Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
9.648 bài, trang 379 trên 483
Uống nước ngọt trong bữa ăn không giúp tiêu cơm như nhiều người lầm tưởng. Dù khí gas đơn thuần không làm chậm dạ dày, nhưng lượng đường và calo lỏng đi kèm lại kéo dài thời gian tiêu hóa thức ăn đặc, gây đầy hơi và làm tăng vọt đường huyết sau ăn.
Sau khi bị tiêu chảy, uống nước lọc hay nước ngọt đều không phải cách phục hồi tốt nhất. Các nghiên cứu khoa học khẳng định dung dịch bù nước và điện giải đường uống (Oresol) với tỷ lệ đường glucose và muối natri cân bằng mới là chìa khóa giúp niêm mạc ruột hấp thu nước nhanh chóng, an toàn và ngăn ngừa biến chứng.
Uống nhiều trà sữa và đồ uống có đường trước cũng như trong khi mang thai làm tăng nguy cơ tiểu đường thai kỳ, tăng cân quá mức ở mẹ và gây bất thường cân nặng thai nhi. Tuy nhiên, nếu sử dụng ở mức độ vừa phải trên nền thai kỳ khỏe mạnh, thức uống này có thể không gây rối loạn đường huyết rõ rệt.
Trong lá trà chứa các hợp chất polyphenol bền nhiệt như tannin và caffeine có khả năng phản ứng với vitamin B1, biến vi chất này thành dạng cơ thể không thể hấp thu. Người đang thiếu vitamin B1 nếu uống nhiều trà ngay trong bữa ăn sẽ làm tình trạng thiếu chất nặng thêm, nhưng có thể khắc phục bằng cách uống trà cách xa bữa ăn.
Quế là gia vị giàu chất chống oxy hóa nhưng không phải loại nào cũng an toàn khi dùng hàng ngày. Các nghiên cứu cho thấy quế Cassia phổ biến trên thị trường chứa hàm lượng cao chất độc coumarin gây hại cho gan, trong khi quế Ceylon chứa cực ít độc tố này và an toàn hơn cho sức khỏe.
Trà xanh chứa bộ đôi hoạt chất catechin và caffeine có khả năng thúc đẩy quá trình oxy hóa chất béo trong và sau khi vận động. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy thức uống này không phải phép màu đốt mỡ tức thì mà hiệu quả phụ thuộc chặt chẽ vào liều lượng, thời gian duy trì và cường độ tập luyện của mỗi người.
Nhiều người e ngại trái cây đông lạnh đã mất hết dưỡng chất quý giá. Thực tế, các nghiên cứu khoa học cho thấy quá trình cấp đông chỉ ảnh hưởng rất nhẹ đến tổng lượng polyphenol trong quả mâm xôi, đồng thời giúp duy trì khả năng chống oxy hóa suốt một năm lưu trữ.
Nhiều người có thói quen hái lá hoắc hương tươi nấu nước uống hàng ngày như một loại trà thanh nhiệt, mát gan. Tuy nhiên, đây là thảo dược có tính ấm, chuyên dùng để trị cảm và hỗ trợ tiêu hóa. Việc lạm dụng uống dài ngày khi không có bệnh có thể gây nóng trong, hao tổn tân dịch và ảnh hưởng xấu đến sức khỏe.
Rau củ quả, cháo hay súp có thể cung cấp từ 20% đến gần 50% tổng lượng nước hàng ngày và giúp cơ thể giữ nước tốt hơn nhờ các dưỡng chất đi kèm. Tuy nhiên, thực phẩm chỉ thay thế được một phần chứ không thể thay hoàn toàn nước lọc để tránh nguy cơ mất nước sinh lý.
Uống quá nhiều nước trong thời gian ngắn có thể làm quá tải khả năng đào thải của thận, khiến nồng độ natri trong máu bị pha loãng đột ngột. Tình trạng hạ natri máu cấp tính này có thể dẫn đến phù não, rối loạn thần kinh trung ương, tiêu cơ vân và thậm chí đe dọa tính mạng nếu không được xử trí kịp thời.
