Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 142 trên 234
Nấu chín bằng nhiệt độ thông thường không thể loại bỏ hoàn toàn độc tố solanine tự nhiên do tính bền nhiệt của glycoalkaloid họ Cà. Dù vậy, việc gia nhiệt đúng cách giúp giải phóng các chất chống oxy hóa có lợi, làm giảm dư lượng hóa chất và giúp món ăn an toàn, dễ tiêu hóa hơn.
Ăn hải sản sống hoặc nấu chín tái là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến ngộ độc tiêu hóa do nhiễm khuẩn *Vibrio parahaemolyticus*. Đáng lo ngại, các chủng vi khuẩn này tự nhiên có khả năng chịu nhiệt đáng kể, đòi hỏi thực phẩm phải được đun nấu kỹ lưỡng để triệt tiêu hoàn toàn mầm bệnh trước khi sử dụng.
Nhiều người lầm tưởng chỉ rượu bia hay chất béo mới làm hại gan, nhưng đường trắng dùng hằng ngày cũng là thủ phạm thầm lặng. Thành phần fructose trong đường trắng chuyển hóa trực tiếp tại gan, kích thích quá trình tạo mỡ mới, cản trở đốt cháy chất béo và làm tăng nguy cơ viêm gan nhiễm mỡ.
Nước mía để qua đêm hoặc ép từ cây mía bảo quản kém có nguy cơ nhiễm nấm mốc *Arthrinium*, sinh ra độc tố axit 3-nitropropionic (3-NPA). Đây là chất độc thần kinh nguy hiểm, có khả năng ức chế ty thể, gây hoại tử tế bào não và co giật nghiêm trọng.
Thớt nhựa giải phóng hàng chục triệu hạt vi nhựa gây viêm ruột và khó làm sạch vi khuẩn trong vết xước dao, trong khi thớt gỗ có cơ chế mao dẫn giúp cô lập vi sinh vật sâu bên trong. Lựa chọn thớt gỗ tự nhiên, dùng riêng cho đồ chín và khử trùng đúng cách là giải pháp an toàn cho sức khỏe.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu cho thấy chiết xuất đông hầu trắng không gây độc tính cấp trên tế bào và động vật thử nghiệm. Tuy nhiên, do hiện nay vẫn còn thiếu hụt trầm trọng các dữ liệu về độc tính bán trường diễn và thử nghiệm lâm sàng, người dân không nên sử dụng thảo dược này kéo dài để tránh rủi ro cho gan, thận.
Nướng thịt ở nhiệt độ cao khiến mỡ và protein bị nhiệt phân, sinh ra các chất gây đột biến gen và ung thư như PAH và HCA. Tuy nhiên, bạn hoàn toàn có thể chủ động giảm thiểu các độc chất này bằng cách kiểm soát ngọn lửa, tránh mỡ nhỏ giọt và ướp thịt với gia vị chống oxy hóa.
Thiếu hụt vitamin D có liên quan trực tiếp đến sự gia tăng nguy cơ và mức độ nghiêm trọng của bệnh trầm cảm. Thông qua các thụ thể VDR tại não bộ, vi chất này tham gia điều hòa quá trình tổng hợp các chất dẫn truyền thần kinh quan trọng như serotonin và dopamine, đồng thời giảm viêm và bảo vệ tế bào thần kinh.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc đào tiên để hạ đường huyết, nhưng khoa học hiện nay khẳng định chưa có đủ bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả này trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nước thảo mộc chưa qua kiểm chứng.
Người bị tăng huyết áp có thể uống trà đinh lăng loãng để hỗ trợ an thần, nhưng cần hết sức cẩn trọng vì hoạt tính thảo dược có thể hiệp đồng với thuốc điều trị gây tụt huyết áp đột ngột; tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc theo đơn để thay bằng nước lá đinh lăng.
