Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
7.372 bài, trang 245 trên 369
Quan niệm ăn thực dưỡng giúp lọc sạch máu cho người già là sai lầm khoa học. Cơ thể lọc máu nhờ hoạt động sinh học của gan và thận, không phụ thuộc vào triết lý trục xuất độc tố. Việc ăn kiêng khắt khe hay uống trà thảo mộc trôi nổi tiềm ẩn nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng ở người cao tuổi.
Thực dưỡng trị liệu không phải là phương pháp chữa khỏi béo phì bệnh lý mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ dinh dưỡng. Béo phì bệnh lý là tình trạng mạn tính phức tạp, đòi hỏi can thiệp lối sống toàn diện kết hợp điều trị y khoa, dùng thuốc hoặc phẫu thuật chuyển hóa chuyên sâu chứ không thể thay thế bằng chế độ ăn đơn lẻ.
Nhiều người ăn thực dưỡng tin rằng nhai kỹ, nấu nồi đất hay chọn gạo hữu cơ giúp loại bỏ độc tố asen. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học khẳng định asen vô cơ tích tụ tự nhiên ở lớp vỏ cám hạt gạo, không thể bị triệt tiêu bằng các phương pháp dân gian hay cơ học thông thường.
Cả chế độ ăn giàu tinh bột phức hợp (như thực dưỡng, thuần chay) và chế độ ăn giàu chất béo Keto đều có thể giúp giảm cân, nhưng hiệu quả lâu dài không chênh lệch đáng kể. Yếu tố quyết định giảm cân bền vững nằm ở khả năng kiên trì tuân thủ thực đơn an toàn, thay vì loại bỏ cực đoan một nhóm chất.
Nấu ăn bằng nồi áp suất là lựa chọn hàng đầu của người ăn thực dưỡng. Phương pháp này làm giảm một phần vitamin C nhạy cảm với nhiệt, nhưng lại giúp phân giải hiệu quả chất kháng dinh dưỡng phytate và tannin trong đậu hạt, gia tăng khả năng hấp thu sắt, kẽm và cải thiện độ tiêu hóa protein.
Quan niệm ăn thực dưỡng có thể đốt mỡ mà không cần vận động là hoàn toàn sai lầm. Việc giảm cân bằng cách cắt giảm ăn uống đơn thuần sẽ làm mất cả mô mỡ lẫn mô cơ, kéo tụt tỷ lệ trao đổi chất cơ bản và khiến việc kiểm soát cân nặng trở nên khó khăn hơn.
Ngâm gạo lứt qua đêm chỉ giúp loại bỏ khoảng 13% asen vô cơ độc hại. Để giảm thiểu hơn 50% độc tố mà vẫn bảo tồn vi chất, người tiêu dùng cần kết hợp vo kỹ, chần sơ xả nước hoặc nấu với lượng nước lớn thay vì chỉ ngâm lạnh kéo dài [4, 8].
Canh dưỡng sinh chỉ là món canh rau củ cung cấp nước và khoáng chất hòa tan thông thường, hoàn toàn không có khả năng kiềm hóa máu hay chữa bệnh như lời đồn. Đun nấu quá lâu còn làm suy giảm các hoạt chất sinh học tự nhiên của rau củ.
Nhiều người tin rằng vo rửa gạo lứt nhiều lần sẽ giúp loại bỏ sạch asen. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thao tác rửa nước chỉ cuốn trôi một phần độc tố bề mặt, không thể phá vỡ asen nằm sâu trong vỏ cám, đòi hỏi kỹ thuật nấu ngập nước để loại bỏ hiệu quả.
Rong biển giúp thu nhỏ bướu cổ do thiếu hụt iốt nhờ cung cấp khoáng chất và chất chống oxy hóa tự nhiên, nhưng việc lạm dụng có thể làm mô giáp sưng to thêm và kích hoạt tổn thương viêm tự miễn. Người bệnh cần xác định đúng nguyên nhân trước khi dùng.
