Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.671 bài, trang 95 trên 234
Người mỡ máu cao kèm men gan cao cần chế độ ăn giảm nhẹ calo, cắt bớt chất béo bão hòa và tinh bột nhanh, ưu tiên chất béo tốt theo mô hình Địa Trung Hải để giảm ứ mỡ, phục hồi tổn thương tế bào gan.
Bia kích thích tiết axit dạ dày mạnh hơn rượu vang, đạt tới 96% công suất tối đa so với 61% ở rượu vang trắng. Cả hai đều thúc đẩy trào ngược do chứa các hợp chất lên men đặc thù kết hợp cùng cồn nồng độ thấp làm giãn cơ thắt thực quản.
Phát hiện gan nhiễm mỡ độ 1 không đồng nghĩa với việc phải ăn kiêng khắt khe hay nhịn ăn khổ sở. Khoa học chứng minh ở giai đoạn sớm này, chỉ cần loại bỏ calo lỏng, cắt giảm đồ ngọt và duy trì vận động vừa phải là đủ để đảo ngược tình trạng tích tụ mỡ ở gan an toàn, bền vững.
Chỉ số axit uric máu cao nhưng chưa từng bị đau khớp không đòi hỏi chế độ ăn kiêng ngặt nghèo hay dùng thuốc hạ axit uric ngay lập tức. Người bệnh chỉ cần điều chỉnh lối sống khoa học: hạn chế purine và đường fructose quá mức, kiêng rượu bia, uống đủ nước và theo dõi y tế định kỳ.
Nhiều người mắc gút mạn tính có hạt tophi kỳ vọng kiêng khem khắt khe sẽ làm tan biến khối u dưới da. Thực tế, ăn uống chỉ hỗ trợ hạ một phần nhỏ axit uric máu, không thể thay thế phác đồ dùng thuốc hạ urat đặc hiệu để làm tan tinh thể tophi.
Người mắc gan nhiễm mỡ kèm tiểu đường type 2 không nên kiêng tinh bột tuyệt đối mà cần ưu tiên nhóm tinh bột có chỉ số đường huyết (GI) thấp. Lựa chọn này giúp làm dịu đề kháng insulin – cơ chế bệnh sinh cốt lõi gây tích tụ mỡ gan và tổn thương xơ hóa mô gan.
Nhiều người kiêng rượu bia và thịt đỏ nhưng vẫn bị gút tấn công dữ dội do lạm dụng nước ngọt và đồ uống chứa đường fructose. Fructose khi vào gan sẽ kích hoạt quá trình dị hóa ATP nhanh chóng, làm bùng nổ axit uric nội sinh và làm tăng đáng kể nguy cơ mắc bệnh gút.
Rượu mạnh làm tăng nồng độ axit uric máu nhanh và mạnh hơn rượu vang, trực tiếp làm tăng nguy cơ khởi phát bệnh gút. Tuy nhiên, khi đã mắc bệnh gút, việc uống từng đợt bất kỳ loại rượu nào—kể cả rượu vang hay rượu mạnh—đều kích hoạt cơn gút cấp tái phát trong vòng 24 giờ.
Sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, lipid máu bắt đầu tăng vọt từ 1 đến 2 giờ và có thể kéo dài tình trạng biến động tới 8 giờ. Hiện tượng này làm suy giảm tới 50% chức năng giãn mạch nội mô, kích hoạt stress oxy hóa và phản ứng viêm mạch máu.
Rối loạn mỡ máu ở người đái tháo đường type 2 rất nguy hiểm do sự gia tăng của các hạt LDL nhỏ đậm đặc (sdLDL) gây xơ vữa. Để kiểm soát đồng thời đường huyết và mỡ máu xấu, người bệnh cần ưu tiên cắt giảm tinh bột tinh chế, đường bổ sung, tăng cường đạm thực vật và kiểm soát calo để giảm cân.
