Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.666 bài, trang 174 trên 234
Nắng nóng gay gắt làm cơ thể đổ nhiều mồ hôi, gây mất nước và khiến máu bị cô đặc, từ đó dễ hình thành cục máu đông làm tắc mạch máu não. Người cao tuổi vận động buổi sáng mùa hè nhưng quên bù nước là nhóm có nguy cơ cao nhất bị khởi phát nhồi máu não cấp.
Cú sốc tâm lý hoặc thể chất cực độ có thể kích hoạt cơn bão hormone catecholamine trong máu, làm choáng cơ tim và khiến vùng mỏm tâm thất trái phình to mất khả năng co bóp. Tình trạng này gọi là hội chứng tim vỡ (Takotsubo), gây đau ngực và suy tim cấp giống hệt nhồi máu cơ tim dù mạch vành không tắc nghẽn.
Cơn thiếu máu não thoáng qua hiếm khi kéo dài quá 1 giờ và các triệu chứng thường tự biến mất hoàn toàn. Tuy nhiên, đây là tình trạng cấp cứu y tế vì cảnh báo đột quỵ thực sự sắp xảy ra ở khoảng một phần ba người bệnh, với nguy cơ cao nhất trong 48 giờ đầu.
Sau khi xuất viện vì đột quỵ, việc kiểm soát huyết áp đóng vai trò quyết định để ngăn ngừa bệnh tái phát. Theo các hướng dẫn y khoa hiện hành, hầu hết người bệnh cần duy trì huyết áp mục tiêu dưới 130/80 mmHg một cách từ từ và bền bỉ theo chỉ định của bác sĩ.
Nhiễm virus đường hô hấp như cúm hay COVID-19 không chỉ gây tổn thương phổi mà còn kích hoạt phản ứng viêm mạnh và làm tăng đông máu. Dữ liệu nghiên cứu cho thấy cả hai bệnh đều liên quan đến đột quỵ thiếu máu não, trong đó người mắc COVID-19 có nguy cơ cao gấp 7,6 lần so với cúm.
Hợp chất plumbagin chiết xuất từ cây nắp ấm được chứng minh có khả năng ức chế sự phát triển và kích hoạt quá trình tự chết của nhiều dòng tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, đây mới là kết quả tiền lâm sàng trên ống nghiệm và chuột, người dân tuyệt đối không tự ý sắc uống để chữa bệnh.
Chiết xuất nước và ethanol từ cây nắp ấm chứa các hợp chất phenolic, flavonoid giúp ức chế mạnh enzyme phân giải tinh bột alpha-glucosidase và kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người xác nhận hiệu quả và độ an toàn khi uống nước sắc, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc.
Tận dụng giai đoạn từ vài tuần đầu đến 6 tháng sau đột quỵ để tập vật lý trị liệu là chìa khóa giúp người bệnh khôi phục vận động tay liệt. Đây là thời điểm hệ thần kinh có tính mềm dẻo cao nhất, giúp não bộ tái tổ chức và bù đắp tổn thương hiệu quả nếu tập đúng cách.
Khung giờ từ 3 đến 6 giờ sáng vốn là thời điểm tỷ lệ khởi phát đột quỵ cao nhất trong ngày. Khi kết hợp việc thức dậy sớm với thói quen bước ra ngoài trời lạnh tập thể dục, sự sụt giảm nhiệt độ sẽ kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, làm tăng nguy cơ nhồi máu não ở những người nhạy cảm.
Ngưng thở khi ngủ gây thiếu oxy ngắt quãng ban đêm, làm tăng huyết áp đột ngột và thúc đẩy xơ vữa động mạch. Dù các nghiên cứu không ấn định mức tăng gấp đôi nguy cơ cho mọi cá nhân, hội chứng này là yếu tố nguy cơ độc lập gây đột quỵ và xuất hiện ở gần 50% bệnh nhân tai biến mạch máu não.
