị hiểu lầm là một phương pháp giảm cân mới nhờ khả năng làm phẳng bụng nhanh chóng. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học khẳng định đây là liệu pháp y khoa nhằm xoa dịu hội chứng ruột kích thích; việc sụt cân chỉ là tác dụng phụ ngoài ý muốn do hạn chế calo, không phải cơ chế giảm mỡ chuyên biệt.
Chế độ ăn Paleo giúp giảm cân hiệu quả trong 6 tháng đầu nhờ hạn chế calo tự nhiên và tăng cảm giác no. Tuy nhiên, sau 12 đến 24 tháng, tính tuân thủ suy giảm rõ rệt khiến nguy cơ tăng cân trở lại rất cao, kèm theo nguy cơ thiếu hụt vi chất do kiêng khem khắt khe.
Chế độ ăn Keto cắt giảm tối đa carbohydrate để ép cơ thể đốt mỡ, tạo ra trạng thái ketosis chuyển hóa sâu sắc. Dù phổ biến để giảm cân, can thiệp này tiềm ẩn nguy cơ y khoa nghiêm trọng với người đái tháo đường tuýp 1, bệnh nhân suy giảm chức năng gan, tụy hoặc mang rối loạn chuyển hóa chất béo bẩm sinh.
Chế độ ăn Địa Trung Hải mang lại nhiều lợi ích sức khỏe nhưng không hoàn toàn phù hợp cho mọi đối tượng. Người mắc bệnh thận mạn tính, người có nguy cơ rối loạn điện giải hoặc mang đa bệnh lý chuyển hóa cần thận trọng và điều chỉnh lượng đạm, kali, phốt pho từ thực vật để tránh tạo gánh nặng đào thải cho cơ thể.
Ăn theo khung giờ (nhịn ăn gián đoạn) hay cắt giảm calo truyền thống đều mang lại hiệu quả giảm cân và cải thiện chỉ số chuyển hóa tương đương nhau. Bản chất của việc giới hạn giờ ăn vẫn là giúp giảm bớt tổng năng lượng nạp vào tự nhiên, do đó phương pháp bền vững nhất là phương pháp phù hợp với lối sống của từng người.
Chế độ ăn DASH và Địa Trung Hải đều hướng tới thực phẩm từ thực vật, nhưng khác nhau rõ rệt về hàm lượng chất béo, việc sử dụng dầu ô liu và mục tiêu can thiệp. Hiểu đúng những điểm khác biệt cốt lõi này sẽ giúp bạn lựa chọn được thực đơn phù hợp nhất cho sức khỏe tim mạch và huyết áp.
Nhiều người áp dụng chế độ ăn Paleo gặp phải tình trạng chỉ số mỡ máu LDL-C tăng cao đột ngột. Nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ việc tiêu thụ lượng lớn chất béo bão hòa từ mỡ động vật, làm giảm thụ thể dọn dẹp mỡ xấu ở gan và kích thích cơ thể sản xuất thêm apolipoprotein B.
Chế độ ăn Low-FODMAP hỗ trợ giảm đau bụng và đầy hơi hiệu quả ở người mắc hội chứng ruột kích thích, nhưng tính chất kiêng khem khắt khe tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe. Tự ý áp dụng chế độ này dễ dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, rối loạn hệ vi sinh đường ruột và làm bùng phát các hành vi rối loạn ăn uống nguy hiểm.
Chế độ ăn giảm tinh bột (low-carb) ngày càng phổ biến trong việc hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cân nặng ngắn hạn. Dù vậy, phương pháp này tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe và không phù hợp với tất cả mọi người, đặc biệt là phụ nữ mang thai, người suy thận, rối loạn chuyển hóa mỡ và người có tiền sử biếng ăn.
Nhịn ăn theo khung giờ dễ khiến nhiều người lo ngại sụt giảm khối nạc. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy bạn hoàn toàn có thể duy trì và phát triển cơ bắp nếu kết hợp tập kháng lực đều đặn và đảm bảo nạp đủ lượng protein cần thiết mỗi ngày.
Ăn hạt cây giun sống dễ dẫn đến nấc cụt dữ dội và say nôn nao do các hợp chất kích ứng tự nhiên chưa bị phân hủy. Người dùng bắt buộc phải bóc bỏ lớp vỏ lụa và sao vàng chín kỹ; nhiệt độ cao giúp vô hiệu hóa các độc chất thực vật kém bền nhiệt, đảm bảo an toàn cho đường tiêu hóa.
Cắt giảm năng lượng ở mức vừa phải (khoảng 25% đến 35% nhu cầu hàng ngày, tương đương 500-800 kcal) là ngưỡng an toàn giúp giảm mỡ hiệu quả. Việc cắt giảm calo quá sâu (65-75%) dù giảm cân nhanh nhưng gây mất cơ, giảm mật độ xương và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe lâu dài.
Người làm ca đêm thường đối mặt với nguy cơ rối loạn chuyển hóa do ăn uống lệch nhịp sinh học. Để giảm thiểu rủi ro sức khỏe, các nghiên cứu khuyến nghị nên ưu tiên thực phẩm giàu đạm, hạn chế tinh bột, chất béo và tránh ăn các bữa lớn trong khung giờ từ 1h đến 6h sáng.
Nhịn ăn gián đoạn 5:2 có thể gây hao hụt khối cơ nạc nếu áp dụng sai cách. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định việc duy trì lượng đạm từ 1,4 g/kg trọng lượng cơ thể mỗi ngày kết hợp tập kháng lực sẽ giúp bảo tồn và gia tăng khối cơ hiệu quả.
Nghiên cứu y khoa khuyến cáo nên hoàn thành bữa ăn tối cách giờ đi ngủ ít nhất 3 đến 4 tiếng. Việc nằm ngủ quá sớm sau khi ăn làm dạ dày giãn căng, tăng nguy cơ trào ngược axit lên thực quản gấp hơn 7 lần và khiến bệnh dễ tái phát.
Chế độ ăn Low-FODMAP giúp làm dịu triệu chứng co thắt và tiêu chảy ở người bệnh đại tràng, nhưng lại dễ gây thiếu hụt canxi và chất xơ nghiêm trọng. Bằng cách tích hợp nguyên tắc ăn Địa Trung Hải, bổ sung xơ hòa tan liều lượng vừa phải và chọn đúng nguồn canxi ít lên men, người bệnh hoàn toàn có thể cân bằng dinh dưỡng dài lâu.
Nhiều thực phẩm bổ dưỡng như tỏi, táo, sữa hay các loại đậu chứa hàm lượng cao FODMAP - nhóm carbohydrate chuỗi ngắn kém hấp thu. Khi vào ruột non và đại tràng, chúng hút nước và bị vi khuẩn lên men sinh hơi, dễ gây chướng bụng, đau bụng ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
