Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 94 trên 234
Nhiều người tìm đến thức ăn ngọt, béo như một cách xoa dịu khi buồn bã, nhưng khoa học cho thấy cảm giác dễ chịu chỉ tồn tại chốc lát, thậm chí có thể biến mất chỉ sau 3 phút. Việc lạm dụng đồ ăn để giải tỏa tâm trạng dễ dẫn đến tụt năng lượng và nguy cơ béo phì.
Người mắc bệnh celiac hoàn toàn có thể phục hồi mật độ xương bị suy giảm. Chìa khóa quyết định là tuân thủ nghiêm ngặt chế độ ăn không gluten để phục hồi nhung mao ruột, kết hợp bổ sung canxi và vitamin D đầy đủ theo hướng dẫn y khoa.
Hút thuốc lá kết hợp dinh dưỡng thiếu chất đẩy nhanh quá trình loãng xương và tăng nguy cơ gãy xương do làm suy yếu tạo xương, kích hoạt tế bào hủy xương. Bằng chứng khoa học hiện chưa xác định con số "gấp mấy lần", nhưng ghi nhận người hút thuốc tăng 1,24 lần nguy cơ loãng xương và tỷ lệ bệnh lên đến 50-70% ở bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Tập thể dục cường độ cao có thể khiến hệ miễn dịch suy giảm tạm thời do sự gia tăng hormone căng thẳng cortisol và suy giảm tế bào bảo vệ. Việc chủ động bổ sung carbohydrate kịp thời trong và ngay sau khi tập giúp hạ nồng độ cortisol, ngăn chặn sụt giảm bạch cầu và bảo vệ sức đề kháng hiệu quả.
Người mỡ máu cao khi tập thể thao không nên cắt bỏ hoàn toàn chất béo. Thay vì kiêng khem tuyệt đối gây suy giảm hormone và cản trở hấp thu vitamin, cơ thể cần được bổ sung chất béo không bão hòa lành mạnh để duy trì phục hồi thể lực và hỗ trợ bảo vệ hệ tim mạch hiệu quả.
Tập luyện khi căng thẳng công việc dễ kích hoạt trục HPA làm tăng cortisol và rối loạn hormone gây đói ghrelin, khiến não bộ thèm đồ ngọt béo để tự bù đắp phần thưởng. Bữa ăn cần ưu tiên đạm nạc, tinh bột chậm và chất xơ để kiểm soát cơn thèm ăn.
Ngủ dưới 6 tiếng kích thích dạ dày tăng tiết hormone ghrelin và làm xáo trộn tín hiệu leptin, khiến não bộ phát tín hiệu đòi nạp gấp carbohydrate nhanh từ đồ ngọt. Đồng thời, giấc ngủ bị cắt giảm còn làm suy giảm thể trạng, giảm hormone tạo cảm giác no PYY và ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất tập luyện.
Nhận kết quả đo mật độ xương thấp chưa đồng nghĩa với việc phải dùng thuốc ngay lập tức. Tối ưu hóa bữa ăn với đầy đủ canxi, vitamin D, vitamin K và tuân thủ chế độ ăn kháng viêm là bước can thiệp nền tảng được các hướng dẫn y khoa quốc tế khuyến cáo thực hiện đầu tiên.
Hội chứng đói ban đêm (NES) không chỉ là thói quen xấu mà là một rối loạn kết hợp giữa hành vi ăn uống và nhịp sinh học. Người bệnh thường bỏ bữa sáng, ăn trên 25% lượng calo sau bữa tối và thức giấc ăn đêm trong trạng thái hoàn toàn tỉnh táo.
Tình trạng ăn đủ chất hoặc uống viên sắt nhưng vẫn thiếu máu thường do viêm teo dạ dày làm mất axit dịch vị (achlorhydria). Thiếu môi trường axit khiến sắt ferric (Fe3+) trong thức ăn không thể chuyển hóa thành dạng ferrous (Fe2+) hòa tan, làm ruột mất khả năng hấp thu khoáng chất này.
