Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
373 bài, trang 13 trên 19
Nhiều người dùng rễ cam thảo với hy vọng giảm căng thẳng và kiệt sức, nhưng khoa học cho thấy hoạt chất trong cam thảo ức chế enzyme 11beta-HSD2 phân giải cortisol. Điều này khiến cortisol tích tụ, dễ gây giữ muối, hạ kali và tăng huyết áp nguy hiểm thay vì phục hồi năng lượng lành mạnh.
Nhiều thai phụ có thói quen uống trà cam thảo để thanh nhiệt, trị ốm nghén mà không biết rằng hoạt chất trong loại thảo dược này có thể gây hại lớn. Bằng chứng khoa học cho thấy cam thảo làm tăng nguy cơ sinh non, tăng huyết áp ở mẹ và gây tổn thương sự phát triển thần kinh của trẻ.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy cam thảo dùng tại chỗ giúp giảm đáng kể mức độ đau rát họng nhờ đặc tính chống viêm và bảo vệ niêm mạc. So với rễ khô, dạng chiết xuất tạo màng bọc phủ đồng đều, giải phóng hoạt chất tốt hơn và hạn chế tối đa cọ xát cơ học.
Cam thảo chứa các hoạt chất có khả năng hỗ trợ giảm nồng độ testosterone và hạn chế tác dụng phụ của thuốc kháng androgen ở người bệnh buồng trứng đa nang. Tuy nhiên, dược liệu này không thể thay thế phác đồ y khoa chuẩn và tiềm ẩn nguy cơ tăng huyết áp, hạ kali máu nếu tự ý lạm dụng kéo dài.
Vị ngọt trong rễ cam thảo đến từ glycyrrhizin thay vì carbohydrate thông thường, do đó không làm tăng đường huyết ở người bệnh tiểu đường. Nhiều chiết xuất từ cam thảo thậm chí hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin, nhưng người dùng cần thận trọng nguy cơ tăng huyết áp khi sử dụng dược liệu này.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy súc miệng bằng chiết xuất cam thảo nồng độ 1-5% giúp giảm đau rát, kháng viêm tại chỗ và rút ngắn thời gian lành vết nhiệt miệng xuống còn khoảng 4-8 ngày mà không gây tác dụng phụ đáng kể.
Cam thảo khử glycyrrhizin (DGL) giúp giảm khó chịu do trào ngược dạ dày thực quản nhờ cơ chế kích thích tiết chất nhầy, tăng cường lưu lượng máu bảo vệ niêm mạc và thúc đẩy hồi phục tế bào biểu mô, thay vì ức chế tiết axit. Đây là giải pháp hỗ trợ an toàn hơn cam thảo thô nhưng cần dùng đúng liều lượng quy chuẩn.
Nhiều phụ huynh có thói quen dùng cam thảo trị ho cho con vì nghĩ thảo dược luôn lành tính. Tuy nhiên, hệ cơ quan non nớt của trẻ rất nhạy cảm với rối loạn điện giải; việc tự ý dùng cam thảo không đúng liều lượng có thể gây hạ kali máu và ngộ độc nguy hiểm.
Uống nước cam thảo đậm đặc mỗi ngày có thể gây tăng huyết áp và hạ kali máu nghiêm trọng. Hoạt chất glycyrrhizin trong cam thảo ức chế enzyme chuyển hóa cortisol, khiến thận giữ muối nước và đào thải kali liên tục. Người có bệnh tim mạch, suy thận, phụ nữ mang thai hoặc đang dùng thuốc tránh thai cần đặc biệt thận trọng.
Người đang dùng thuốc tim mạch như digoxin hoặc thuốc lợi tiểu không nên sử dụng cam thảo. Hoạt chất trong cam thảo gây đào thải và hạ kali máu nghiêm trọng, dẫn đến ứ trệ chuyển hóa thuốc, làm tăng vọt nguy cơ ngộ độc thuốc tim mạch, xuất hiện rối loạn nhịp tim nguy hiểm và ngừng tim đột ngột.
