Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.668 bài, trang 158 trên 234
Nước sắc thảo quả ấm hỗ trợ làm dịu triệu chứng chớm cảm lạnh nhờ đặc tính cay ấm và các hoạt chất kháng viêm tự nhiên. Thức uống này giúp giãn mao mạch hầu họng, ức chế các phản ứng viêm sưng ban đầu, làm loãng dịch nhầy và hỗ trợ giảm ho đờm nhẹ hiệu quả.
Người thiếu men G6PD ăn đậu tằm có thể bị tan máu cấp (hội chứng Favism), khiến hồng cầu vỡ hàng loạt dẫn đến thiếu máu nặng, vàng da, suy thận cấp, methemoglobin máu và thậm chí tử vong. Tình trạng này có thể khởi phát sau 1-3 ngày ăn và cực kỳ nguy hiểm với trẻ nhỏ lẫn phụ nữ mang thai.
Người bị suy giáp không bắt buộc phải kiêng hạt thông và hạt lanh. Hợp chất sinh bướu cổ (goitrogen) trong thực vật chỉ gây ức chế hấp thu iod và cản trở tổng hợp hormone khi cơ thể thiếu iod nghiêm trọng hoặc tiêu thụ quá nhiều. Đảm bảo đủ iod giúp người bệnh an tâm sử dụng các loại hạt này.
Người bị bệnh gút hoàn toàn không cần kiêng tuyệt đối đậu phụ. Các nghiên cứu khoa học khẳng định purin trong đậu phụ và thực phẩm nguồn gốc thực vật không làm tăng axit uric máu cũng như không kích hoạt cơn gút cấp, ngược lại còn cung cấp nguồn đạm lành mạnh thay thế thịt đỏ.
Người bị viêm đại tràng thể tiêu chảy tuyệt đối không nên uống trà hạt muồng (thảo quyết minh). Dược liệu này chứa nhóm hợp chất kích thích nhu động ruột co bóp mạnh, cản trở tái hấp thu nước tại đại tràng, dễ khiến tình trạng tiêu chảy trở nên trầm trọng và gây mất nước nguy hiểm.
Người bị viêm khớp dạng thấp ăn đậu nành không làm tăng chỉ số viêm, ngược lại nghiên cứu can thiệp cho thấy thực phẩm từ đậu nành còn hỗ trợ giảm nồng độ yếu tố hoại tử khối u alpha (TNF-alpha). Đậu nành là nguồn đạm thực vật an toàn khi dùng lượng hợp lý.
Người suy thận mạn giai đoạn sớm hoàn toàn có thể ăn đậu phụ. Nguồn đạm thực vật chất lượng cao này giúp giảm tải áp lực lọc cho cầu thận, hỗ trợ kiểm soát protein niệu và làm chậm tiến triển tổn thương thận nếu được sử dụng với lượng phù hợp.
Chất xơ hòa tan trong đậu ngự giúp giảm mỡ máu nhờ khả năng tạo khối gel nhớt trong ruột non, liên kết chặt chẽ với acid mật và đào thải chúng qua phân. Quá trình này buộc gan phải tiêu tốn cholesterol dự trữ để tổng hợp acid mật mới, từ đó giúp hạ đáng kể nồng độ cholesterol toàn phần và LDL-cholesterol trong huyết tương.
Hạt kiều mạch chứa hàm lượng dồi dào flavonoid rutin, hoạt chất đã chứng minh khả năng giảm mỡ và chống oxy hóa tế bào gan trong phòng thí nghiệm. Dù vậy, chưa có bằng chứng lâm sàng khẳng định ăn kiều mạch chữa khỏi gan nhiễm mỡ, người bệnh vẫn cần duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ tư vấn y khoa.
Người bị sỏi thận canxi oxalat không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối hạt điều và hạnh nhân, nhưng cần hạn chế ăn lượng lớn. Thay vì loại bỏ hoàn toàn, mấu chốt an toàn là kiểm soát khẩu phần, uống đủ nước và kết hợp ăn cùng thực phẩm giàu canxi để ngăn oxalat hấp thu vào máu.