Ăn nhiều đường bổ sung làm tăng bài tiết canxi qua thận, kích thích insulin và hủy cốt bào hòa tan khoáng chất từ xương. Thói quen dùng nhiều đồ ngọt còn chiếm chỗ các thực phẩm giàu vi chất, khiến khung xương suy yếu âm thầm và gia tăng nguy cơ loãng xương theo thời gian.
Rượu bia làm tăng rõ rệt nguy cơ gãy xương khi uống vượt ngưỡng cho phép, đặc biệt từ trên 2 đơn vị cồn hoặc 25 g cồn mỗi ngày. Uống nhiều ức chế quá trình tái tạo xương, giảm mật độ khoáng và làm tăng khả năng té ngã chấn thương.
Ăn nhiều rau xanh và uống đủ nước là lời khuyên quen thuộc cho người bị táo bón, nhưng biện pháp này hoàn toàn mất tác dụng nếu nguyên nhân xuất phát từ rối loạn đồng vận sàn chậu hoặc đại tràng trơ. Nhận diện đúng các rối loạn cơ học và thần kinh này giúp người bệnh can thiệp y khoa kịp thời thay vì kiên trì đổi thực đơn trong vô vọng.
Bệnh celiac gây phản ứng tự miễn làm teo nhung mao tá tràng, triệt tiêu khả năng hấp thu sắt và gây thiếu máu dai dẳng. Loại bỏ triệt để gluten khỏi chế độ ăn là giải pháp cốt lõi giúp tái tạo niêm mạc ruột non, khôi phục khả năng hấp thu vi chất và cải thiện chỉ số máu hiệu quả.
Chế độ ăn quá nhiều thịt và nghèo chất xơ gây táo bón mạn tính do làm mất khối bã kích thích nhu động đại tràng, đồng thời kéo dài thời gian tiêu hóa tới vài ngày và gây rối loạn nghiêm trọng hệ vi sinh vật đường ruột có lợi.
Tiêu thụ chất béo chuyển hóa (trans fat) và chất béo bão hòa gây tổn hại trực tiếp đến chức năng nội mô, kích hoạt viêm nhiễm và làm tăng độ xơ cứng thành động mạch. Tình trạng mất tính đàn hồi mạch máu này diễn ra âm thầm, thúc đẩy tăng áp lực máu và tiến triển thành bệnh tăng huyết áp.
Khác với viêm thực quản trợt xước do axit ăn mòn niêm mạc, trào ngược không trợt xước (NERD) chủ yếu bắt nguồn từ tính quá mẫn nội tạng và rối loạn trục não - ruột. Do đó, dinh dưỡng cho người bệnh NERD cần tập trung giảm bớt các tác nhân kích thích thần kinh cảm giác thay vì chỉ kiêng giảm axit đơn thuần.
Khác với trào ngược dạ dày thực quản (GERD), trào ngược thanh quản họng (LPR) gây tổn thương niêm mạc chủ yếu do men pepsin bám dính. Việc loại bỏ nghiêm ngặt thực phẩm chứa axit ngoại sinh có độ pH dưới 5 giúp ngăn ngừa tái kích hoạt enzyme này, đem lại hiệu quả hồi phục rõ rệt cho người bệnh.
Rượu bia có thể phá vỡ các mối nối biểu mô ruột, làm gia tăng tính thấm niêm mạc và kích hoạt phản ứng viêm vi thể kéo dài. Đối với người mắc hội chứng ruột kích thích, ngưỡng dung nạp cồn rất thấp, ngay cả lượng uống trung bình cũng đủ gây đau bụng và rối loạn nhu động dữ dội.
Căng thẳng khi ăn kích hoạt trục não - ruột phóng thích cortisol và các hóa chất tiền viêm, làm rối loạn vận động ống tiêu hóa và tăng nhạy cảm nội tạng. Hậu quả là các cơ trơn co thắt bất thường, tạo nên cơn đau quặn bụng ngay trong hoặc sau bữa ăn.