Bệnh nhân mỡ máu cao kèm tiểu đường không nên kiêng chất béo tuyệt đối mà cần chọn lọc thông minh. Thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa đơn (MUFA) và đa (PUFA) giúp cải thiện độ nhạy insulin, hỗ trợ nâng cao cholesterol tốt (HDL-C) và giảm tải các hạt mỡ máu gây hại cho tim mạch.
Người suy thận mạn kèm cao huyết áp cần giới hạn chặt chẽ lượng natri để kiểm soát áp lực máu và giảm gánh nặng phù nề. Đồng thời, chế độ ăn cần theo dõi nồng độ kali máu và điều chỉnh lượng đạm phù hợp nhằm bảo tồn chức năng thận, tránh biến chứng tim mạch.
Khi sỏi thận đi kèm sốt và rét run, đây không còn là dấu hiệu thiếu nước thông thường mà cảnh báo tình trạng đường tiểu bị tắc nghẽn kèm nhiễm trùng nguy hiểm. Người bệnh tuyệt đối không cố uống nhiều nước để tống sỏi vì nguy cơ làm tăng áp lực thận ứ mủ, mà cần đến bệnh viện cấp cứu ngay.
Fructose từ nước ngọt có thể kích thích sản sinh axit uric tại gan và làm giảm chất giãn mạch nitric oxide trong các mô hình thí nghiệm. Dù vậy, các nghiên cứu quy mô lớn trên người cho thấy fructose ở mức tiêu thụ thông thường chưa trực tiếp gây tăng huyết áp, trừ khi đi kèm tình trạng dư thừa năng lượng kéo dài.
Người mắc đái tháo đường type 2 kèm tăng huyết áp nên áp dụng mô hình DASH-Diabetes (DASH4D) kết hợp giảm natri. Chế độ này hạ thấp carbohydrate, tăng chất béo không bão hòa, giảm kali so với DASH truyền thống và bổ sung đậu trên 95,8 g/ngày, giúp hạ huyết áp tâm thu hiệu quả và an toàn.
Khi bị ngộ độc thực phẩm, người bệnh nên nhịn ăn tạm thời trong vài giờ đầu để dạ dày nghỉ ngơi, tập trung bù nước và điện giải bằng oresol từng ngụm nhỏ, sau đó sớm ăn lại bằng các món lỏng, mềm, nhạt như cháo loãng hay nước cháo muối.
Các phân tích gộp lâm sàng quy mô lớn khẳng định đạm đậu nành và isoflavone không làm giảm testosterone hay tăng estrogen ở nam giới. Đậu nành còn hỗ trợ phát triển sợi cơ và duy trì sức mạnh cơ bắp hiệu quả khi kết hợp rèn luyện thể chất.
Uống nhiều nước ngọt và ăn đồ chiên rán để tăng cân nhanh là sai lầm nguy hại. Chế độ ăn giàu thực phẩm siêu chế biến này kích thích tích tụ mỡ lạc chỗ và mỡ nội tạng, làm tăng đáng kể nguy cơ gan nhiễm mỡ, kháng insulin và các bệnh lý tim mạch nguy hiểm.
Chế độ ăn keto giúp hạ đường huyết nhanh sau ăn và cải thiện một số chỉ số mỡ máu trong ngắn hạn, nhưng về dài hạn không vượt trội hơn các chế độ ăn tiêu chuẩn. Người bệnh cần cẩn trọng trước nguy cơ quá tải chuyển hóa nitơ tại thận và tổn thương nhu mô nếu có bệnh nền tăng huyết áp.
Chế độ ăn Địa Trung Hải giàu dầu ô liu, rau củ và cá giúp giảm 28-30% biến cố tim mạch và hạ HbA1c hiệu quả ở bệnh nhân tiểu đường tuýp 2. Dữ liệu từ các nghiên cứu lớn khẳng định đây là giải pháp dinh dưỡng tối ưu giúp bảo vệ thành mạch và giảm thiểu tỷ lệ tử vong.