Trẻ dưới 6 tháng tuổi bú mẹ hoàn toàn không cần uống thêm nước lọc, ngay cả trong thời tiết nắng nóng. Nghiên cứu cho thấy việc uống thêm nước không giúp trẻ mát hơn mà còn làm giảm lượng sữa mẹ bé bú vào, tăng nguy cơ nhiễm khuẩn và gây hạ natri máu (ngộ độc nước).
Chiết xuất quả mâm xôi đỏ và hoạt chất liên quan như axit ellagic giúp giảm stress oxy hóa, kháng viêm, ngăn ngừa chết tế bào và hạn chế nếp nhăn do tia UV trên mô hình thực nghiệm. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp hỗ trợ từ bên trong, không thể thay thế kem chống nắng.
Nước ép lựu nguyên chất không đường không làm tăng vọt đường huyết như nhiều người lo ngại. Ngược lại, các phân tích khoa học quy mô lớn cho thấy chất chống oxy hóa trong lựu giúp giảm nhẹ đường huyết lúc đói, cải thiện tình trạng kháng insulin và hạn chế đỉnh đường huyết sau bữa ăn giàu tinh bột khi dùng đúng cách.
Thói quen tu cạn cả chai nước lớn khi khát không giúp cơ thể bù nước nhanh như nhiều người lầm tưởng. Các nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng việc uống dồn dập làm pha loãng máu đột ngột và kích thích thận thải nước ra ngoài, trong khi uống chia nhỏ từng đợt giúp cơ thể giữ nước hiệu quả hơn hẳn.
Uống đủ nước trong thai kỳ không chỉ giúp cơ thể mẹ tăng thể tích tuần hoàn mà còn trực tiếp duy trì lượng nước ối bảo vệ thai nhi. Các nghiên cứu cho thấy việc bù nước đúng cách kết hợp nghỉ ngơi tư thế nghiêng trái giúp cải thiện tuần hoàn tử cung và tăng chỉ số ối rõ rệt.
Hạt qua lâu từ lâu được dùng trong y học cổ truyền để làm trơn ruột và giảm táo bón mạn tính nhờ giàu dầu béo cùng hoạt chất polysaccharide. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại mới thử nghiệm trên động vật và phòng thí nghiệm, chưa có liều chuẩn cho người cao tuổi nên cần tham khảo bác sĩ trước khi dùng.
Cảm giác khát ở người cao tuổi suy giảm tự nhiên do quá trình lão hóa của hệ thần kinh và thận, khiến cơ thể thiếu nước âm thầm mà không phát tín hiệu cảnh báo. Việc chờ đến khi khát mới uống đặt người già vào nguy cơ mất nước nghiêm trọng, dễ dẫn đến lú lẫn, té ngã, suy thận và tăng tỷ lệ tử vong.
Uống nước lạnh khoảng 4 độ C trong lúc tập thể thao giúp làm chậm đà tăng thân nhiệt và cải thiện hiệu suất sức bền dưới trời nóng tốt hơn so với nước ấm hoặc nước ở nhiệt độ phòng. Tuy nhiên, người tập vẫn nên điều chỉnh nhiệt độ nước theo độ ẩm môi trường và khẩu vị cá nhân để bù đủ nước.
Đợi đến khi khát mới uống nước đồng nghĩa áp suất thẩm thấu máu đã tăng khoảng 1-2% và thận đã phải tiết hormone cô đặc nước tiểu. Nghiên cứu cho thấy ngay cả khi uống tự do sau khi mất 3-7% trọng lượng cơ thể, con người vẫn không bù đủ lượng dịch đã hao hụt.
Để giảm tổn thương và phục hồi sức mạnh cơ bắp, bạn không nên đợi đến khi tập xong mới uống nước ép lựu. Các nghiên cứu cho thấy hiệu quả tốt nhất đạt được khi uống tích lũy từ 2 đến 8 ngày trước buổi tập, kết hợp uống trước giờ tập 60 phút và duy trì sau tập.
