Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 130 trên 242
Dù từng được kỳ vọng làm chậm suy giảm chức năng ở bệnh nhân Alzheimer, vitamin E (alpha-tocopherol) liều cao hiện không được khuyến nghị điều trị do bằng chứng thiếu nhất quán, trong khi lại làm tăng nguy cơ đột quỵ xuất huyết não, té ngã và gia tăng tỷ lệ tử vong do mọi nguyên nhân.
Nồng độ acid trong nước tiểu là nguyên nhân cốt lõi khiến sỏi acid uric kết tinh. Thay đổi chế độ ăn bằng cách cắt giảm đạm động vật giàu purine và tăng cường nhóm thực phẩm tạo kiềm giúp nâng pH nước tiểu, hòa tan tinh thể urate tự nhiên mà không cần can thiệp phức tạp.
Nhiều người nghĩ bổ sung canxi dễ bị sỏi thận, nhưng khoa học chứng minh điều ngược lại. Canxi từ bữa ăn tự nhiên giúp liên kết oxalate tại ruột, giảm hấp thu vào máu và ngăn ngừa tạo sỏi hiệu quả. Ngược lại, việc uống viên canxi sai thời điểm, cách xa bữa ăn, mới là yếu tố làm tăng nguy cơ lắng đọng tinh thể ở thận.
Uống trà xanh điều độ không làm tăng nguy cơ sỏi thận ở người khỏe mạnh nhờ hoạt chất chống oxy hóa bù trừ cho lượng oxalate hòa tan. Mức dùng an toàn khoảng 1-2 tách trà hãm nhanh mỗi ngày, kết hợp uống đủ nước lọc.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy hợp chất lưu huỳnh allicin trong tỏi giúp giảm viêm, chống oxy hóa và cải thiện chức năng thận trên động vật. Tuy nhiên, ăn tỏi và hành chỉ hỗ trợ bảo vệ tế bào chứ không thay thế thuốc điều trị bệnh thận.
Vitamin K2 giữ vai trò thiết yếu trong việc kích hoạt protein MGP nhằm kiểm soát lắng đọng canxi tại mô mềm. Tuy nhiên, các bằng chứng lâm sàng hiện nay cho thấy dưỡng chất này không thể đảo ngược các mảng vôi hóa động mạch đã hình thành, người dân không nên tự ý lạm dụng liều cao thay thế điều trị y khoa.
Beta-glucan từ nấm có khả năng điều hòa miễn dịch thông qua việc tương tác với các thụ thể như Dectin-1, kích thích tế bào tiêu diệt tự nhiên và đại thực bào. Dù vậy, phần lớn tác động mạnh mẽ mới được ghi nhận trong phòng thí nghiệm; các bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn dừng ở mức hỗ trợ và còn nhiều kết quả tranh luận.
Các nghiên cứu khoa học quy mô lớn cho thấy uống từ 1 đến 3 ly cà phê mỗi ngày không làm hại thận, trái lại còn liên quan đến việc giảm nguy cơ suy thận mạn và suy giảm chức năng lọc. Dù vậy, người có bệnh nền cần dùng điều độ và tham khảo ý kiến bác sĩ.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng chỉ ra hoạt chất EGCG trong trà xanh có khả năng ức chế phản ứng viêm quá mức và hỗ trợ cân bằng tế bào T điều hòa (Treg). Dù mở ra nhiều triển vọng trong kiểm soát miễn dịch tự miễn, EGCG đường uống vẫn có độ khả dụng sinh học thấp và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Curcumin sở hữu khả năng ức chế các cytokine gây viêm như TNF-alpha rất mạnh mẽ, nhưng độ hấp thu qua đường tiêu hóa kém là rào cản lớn. Dù các dạng bào chế công nghệ cao bước đầu cho kết quả bổ trợ khả quan, bằng chứng lâm sàng hiện vẫn chưa đủ để thay thế thuốc điều trị viêm màng bồ đào chuẩn.
Curcumin từ củ nghệ có tiềm năng điều hòa phản ứng viêm và bảo vệ mô phổi nhờ ức chế các tín hiệu tiền viêm. Tuy nhiên, rào cản hấp thu qua đường tiêu hóa cực thấp khiến hoạt chất này khó phát huy tác dụng toàn thân nếu chỉ dùng bột nghệ thô thông thường.
Các phân tích gộp lâm sàng cho thấy bổ sung magie với liều từ 360–450 mg/ngày trong khoảng 3 tháng giúp giảm khiêm tốn huyết áp tâm thu khoảng 2–4 mm Hg và tâm trương khoảng 1,8–2,3 mm Hg, có tác dụng hỗ trợ giãn mạch nhưng không thay thế thuốc điều trị.
Flavanol trong cacao giúp kích thích tế bào nội mạc sản xuất oxit nitric, cải thiện độ giãn động mạch và giảm nhẹ huyết áp từ 2,8/2,2 mmHg. Tuy nhiên, hiệu quả này ở mức khiêm tốn, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Nhờ chứa hàm lượng lớn epigallocatechin gallate (EGCG), trà xanh giúp thư giãn lòng mạch, kích hoạt giải phóng chất giãn mạch CGRP và ức chế các hạt micelle hấp thu cholesterol. Dù vậy, trà xanh chỉ đóng vai trò hỗ trợ chế độ ăn, không thay thế thuốc điều trị tim mạch.
Chiết xuất tỏi già có thể giúp giảm từ 8 đến 11 mmHg huyết áp tâm thu ở người tăng huyết áp, tương đương hiệu quả đơn trị liệu của một số thuốc bước một. Tuy nhiên, tỏi sống không thể thay thế thuốc kê đơn mà chỉ đóng vai trò hỗ trợ điều trị kết hợp an toàn.
Tự ý bổ sung vitamin D liều cao tiềm ẩn rủi ro tăng canxi huyết kéo dài và suy thận cấp. Người mắc bệnh u hạt như sarcoidosis, lao hoặc có bệnh lý thận đối mặt nguy hiểm lớn nhất do rối loạn cơ chế tự điều hòa hoạt chất này.
Nhiều người có thói quen uống dầu cá Omega-3 để cải thiện tình trạng cộm rát mắt, nhưng thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên lớn nhất hiện nay (thử nghiệm DREAM) đã chứng minh viên uống Omega-3 liều cao không mang lại hiệu quả vượt trội hơn so với giả dược dầu ô liu trong điều trị khô mắt.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy collagen peptide có khả năng kích thích nguyên bào xương tăng sinh, tăng tiết osteocalcin và hỗ trợ mật độ khoáng xương. Tuy nhiên, đây là giải pháp bổ trợ lâu dài chứ không phải thuốc điều trị thay thế phác đồ loãng xương chuẩn.
Isoflavone từ đậu nành có hỗ trợ làm chậm quá trình mất xương và duy trì mật độ khoáng chất ở phụ nữ mãn kinh, nhưng hiệu quả chỉ ở mức nhẹ đến trung bình. Dưỡng chất này không thể đảo ngược tình trạng loãng xương nặng hay thay thế các thuốc điều trị chuyên khoa.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy bổ sung men vi sinh chứa chủng *Lactobacillus* và *Bifidobacterium* giúp giảm số ngày nghỉ học do ốm, rút ngắn thời gian nhiễm trùng hô hấp trên và giảm nhu cầu dùng kháng sinh ở trẻ. Tuy nhiên, hiệu quả phụ thuộc vào chủng vi sinh cụ thể và không thay thế điều trị y khoa.
