Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.636 bài, trang 366 trên 482
Việc xông tinh dầu sả Sri Lanka trong phòng kín không an toàn cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do nguy cơ kích ứng đường thở non nớt và co thắt phế quản. Hoạt chất bay hơi đậm đặc có thể kích hoạt các phản xạ ức chế hô hấp nguy hiểm, vì vậy phụ huynh không nên lạm dụng máy khuếch tán trong không gian kín khi có trẻ nhỏ.
Người mỡ máu cao không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối đồ rán, nhưng cần kiểm soát nghiêm ngặt tần suất dưới 1 lần mỗi tuần. Nguy cơ xơ vữa và tổn thương tim mạch chủ yếu bắt nguồn từ thói quen ăn đồ chiên ngập dầu nhiều lần ngoài hàng quán, trong khi tự chế biến tại nhà với lượng dùng vừa phải vẫn nằm trong ngưỡng an toàn.
Khi rán ngập dầu ở nhiệt độ cao, mỡ lợn bền nhiệt và ít bị oxy hóa hơn nhiều loại dầu thực vật nhờ cấu trúc giàu chất béo bão hòa. Tuy nhiên, dầu giàu axit oleic hoặc dầu trộn cũng mang lại khả năng chịu nhiệt tốt mà không làm tăng quá nhiều chất béo no trong chế độ ăn.
Uống trà sả nhiều hoặc dùng chiết xuất sả đậm đặc trong thai kỳ tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến sự co bóp tự nhiên của cơ trơn tử cung. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất citral trong sả tác động trực tiếp lên các kênh ion mô tử cung, do đó mẹ bầu nên thận trọng và chỉ dùng lượng nhỏ làm gia vị.
Ăn cá thường xuyên giúp cung cấp axit béo omega-3, làm chậm quá trình lão hóa não và giảm tới 30% nguy cơ suy giảm nhận thức ở người cao tuổi. Tuy nhiên, thói quen này chủ yếu mang lại lợi ích phòng ngừa từ sớm và hỗ trợ giai đoạn suy giảm trí nhớ nhẹ, không có tác dụng điều trị khi bệnh Alzheimer đã chuyển nặng.
Nhiều người chạy bộ truyền tai nhau việc uống Sâm Tây Bá Lợi Á trước giờ tập giúp tăng sức bền và giảm mỏi cơ tức thì. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại chưa ghi nhận tác dụng cấp tính này, thậm chí việc uống nhân sâm ngay trước khi chạy dưới trời nóng không làm giảm acid lactic máu.
Lo ngại nhiễm độc thủy ngân khiến nhiều thai phụ cắt bỏ hoàn toàn cá khỏi thực đơn, làm mất đi nguồn axit béo quý giá cho não bộ thai nhi. Các nghiên cứu khẳng định bà bầu vẫn nên ăn cá điều độ, nhưng cần tránh các loài cá săn mồi ăn thịt ở tầng trên chuỗi thức ăn để đảm bảo an toàn.
Bún gạo lứt giữ lại lớp cám giàu chất xơ hòa tan và không hòa tan, giúp làm chậm tốc độ tiêu hóa tinh bột, tăng tiết hormone no và kéo dài cảm giác no hơn bún trắng. Tuy nhiên, sản phẩm này không có khả năng đốt mỡ vượt trội nếu không kiểm soát tổng calo bữa ăn.
Trẻ không cần đợi đến khi mọc răng mới có thể hấp thu dưỡng chất từ cá. Các nghiên cứu cho thấy trẻ nhận DHA từ cá qua sữa mẹ hiệu quả nhất ở mốc 5-6 tháng tuổi, và việc bổ sung trực tiếp qua bữa ăn dặm trong năm đầu đời giúp tối ưu hóa kỹ năng nhận thức, vận động.
Uống nước sả ấm sau bữa ăn có thể giúp giảm đầy hơi và khó tiêu nhờ các hoạt chất tự nhiên trong sả chanh mang lại đặc tính chống co thắt cơ trơn đường tiêu hóa và hỗ trợ tống hơi ứ trệ, mang lại cảm giác nhẹ bụng tự nhiên.
