Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.666 bài, trang 172 trên 234
Người bị sỏi thận không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối trà xanh nhưng cần tránh uống trà pha quá đậm đặc. Dù lá trà chứa oxalate, các chất chống oxy hóa mạnh trong trà xanh lại giúp bảo vệ tế bào thận và ngăn kết tinh sỏi nếu bạn pha loãng, uống lượng vừa phải kèm đủ nước lọc.
Dù chứa hoạt chất polyphenol giúp tăng độ nhạy insulin trên thực nghiệm, việc uống trà xanh ở người có nguy cơ hoặc mắc tiểu đường tuýp 2 chưa chứng minh được khả năng làm giảm đường huyết lúc đói hay chỉ số HbA1c. Thậm chí, thói quen uống trà quá đặc lâu năm còn liên quan đến suy giảm tiết insulin.
Bổ sung lựu vào thực đơn giúp người lớn tuổi bảo vệ tế bào thần kinh và ổn định trí nhớ thị giác. Các thử nghiệm lâm sàng cho thấy uống khoảng 236,5 mL nước ép lựu mỗi ngày cung cấp lượng lớn polyphenol, giúp tăng hoạt động não bộ và làm chậm suy giảm nhận thức theo tuổi tác.
Uống nước ép lựu hàng ngày có thể giúp giảm huyết áp tâm thu khoảng 5 mmHg và huyết áp tâm trương khoảng 2-3 mmHg nhờ hàm lượng polyphenol dồi dào. Tuy nhiên, thức uống này phát huy hiệu quả tốt nhất ở liều lượng dưới 300 ml mỗi ngày và chỉ đóng vai trò hỗ trợ, không thay thế thuốc điều trị.
Các nghiên cứu quy mô lớn cho thấy uống trà không làm tăng nguy cơ mắc bệnh gút. Tuy nhiên, hoạt chất trong trà xanh có tác động hai mặt lên quá trình đào thải axit uric qua thận, đòi hỏi người bệnh phải sử dụng đúng cách để tránh tạo gánh nặng cho cơ quan bài tiết.
Cà phê ủ lạnh (cold brew) có tổng lượng axit thấp hơn cà phê pha nóng nên có thể giúp giảm kích ứng đường tiêu hóa ở một số người nhạy cảm. Tuy nhiên, thức uống này không loại bỏ hoàn toàn cơn ợ nóng vì triệu chứng trào ngược còn phụ thuộc vào loại hạt, cách rang, lượng caffeine và bữa ăn đi kèm.
Uống trà xanh đều đặn có thể hỗ trợ cải thiện trí nhớ làm việc và giảm nguy cơ suy giảm nhận thức nhờ nhóm hoạt chất chống oxy hóa catechin. Tuy nhiên, thức uống này phát huy hiệu quả bảo vệ tốt nhất khi dùng lượng vừa phải từ tuổi trưởng thành, thay vì đợi đến khi não bộ đã suy giảm nặng.
Caffeine và các hoạt chất trong trà xanh có thể kích thích tiết axit dạ dày và làm tăng nhu động ruột, dễ dẫn đến tiêu chảy ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Tuy nhiên, kiểm soát liều lượng dưới một cốc mỗi ngày hoặc chọn sản phẩm tách caffeine sẽ giúp người bệnh bảo vệ hệ tiêu hóa.
Nhiều người truyền tai nhau dùng lá và hoa phượng tím để kiểm soát bệnh tiểu đường. Tuy nhiên, các dữ liệu khoa học hiện tại chỉ ghi nhận loài cây này chứa hợp chất chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng giúp hạ đường huyết trên người.
Nhiều người kiêng phô mai vì sợ chất béo bão hòa và muối làm tăng mỡ máu, gây hại tim mạch. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy nhờ cấu trúc "ma trận thực phẩm" đặc biệt, ăn phô mai điều độ không làm tăng cholesterol xấu như bơ mà còn giúp giảm nguy cơ đột quỵ và bệnh tim mạch.