Quan niệm nấu gạo lứt bằng nồi áp suất giúp loại bỏ asen là sai lầm khoa học. Áp suất và nhiệt độ cao không thể tự phân hủy asen; phương pháp nấu cạn nước trong nồi kín thậm chí giữ lại toàn bộ độc tố hòa tan, chỉ có kỹ thuật nấu nhiều nước rồi chắt bỏ mới giúp giảm nồng độ kim loại này.
Gạo lứt chứa nhiều asen vô cơ hơn gạo trắng do kim loại nặng này tích tụ chủ yếu ở lớp cám và mầm hạt. Dù gạo lứt vượt trội về vi chất, người tiêu dùng không nên ăn quá mức mà cần vo kỹ, nấu đúng cách và đa dạng hóa thực phẩm để giảm thiểu nguy cơ phơi nhiễm.
Nấu gạo lứt theo tỷ lệ 6 phần nước và 1 phần gạo rồi chắt bỏ nước dư giúp loại bỏ từ 30% đến 45% hàm lượng asen vô cơ độc hại. Phương pháp truyền thống này giúp giảm nguy cơ kim loại nặng hiệu quả, song người dùng cần ăn kèm thực phẩm giàu vi chất để bù lại lượng khoáng bị thất thoát.
Tảo bẹ và rong biển chứa hàm lượng iod rất cao, nếu ăn quá mức có thể gây suy giáp hoặc cường giáp. Rối loạn hormone tuyến giáp làm đình trệ quá trình trao đổi chất cơ bản, trực tiếp cản trở việc kiểm soát cân nặng và tiềm ẩn nhiều nguy cơ sức khỏe nghiêm trọng.
Nhiều người áp dụng thực dưỡng kiêng uống nước để "thanh lọc" và giảm béo, song cân nặng giảm chỉ là mất nước tạm thời. Thiếu nước kéo dài làm giảm mức lọc cầu thận, cô đặc nước tiểu và thúc đẩy nguy cơ tổn thương mô thận.
Gạo hữu cơ hay gạo lứt thực dưỡng không thể sạch bóng asen vì đây là khoáng chất tự nhiên tồn tại sẵn trong đất và nguồn nước. Do asen tích tụ chủ yếu ở lớp vỏ cám ngoài cùng, gạo nguyên cám thường chứa lượng asen vô cơ cao hơn đáng kể so với gạo trắng đã qua xay xát.
Bột tảo xoắn Spirulina tự nhiên không thể thay thế nguồn iốt từ rong biển. Tảo xoắn là vi tảo sinh trưởng ở môi trường nước ngọt nên chứa rất ít iốt, trong khi các loại rong biển đại dương tích tụ lượng iốt rất cao từ nước biển, đáp ứng tốt nhu cầu vi chất nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ quá liều nếu lạm dụng.
Gạo lứt giàu dưỡng chất nhưng thường chứa lượng asen vô cơ cao hơn gạo trắng. Nghiên cứu khoa học cho thấy folate đóng vai trò thiết yếu trong chu trình methyl hóa, giúp chuyển đổi asen thành dạng ít độc để đào thải qua nước tiểu, mở ra giải pháp kết hợp thực phẩm an toàn cho bữa ăn gia đình.
Nguồn nước ngầm nhiễm asen dùng tưới tiêu làm độc chất tích tụ trong đất ruộng. Dưới điều kiện ngập nước, asen chuyển hóa thành dạng hòa tan tương tự silic, khiến rễ cây lúa dễ dàng hấp thu và vận chuyển lên hạt, tạo ra sự chênh lệch độ nhiễm độc giữa các vùng canh tác.
Rong biển cung cấp lượng iốt dồi dào cho tuyến giáp nhưng không thể bù đắp hay trung hòa độc tính của chì, cadimi và asen từ môi trường ô nhiễm. Sử dụng quá nhiều thực phẩm này từ nguồn nước ô nhiễm thậm chí còn gây nguy cơ kép do vừa nhiễm độc kim loại nặng, vừa thừa iốt.
