Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 113 trên 234
Hiện tượng chướng bụng sau khi ăn xoài, táo hay mận ở người mắc hội chứng ruột kích thích bắt nguồn từ các chuỗi carbohydrate ngắn khó hấp thu. Khi xuống đại tràng, chúng hút nước và bị vi khuẩn lên men sinh khí nhanh chóng, kích hoạt thụ thể cơ học gây đau tức bụng.
Trái cây họ cam quýt giàu vitamin nhưng chứa hàm lượng axit tự nhiên cao, dễ kích ứng niêm mạc thực quản đang tổn thương và thúc đẩy trào ngược dạ dày. Người mắc viêm loét thực quản, ợ nóng ban đêm hoặc trào ngược dai dẳng nên hạn chế nhóm quả này để kiểm soát triệu chứng hiệu quả.
Ăn cá đều đặn từ 1-2 bữa mỗi tuần giúp giảm 18-38% nguy cơ thoái hóa điểm vàng nhờ nguồn axit béo omega-3 dồi dào, đặc biệt là DHA và EPA bảo vệ tế bào võng mạc, song đây là giải pháp phòng ngừa dài hạn chứ không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Quả khế chứa độc tố caramboxin và lượng acid oxalic cao. Ở người có chức năng thận suy giảm, các chất này không thể đào thải ra ngoài mà tích tụ trong máu, ức chế hệ thần kinh trung ương và gây tổn thương não nghiêm trọng, dẫn đến nấc cụt dai dẳng, co giật, thậm chí tử vong nếu không cấp cứu kịp thời.
Hạnh nhân thực sự giúp làm giảm đỉnh đường huyết sau ăn nhờ hàm lượng chất béo tốt và chất xơ hỗ trợ làm chậm rỗng dạ dày. Tuy nhiên, hiệu quả này chỉ phát huy khi dùng đúng liều lượng và thay thế tinh bột tinh chế, tránh nạp dư thừa calo gây tăng cân.
Người viêm loét dạ dày dễ bị đau rát tăng nặng khi ăn rau củ chứa nhiều chất xơ thô cứng và các loại gia vị cay nồng như hành tỏi sống. Việc chọn sai loại rau vô tình tạo ma sát cơ học và kích ứng hóa học làm tổn thương thêm lớp niêm mạc đang viêm trợt.
Người bệnh đái tháo đường không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối củ nhiều bột, nhưng cần phân biệt rõ với rau ăn lá. Do chứa nhiều tinh bột có thể làm tăng nhanh đường huyết, các loại củ cần được tính toán để thay thế một phần cơm trắng thay vì ăn tự do như rau xanh.
Nhiều người nghĩ ăn càng nhiều rau xanh càng bổ thận, song các loại thực vật giàu oxalat lại tiềm ẩn nguy cơ hình thành sỏi canxi oxalat. Chế độ ăn uống cân bằng, kiểm soát khẩu phần thực vật chứa oxalat cao kết hợp bổ sung đủ canxi sẽ giúp bảo vệ hệ tiết niệu an toàn.
Nhiều người ăn rất nhiều rau nhưng táo bón vẫn không thuyên giảm do thiếu nước đi kèm. Chất xơ không hòa tan khi thiếu chất lỏng sẽ hút cạn ẩm trong lòng ruột, khiến khối phân càng khô cứng, vón cục và khó tống xuất ra ngoài.
Ăn hạt cung cấp acid béo chưa bão hòa giúp cải thiện độ nhạy insulin và hạ nhẹ đường huyết. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn cho thấy mối liên hệ trực tiếp giữa việc tiêu thụ hạt và giảm nguy cơ mắc đái tháo đường type 2 vẫn chưa thực sự đồng nhất sau khi hiệu chỉnh cân nặng.
Ăn rau họ cải sống chỉ tiềm ẩn nguy cơ gây suy giáp hoặc bướu cổ nếu cơ thể bạn đang thiếu hụt iod nghiêm trọng hoặc tiêu thụ lượng bất thường mỗi ngày. Với người ăn đủ iod, việc nấu chín và dùng lượng vừa phải hoàn toàn an toàn cho tuyến giáp.
Người bị gút hoàn toàn có thể ăn các loại hạt thông dụng như đậu phộng, hạt điều nhờ hàm lượng purin thực vật thấp. Các nghiên cứu khoa học khẳng định hạt không làm bùng phát cơn đau khớp mà còn hỗ trợ giảm acid uric máu, bảo vệ tim mạch và cải thiện chuyển hóa khi dùng đúng lượng.
Isoflavone đậu nành được kỳ vọng hỗ trợ trí não, song các nghiên cứu hiện tại ghi nhận kết quả trái chiều giữa cải thiện nhận thức tổng thể và nguy cơ suy giảm trí nhớ bằng lời hoặc trí thông minh chung khi dùng liều cao.
Thay thế thịt đỏ bằng đạm đậu nành giúp người suy thận mạn giảm áp lực lọc cầu thận, hạn chế rò rỉ đạm niệu và kiểm soát mỡ máu hiệu quả. Đây là giải pháp dinh dưỡng an toàn giúp bảo tồn chức năng thận, nhưng cần áp dụng đúng liều lượng và có hướng dẫn y khoa.
Hạt dẻ cười giúp giảm nhẹ huyết áp tâm thu từ 2 đến gần 5 mmHg thông qua cơ chế giảm sức cản ngoại biên và cải thiện độ cứng động mạch. Dù vậy, bằng chứng can thiệp cho thấy loại hạt này chưa cải thiện rõ rệt chức năng giãn nội mạc FMD hay huyết áp tâm trương.
Tiêu thụ các thực phẩm từ đậu nành, đặc biệt là nhóm chưa lên men như đậu phụ, có liên quan mật thiết đến việc giảm nguy cơ mắc ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới. Nhờ chứa hàm lượng dồi dào phytoestrogen isoflavone, thói quen ăn đậu nành đều đặn đem lại lợi ích bảo vệ rõ rệt, nhất là ở quần thể dân cư châu Á.
Hạt điều và sữa hạt điều chứa hàm lượng oxalate đáng kể nhưng lại rất nghèo canxi tự nhiên. Sự mất cân đối này làm tăng oxalate tự do hấp thu vào nước tiểu, tạo điều kiện hình thành sỏi canxi oxalate. Người có tiền sử sỏi thận cần kiểm soát lượng dùng và phối hợp đủ canxi trong bữa ăn.
Nhờ quá trình ép khuôn và chắt bỏ nước trong khâu chế biến, phần lớn đường galactooligosaccharides (thuộc nhóm FODMAP) hòa tan đã bị loại bỏ, giúp đậu phụ khối ít gây chướng bụng, đầy hơi hơn nhiều so với việc ăn đậu nành nguyên hạt ở người mắc hội chứng ruột kích thích.
Ăn thực phẩm đậu nành thường xuyên có liên quan đến việc giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng ở phụ nữ và hỗ trợ giảm ung thư đại tràng gần ở nam giới. Tuy nhiên, hiệu quả bảo vệ phụ thuộc lớn vào phương pháp chế biến, trong đó các món đậu nành chiên rán ngập dầu có thể làm tăng nguy cơ polyp đại trực tràng.
Tiêu thụ cá và bổ sung omega-3 giúp giảm nhẹ nguy cơ trầm cảm thông qua cơ chế kháng viêm thần kinh dọc trục não - ruột. Tuy nhiên, hiệu quả này đạt tối ưu ở mức dùng vừa phải và chỉ đóng vai trò hỗ trợ lối sống chứ không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