Đi bộ 30-60 phút mỗi ngày giúp kiểm soát huyết áp và giảm rõ rệt nguy cơ đột quỵ. Khi kết hợp tối ưu vận động ít nhất 30 phút mỗi ngày cùng lối sống lành mạnh trong một năm, rủi ro đột quỵ có thể giảm tới 70-80%.
Chiết xuất saponin từ các loài thuộc chi Củ mài (nhóm thực vật bao gồm nần nghệ) được chứng minh giúp giảm sưng viêm khớp gút trên thực nghiệm và hỗ trợ hạ acid uric trong bài thuốc kết hợp. Tuy nhiên, người bệnh chỉ nên dùng làm giải pháp hỗ trợ, không tự ý thay thế thuốc điều trị theo đơn bác sĩ.
Lạc tiên tây thường được dùng để giảm căng thẳng, nhưng nhiều người lo ngại thảo dược này gây ngủ gật khi cầm lái. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy ở liều 500 mg, dược liệu giúp giảm lo âu mà không gây buồn ngủ hay làm chậm phản xạ, nhưng nếu dùng tới 1.000 mg, khả năng nhận thức sẽ bị suy giảm rõ rệt.
Nhiều người truyền tai nhau dùng củ nần nghệ để "tẩy" mỡ gan, nhưng các tài liệu khoa học hiện tại chỉ ghi nhận công dụng của dược liệu này với chứng đau xương khớp, đường tiết niệu và chưa có bằng chứng trực tiếp giúp giảm tích tụ mỡ tế bào gan. Kiểm soát cân nặng và điều trị rối loạn chuyển hóa mới là giải pháp cốt lõi.
Căng thẳng kéo dài không chỉ gây mệt mỏi tâm lý mà còn trực tiếp làm tổn thương mạch máu và tế bào cơ tim. Khi cơ thể liên tục báo động, sự quá tải của hệ thần kinh giao cảm và hormone cortisol sẽ thúc đẩy viêm mạn tính, gây tăng huyết áp, xơ vữa động mạch và làm suy yếu hoạt động của tim.
Sử dụng nước ngầm nhiễm asen vô cơ lâu ngày làm tăng nguy cơ mắc và tử vong do ung thư bàng quang, ung thư phổi, ung thư da và ung thư thận. Mức độ rủi ro phụ thuộc vào nồng độ asen trong nước, tổng thời gian phơi nhiễm tích lũy và khả năng chuyển hóa di truyền của mỗi người.
Củ niễng có vị ngọt thanh khiến nhiều người tiểu đường e ngại nguy cơ tăng đường huyết. Thực tế, đây là loại rau thủy sinh cung cấp chất chống oxy hóa, an toàn khi ăn vừa phải. Tuy nhiên, tác dụng giảm kháng insulin trong nghiên cứu chủ yếu nằm ở phần hạt niễng, nên người bệnh cần hiểu đúng để sử dụng hợp lý.
Các nghiên cứu y học chỉ ra nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng vọt vào buổi sáng, đặc biệt trong 3 giờ đầu sau khi thức dậy. Sự kết hợp giữa tăng kết tập tiểu cầu, kích hoạt thần kinh giao cảm làm tăng huyết áp và nhịp tim khi đổi tư thế đứng là nguyên nhân chính thúc đẩy hình thành cục máu đông gây tắc mạch vành.
Cơn thiếu máu não thoáng qua thường tự khỏi trong vòng chưa đầy một giờ khiến nhiều người chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên, đây là tình trạng cấp cứu y khoa tối khẩn cấp vì nguy cơ đột quỵ trong 90 ngày tiếp theo lên tới 17,8%, trong đó gần một nửa số ca xảy ra chỉ trong 2 ngày đầu tiên.
Tự ý sắc lá hoặc củ cây náng để uống giảm đau, tiêu viêm là thói quen tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe. Các nghiên cứu hóa thực vật cho thấy cây náng chứa hàng chục loại alkaloid có hoạt tính sinh học mạnh, dù giúp kháng viêm nhưng lại mang độc tính trực tiếp đối với tế bào sống.