Thái tử sâm có thể hỗ trợ cải thiện tình trạng mệt mỏi kéo dài nhờ khả năng điều hòa hệ thần kinh nội tiết và hệ miễn dịch, nhưng không có tác dụng an thần gây ngủ trực tiếp. Người bị mất ngủ mạn tính có thể cải thiện chất lượng giấc ngủ gián tiếp khi thể lực và trục thần kinh phục hồi.
Quá liều alkaloid từ thạch tùng có thể gây ra hội chứng ngộ độc cholinergic cấp tính với biểu hiện điển hình trên đường tiêu hóa như nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy dữ dội kèm tăng tiết nước bọt, cùng dấu hiệu thần kinh vận động như giật rung cơ, co thắt cơ bắp và co nhỏ đồng tử. Nhận diện sớm các dấu hiệu này giúp cấp cứu kịp thời, tránh nguy cơ suy hô hấp đe dọa tính mạng.
Người huyết áp cao nên ưu tiên chọn các loại hạt sấy khô nguyên vị thay vì hạt rang muối. Hạt nguyên vị cung cấp chất béo lành mạnh, kali và magie hỗ trợ thành mạch, trong khi lượng natri ẩn trong hạt rang muối có thể gây ứ dịch, co mạch và làm tăng huyết áp ở người nhạy cảm với muối.
Nhiều phụ huynh dùng phấn thạch tùng trị rôm sảy cho trẻ, nhưng các bác sĩ cảnh báo bụi bào tử mịn có thể bị hít vào đường thở non nớt, gây kích ứng phế quản dữ dội và tiềm ẩn nguy cơ suy hô hấp cấp tính nguy kịch ở trẻ nhỏ.
Đậu phộng, hạt dẻ cười, hạnh nhân hay bơ đậu phộng bảo quản nơi ẩm ướt rất dễ nhiễm độc tố nấm mốc aflatoxin. Đây là tác nhân gây đột biến gen và dẫn đến ung thư gan, đặc biệt làm tăng nguy cơ mắc bệnh lên tới hơn 40 lần ở người nhiễm virus viêm gan B.
Hiện chưa có bằng chứng khoa học xác thực nào chứng minh cây thài lài tím có tác dụng hạ huyết áp hay tác động giãn thành mạch. Các công bố khoa học hiện nay chỉ ghi nhận tiềm năng hỗ trợ chuyển hóa đường huyết, kháng khuẩn và ứng dụng làm sinh vật chỉ thị môi trường. Người bệnh tuyệt đối không bỏ thuốc điều trị để dùng thài lài tím.
Người bệnh suy thận mạn không nhất thiết phải kiêng tuyệt đối các loại hạt khô. Nghiên cứu cho thấy cơ thể chỉ hấp thụ một phần photpho từ thực vật, và việc ăn một lượng nhỏ hạt như óc chó hoặc hạt Brazil trong chế độ ăn kiểm soát tốt giúp bảo vệ tim mạch mà không làm tăng kali hay photpho máu.
Hạt óc chó giàu chất chống oxy hóa và axit béo chưa bão hòa, giúp hỗ trợ trí nhớ và phản xạ nhận thức. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy loại hạt này không thể chữa khỏi hay ngăn chặn hoàn toàn bệnh Alzheimer, người dùng chỉ nên bổ sung điều độ như một phần dinh dưỡng hỗ trợ.
Hạt bí ngô và dầu hạt bí được chứng minh giúp giảm triệu chứng tiểu đêm, tiểu khó và cải thiện dòng tiểu ở nam giới phì đại tuyến tiền liệt mức độ nhẹ đến vừa. Tuy nhiên, thực phẩm này không làm thu nhỏ kích thước tuyến tiền liệt và không thể thay thế thuốc đặc trị khi bệnh nặng.
Hạnh nhân, hạt dẻ cười và lạc (đậu phộng) là những lựa chọn hàng đầu giúp người bệnh tiểu đường type 2 cải thiện độ nhạy insulin và ổn định đường huyết. Các nghiên cứu cho thấy dùng khoảng 56 g hạt mỗi ngày để thay thế một phần tinh bột giúp giảm đường huyết lúc đói, đường huyết sau ăn và chỉ số HbA1c.
