Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 101 trên 369
Cây mè lai (*Jatropha gossypiifolia*) thuộc họ Thầu dầu, chứa độc tố mạnh ở hạt và nhựa mủ, hoàn toàn khác biệt với cây mè vừng thực phẩm ăn hàng ngày. Việc nhận rõ đặc điểm thực vật giúp tránh ngộ độc tiêu hóa nguy hiểm do nhầm lẫn tên gọi dân gian.
Chiết xuất mã đề chuẩn hóa có khả năng kháng viêm và hỗ trợ làm lành da trong các thử nghiệm y khoa. Tuy nhiên, tự ý đắp lá mã đề tươi giã nát lên mụn hay vết côn trùng cắn là sai lầm nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn thứ phát nặng nề do tạp chất và vi sinh vật chưa qua tiệt trùng.
Nước mía là thức uống giải khát phổ biến chứa nhiều khoáng chất và chất chống oxy hóa, nhưng các khâu chế biến vỉa hè tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn E. coli, vi khuẩn kháng thuốc và virus gây bệnh đường ruột do nguồn nước ngâm rửa không đảm bảo.
Nhiều người truyền tai nhau mẹo uống nước mè đất nhám trị dứt điểm tiểu đường. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng ức chế enzyme phân giải đường và chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm; chưa có bằng chứng thử nghiệm trên người. Người bệnh tự ý bỏ thuốc điều trị sẽ đối mặt với rủi ro biến chứng nguy hiểm.
Nhiều người rỉ tai nhau rằng ăn thịt mèo có thể bồi bổ cơ thể, trị dứt điểm đau nhức xương khớp và hen suyễn. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định đây hoàn toàn là lời đồn thiếu cơ sở khoa học, đồng thời cảnh báo nguy cơ tiềm ẩn từ ký sinh trùng, vi khuẩn và các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Hạt mè tré là gia vị khử tanh quen thuộc nhờ chứa lượng tinh dầu dồi dào, nhưng lạm dụng có thể gây đắng chát và kích ứng tiêu hóa. Để sử dụng an toàn, người nội trợ chỉ nên dùng lượng vừa phải, ướp đúng lúc và đậy kín vung để kiểm soát tinh dầu bay hơi.
Nhiều người có thói quen kết hợp thảo dược như mè đất rìa với thuốc hạ áp, hạ đường huyết mà không biết nguy cơ tương tác bất lợi. Dù chưa có thử nghiệm lâm sàng riêng trên chi Leucas, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất thực vật có thể can thiệp vào enzym gan, gây dao động nồng độ thuốc.
Quan niệm uống nước sắc muồng hôi giúp thải độc và làm mát gan là hoàn toàn sai lầm. Y học hiện đại chứng minh các hợp chất anthraquinone trong loài thảo dược này không thể giải độc mà còn gây gánh nặng chuyển hóa lớn, tiềm ẩn nguy cơ phá hủy tế bào gan và gây tổn thương thận nghiêm trọng.
Cây mè lai chứa lượng mủ có tính ăn mòn và gây kích ứng cực mạnh đối với da và niêm mạc. Khi chặt tỉa hoặc phát quang loại cây này, người dân cần trang bị kính bảo hộ, găng tay chống thấm và quần áo dài để ngăn mủ dính vào mắt gây tổn thương giác mạc hoặc làm da phồng rộp.
Uống mè tré ngâm rượu để chữa đau dạ dày là kinh nghiệm dân gian tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Cồn và tinh dầu cay kích thích trực tiếp gây hại niêm mạc, trong khi chưa có bằng chứng lâm sàng nào chứng minh bài thuốc này giúp chữa khỏi bệnh.
Uống trà lá mãng cầu xiêm đậm đặc dài ngày có thể gây hại cho gan và thận. Dù thử nghiệm động vật cho thấy liều thấp tương đối an toàn, việc dùng liều cao vượt ngưỡng có nguy cơ gây độc thận và biến đổi mô học ở gan, trong khi dữ liệu dùng dài ngày ở người vẫn còn thiếu.
Quan niệm uống nước sắc cây mè lai để thanh nhiệt, giải độc gan là hoàn toàn sai lầm. Các nghiên cứu khoa học cho thấy các bộ phận của cây mè lai chứa độc tố tự nhiên có thể gây kích ứng nặng đường tiêu hóa, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan và thận nghiêm trọng.
Tuyên truyền lá mán đỉa nấu nước tắm trị ngứa dứt điểm là không chính xác. Dược liệu này chứa nhiều chất kháng khuẩn, kháng viêm giúp làm se vết thương ngoài da, nhưng chỉ có vai trò hỗ trợ bề mặt và không thể chữa khỏi hoàn toàn các bệnh viêm da dị ứng mạn tính.
Quả mâm xôi đen đông lạnh nhanh (-20 độ C) giữ trọn vẹn hàm lượng anthocyanin và năng lực chống oxy hóa tương đương quả tươi trong suốt nhiều tháng. Ngược lại, quá trình đun nấu nhiệt độ cao kéo dài khi làm mứt khiến các hợp chất phenolic tự nhiên bị suy giảm rõ rệt.
Nhiều lời đồn cho rằng mâm xôi đen là "siêu thực phẩm" có thể ngừa ung thư. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy các polyphenol chỉ thể hiện hoạt tính chống khối u trong ống nghiệm và trên động vật, vẫn còn thiếu các thử nghiệm lâm sàng xác đáng chứng minh hiệu quả này ở người.
Nước sắc rễ mua đỏ từ lâu được dân gian dùng để cầm máu nhờ chứa nhiều tannin và flavonoid giúp săn se niêm mạc, co mạch. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về độ an toàn hiện chưa đầy đủ; việc tự ý uống nước sắc đậm đặc có thể gây kích ứng nghiêm trọng cho niêm mạc dạ dày.
Nhiều người tin rằng uống nước sắc rễ mâm xôi (đùm đũm) giúp giải độc rượu bia tức thì và chống say hiệu quả. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng bảo vệ gan trên động vật bị nhiễm mỡ hoặc nhiễm độc hóa chất, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh khả năng tăng tốc đào thải cồn ở người.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học cho thấy mã biên thảo làm giảm tác dụng của thuốc tây điều trị. Các nghiên cứu hiện tại chỉ phân tích cơ chế vận hành phức tạp của hệ men gan CYP450 ở cấp độ phân tử tế bào chứ chưa thử nghiệm trực tiếp trên dược liệu này.
Mã tiên thảo (*Verbena officinalis*) và cỏ roi ngựa chanh (*Aloysia citrodora*) thường bị nhầm lẫn do tên gọi tương tự. Tuy nhiên, hai loài dược liệu này khác biệt hoàn toàn về chi thực vật, thành phần dinh dưỡng, mùi vị lẫn mục đích trị liệu thực tế.
Nhựa cây máu chó chảy ra có màu đỏ tươi như máu khiến dân gian lầm tưởng đây là vị thuốc đại bổ huyết. Thực tế khoa học hiện đại chưa tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào chứng minh loài cây này giúp bổ máu; dữ liệu hiện có chỉ ghi nhận tiềm năng kháng khuẩn, chống oxy hóa và chủ yếu dùng ngoài da.