Cá biển đông lạnh nếu rã đông sai cách ở nhiệt độ phòng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn sinh enzyme chuyển hóa acid amin histidine thành độc chất histamine bền nhiệt. Độc tố này không bị phân hủy khi nấu chín, dễ gây ngộ độc cấp tính với triệu chứng đỏ bừng mặt, nhức đầu và tụt huyết áp.
Cá biển tươi sống để ngăn mát quá 2 ngày có nguy cơ ngộ độc histamine rất cao nếu tủ lạnh duy trì ở mức 10 độ C thay vì dưới 4 độ C. Khi nhiệt độ không đủ lạnh sâu, vi khuẩn tự nhiên trong cá sẽ phát triển mạnh, chuyển hóa histidine thành histamine bền nhiệt mà nấu chín cũng không thể loại bỏ.
Ăn tiết canh heo sống có thể đưa vi khuẩn liên cầu lợn (*Streptococcus suis*) qua niêm mạc tiêu hóa vào máu, gây sốc nhiễm khuẩn rồi vượt hàng rào máu não dẫn đến viêm màng não mủ nguy kịch. Căn bệnh này diễn tiến rất nhanh và thường để lại di chứng điếc vĩnh viễn.
Ngâm mộc nhĩ khô quá nhiều giờ ở nhiệt độ phòng hoàn toàn có thể sinh ra độc tố Acid Bongkrekic do vi khuẩn phát triển. Đây là độc tố ty thể cực mạnh, bền nhiệt, không mùi, chỉ cần liều lượng từ 1-1,5 mg đã có thể gây hoại tử tế bào, suy gan thận cấp và tử vong nhanh chóng.
Sốt mayonnaise tự làm từ trứng sống tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc vi khuẩn Salmonella rất cao. Để ức chế mầm bệnh, sốt cần đạt độ pH tối thiểu dưới 4,2 kết hợp nồng độ acid phù hợp và thời gian ủ cần thiết, thay vì chỉ dựa vào việc cất ngay vào tủ lạnh.
Đồ hộp bị phồng méo là dấu hiệu cho thấy vi khuẩn kỵ khí *Clostridium botulinum* có thể đã phát triển và sinh độc tố thần kinh đe dọa tính mạng. Bào tử vi khuẩn nảy mầm trong môi trường kín khí, sinh khí làm biến dạng bao bì và tiết ra chất độc gây liệt cơ tiến triển, suy hô hấp nếu ăn phải.
Ngửi mùi tinh dầu đàn hương trắng có thể kích hoạt cơ chế thư giãn của hệ thần kinh, hỗ trợ giảm huyết áp tâm thu và ổn định phản ứng sinh lý khi gặp áp lực tâm lý. Dù vậy, phương pháp mùi hương này chỉ mang tính hỗ trợ tạm thời và không thể thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Bát đĩa gốm sứ có hoa văn tráng men sặc sỡ tiềm ẩn nguy cơ thôi nhiễm lượng lớn chì và cadmi vào thức ăn, vượt xa các ngưỡng an toàn quốc tế. Mối nguy này tăng vọt khi bát đĩa tiếp xúc với thực phẩm nóng hoặc có tính axit cao như dưa muối, nước cam, sốt chua.
Ăn hàu sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm vi khuẩn Vibrio vulnificus, có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết nguyên phát với tỷ lệ tử vong lên tới trên 60% ở người bệnh gan hoặc suy giảm miễn dịch. Hiểu đúng đường lây truyền và cách chế biến chín là biện pháp bảo vệ tính mạng hữu hiệu nhất.
Quay màng bọc thực phẩm trong lò vi sóng làm tăng nguy cơ thôi nhiễm các chất hóa dẻo như phthalate, DEHA và ATBC vào bữa ăn. Mức độ giải phóng hóa chất nguy hại này sẽ tăng vọt khi màng nhựa tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm nhiều dầu mỡ ở nhiệt độ cao.