Hấp và luộc đều là phương pháp làm chín cá bằng nhiệt ẩm, không tốn dầu mỡ. Tuy nhiên, các nghiên cứu thực phẩm chỉ ra phương pháp luộc làm thất thoát lượng lớn khoáng chất và vitamin tan trong nước do hiện tượng rửa trôi, trong khi hấp giúp bảo toàn tối đa các vi chất này.
Phụ nữ mang thai dùng dược liệu sâu đông đối mặt nguy cơ sảy thai rất cao do hoạt tính hoạt huyết mạnh và khả năng kích thích co bóp cơ trơn tử cung. Việc tùy tiện sử dụng các bài thuốc dân gian từ loài cây này có thể dẫn đến xuất huyết âm đạo và đe dọa trực tiếp mạng sống thai nhi.
Người lớn tuổi cắt giảm hoàn toàn thịt đỏ có thể đối mặt với nguy cơ mất cơ bắp nhanh hơn do thiếu hụt acid amin thiết yếu và vi chất kích hoạt tổng hợp cơ. Bổ sung thịt nạc đỏ điều độ kết hợp vận động là chìa khóa giúp phòng ngừa hiệu quả hội chứng teo cơ (sarcopenia).
Cá tra và cá basa Việt Nam có chứa axit béo omega-3, bao gồm cả EPA và DHA, nhưng ở tỷ lệ khiêm tốn hơn so với cá biển. Bù lại, chúng cung cấp nguồn đạm chất lượng, ít cholesterol và giàu axit béo không bão hòa đơn tốt cho chuyển hóa nếu dùng đúng cách.
Người trưởng thành khỏe mạnh ăn khoảng 1 đến 2 hộp cá ngừ mỗi tuần là an toàn và không vượt ngưỡng thủy ngân theo khuyến nghị quốc tế. Ngược lại, tiêu thụ từ 3 đến 4 hộp trở lên mỗi tuần dễ dẫn đến tích tụ methylmercury vượt mức cho phép, đặc biệt gây rủi ro cho phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.
Bát phở bò nghi ngút khói kèm theo lớp nước béo vàng óng là sở thích của nhiều người, nhưng lượng chất béo bão hòa từ mỡ tủy bò này lại tác động trực tiếp đến sức khỏe tim mạch. Các bằng chứng khoa học cho thấy mỡ bò làm gia tăng nồng độ cholesterol LDL xấu, tăng triglycerid và thúc đẩy quá trình oxy hóa hạt mỡ gây hại thành mạch.
Sâm Tây Bá Lợi Á dùng dạng dịch pha loãng tới 96 ngày trên thực nghiệm không gây độc tính, nhưng dạng cô đặc pha đường lại làm tăng hành vi hung hăng. Các chuyên gia cảnh báo dùng thảo dược nhóm sâm liều cao kéo dài dễ gây mất ngủ, rối loạn huyết áp, do đó cần dùng theo đợt ngắn và có thời gian nghỉ.
Uống sâm có thể giúp giảm các chỉ số viêm mô cơ, hạn chế stress oxy hóa và đẩy nhanh tốc độ phục hồi lực cơ sau vận động nặng. Tuy nhiên, thức uống này không làm hết ngay cảm giác đau nhức cơ và cần được bổ sung liên tục nhiều ngày trước khi tập luyện mới phát huy tác dụng.
Ăn cá vào bữa sáng giúp kích thích tiết hormone no PYY và GLP-1, làm giảm tự nhiên 11% lượng calo nạp vào ở bữa ăn tiếp theo mà không gây đói. Đây là nguồn đạm chất lượng cao hỗ trợ kiểm soát cân nặng tốt, nhưng cần chế biến ít dầu mỡ và kiểm soát tổng năng lượng cả ngày.
Cả cá hồi nuôi và cá hồi tự nhiên đều giàu axit béo omega-3 (EPA, DHA), chỉ cần một khẩu phần 150-200g mỗi tuần đã vượt mức khuyến nghị cho người lớn. Dù cá hồi nuôi có nhiều mỡ tổng số và omega-6 hơn, các nghiên cứu mới nhất cho thấy mức chất ô nhiễm ở cả hai loại hiện đều rất thấp, nằm dưới ngưỡng an toàn của Châu Âu.