Nhiều người mắc bệnh gút thường kiêng tuyệt đối phô mai vì sợ giàu đạm và chất béo làm bùng phát cơn đau khớp. Tuy nhiên, các nghiên cứu dịch tễ học lớn cho thấy phô mai và sữa ít béo không những an toàn mà còn hỗ trợ giảm nồng độ axit uric trong máu, giúp hạn chế nguy cơ mắc gút.
Chiết xuất lá và hoa phù dung chứa hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm và giảm đau trong các nghiên cứu trên tế bào, động vật. Tuy nhiên, đắp phù dung chỉ hỗ trợ làm dịu triệu chứng tại chỗ, hoàn toàn không làm hạ axit uric máu và không thể thay thế thuốc điều trị gút theo đơn bác sĩ.
Uống cà phê giúp giảm buồn ngủ trong 10 phút và đạt đỉnh tập trung sau 30-60 phút nhờ cơ chế khóa thụ thể gây mệt mỏi trên não. Tuy nhiên, các nghiên cứu khẳng định caffeine chỉ tăng tốc độ phản xạ và sự tỉnh táo, hầu như không cải thiện trực tiếp trí nhớ ngắn hạn khi học tập chủ động.
Nhiều người truyền tai nhau việc dùng dược liệu phòng phong để giảm đau và làm lành vết loét dạ dày. Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện tại chưa ghi nhận trực tiếp tác dụng của phòng phong lên dạ dày, mà chỉ chứng minh cơ chế giảm tiết acid và bảo vệ niêm mạc từ các hoạt chất thực vật khác như chromene, polyphenol, tỏi già hay tảo xoắn.
Người mắc hội chứng ruột kích thích không bắt buộc phải bỏ hoàn toàn cà phê. Tuy nhiên, các nghiên cứu chỉ ra cà phê chứa caffeine có liên hệ mật thiết với triệu chứng tiêu chảy xuất hiện sau 1 đến 2 giờ uống, đặc biệt ở người có tâm lý căng thẳng, lo âu.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà hoa phù dung để kiểm soát đường máu tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện tại cho thấy hoạt chất ức chế enzyme tiêu hóa đường mới chỉ được tìm thấy ở lá phù dung trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh trà hoa phù dung giúp hạ đường huyết ở người.
Người có chỉ số axit uric cao hoặc mắc bệnh gout không cần kiêng cà phê. Các nghiên cứu quy mô lớn khẳng định uống cà phê đều đặn không gây khởi phát cơn gout cấp, mà còn giúp tăng đào thải axit uric qua thận và giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh gout.
Nhiều người bị rối loạn nhịp tim thường vội vàng bỏ hẳn cà phê vì sợ chất kích thích làm tim đập loạn xạ. Tuy nhiên, các nghiên cứu lâm sàng và phân tích di truyền quy mô lớn cho thấy uống cà phê điều độ không gây ra rung nhĩ, thậm chí còn giúp giảm nguy cơ mắc bệnh nếu biết tránh xa nước tăng lực và không dùng quá liều.
Các nghiên cứu dịch tễ cho thấy thói quen uống cà phê dài hạn liên quan đến việc cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ chức năng tế bào beta và giảm nguy cơ tiểu đường tuýp 2. Tuy nhiên, caffeine lại làm giảm độ nhạy insulin tạm thời ngay sau khi uống, do đó người bệnh cần dùng đúng cách và không xem đây là liệu pháp điều trị.
Uống cà phê không gây ung thư, nhưng thói quen dùng đồ uống bốc khói trên 65 độ C lại được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư thực quản ở người. Nhiệt độ quá cao làm bỏng niêm mạc lặp đi lặp lại, thậm chí gây loét, hẹp thực quản cấp tính nếu uống vội một ngụm lớn.