Uống trà cam thảo liên tục không nên vượt quá 2 đến 3 tuần rồi phải ngưng. Việc dùng kéo dài với liều cao hoạt chất glycyrrhizin sẽ ức chế enzym chuyển hóa cortisol, gây tích tụ muối nước, đào thải kali nghiêm trọng và làm tăng huyết áp kể cả ở người khỏe mạnh.
Ăn khoai lang ruột cam mỗi ngày với lượng lớn có thể làm lòng bàn tay, bàn chân ngả màu vàng cam do dư thừa beta-carotene trong máu. Đây là hiện tượng tăng sắc tố lành tính, không gây hại cho sức khỏe và sẽ tự hết khi bạn điều chỉnh lại chế độ ăn uống.
Tinh dầu cam tùng thuộc họ Nữ lang giúp thư giãn thần kinh nhờ các hợp chất bay hơi tác động qua khứu giác, ức chế xung điện nơ-ron não bộ và điều hòa gen MAOA. Liệu pháp mùi hương này mang lại tác dụng an thần, hỗ trợ giảm lo âu và cải thiện chất lượng giấc ngủ hiệu quả.
Tinh dầu hương thảo chứa hàm lượng cao camphor, một hợp chất có khả năng kích thích mạnh mẽ tế bào thần kinh và làm biến đổi sóng não. Đối với người có tiền sử động kinh, việc hít ngửi hoặc thoa tinh dầu này có thể làm hạ ngưỡng co giật, dẫn đến tái phát các cơn co giật nguy hiểm khó kiểm soát.
Cho trẻ dùng thuốc cam trôi nổi trị biếng ăn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc chì cấp tính nguy hiểm. Độc chất kim loại nặng tích tụ từ thuốc gia truyền có thể hủy hoại đường tiêu hóa, gây thiếu máu, co giật và để lại tổn thương thần kinh vĩnh viễn cho trẻ nhỏ.
Gừng giúp làm ấm cơ thể và hỗ trợ tiêu hóa, nhưng lại chứa hoạt chất làm giảm khả năng kết tập tiểu cầu. Người đang uống thuốc chống đông máu hoặc thuốc chống kết tập tiểu cầu nếu ăn nhiều gừng có thể làm tăng mạnh nguy cơ chảy máu cam, ho ra máu và xuất huyết nguy hiểm.
Chiết xuất Garcinia cambogia (quả bứa) chỉ nên sử dụng tối đa từ 8 đến 12 tuần với liều lượng an toàn dưới 2.800 mg hoạt chất HCA mỗi ngày. Việc lạm dụng kéo dài hoặc dùng sản phẩm pha trộn nhiều thành phần tiềm ẩn nguy cơ rối loạn tiêu hóa và tổn thương gan nghiêm trọng.
Axit hydroxycitric (HCA) trong quả bứa (*Garcinia cambogia*) có khả năng ngăn cơ thể tích mỡ nhờ cơ chế cạnh tranh và "bẫy" enzym ATP-citrate lyase ở trạng thái mở. Quá trình này cắt đứt nguồn cung cấp acetyl-CoA, chặn đứng chu trình biến đường và tinh bột dư thừa thành chất béo dự trữ tại gan.
Chiết xuất quả bứa (Garcinia cambogia) chỉ tạm thời ức chế enzym tổng hợp mỡ mới từ tinh bột mà không làm tăng tốc độ đốt mỡ lúc nghỉ. Khi ngưng uống, enzym này hoạt động trở lại, khiến cơ thể nhanh chóng tích mỡ và tăng cân như cũ nếu chế độ ăn vẫn dư thừa năng lượng.
Chiết xuất quả bứa (Garcinia cambogia) thường được quảng cáo giúp giảm cân và hạ mỡ máu. Các nghiên cứu cho thấy dược liệu này có thể hỗ trợ giảm triglyceride ở người thừa cân và cải thiện chuyển hóa trên thực nghiệm, nhưng không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường tuýp 2.
