Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
90 bài, trang 2 trên 5
Tôm càng sông và tôm biển đều giàu đạm chất lượng cao nhưng có thế mạnh dinh dưỡng khác nhau. Nếu tôm càng nước ngọt sở hữu hàm lượng đạm nạc, giàu canxi, kali và có mức natri tự nhiên thấp, thì tôm biển lại nổi trội nhờ nguồn axit béo omega-3 dồi dào có lợi cho sức khỏe tim mạch.
Người bệnh gút cần hết sức thận trọng khi ăn tôm vì đây là loại hải sản chứa hàm lượng purin cao, dễ kích hoạt cơn đau cấp. Tôm không bị cấm hoàn toàn, nhưng người bệnh chỉ nên ăn lượng rất nhỏ, kiểm soát tổng purin nạp vào dưới 400 mg mỗi ngày theo khuyến cáo y khoa.
Ăn vỏ tôm để bổ sung canxi là hiểu lầm phổ biến. Vỏ giáp xác cứng ráp do chứa lượng lớn polymer chitin khó tiêu hóa liên kết với khoáng chất, cơ thể người gần như không thể phân giải và hấp thụ, thậm chí còn gây nguy cơ hóc và tổn thương đường tiêu hóa.
Tôm đồng và tôm biển đều là nguồn thực phẩm giàu dinh dưỡng, ít chất béo. Điểm khác biệt lớn nhất giữa hai môi trường sống nằm ở cấu trúc chất béo: tôm biển chứa tỷ lệ axit béo omega-3 cao vượt trội, trong khi tôm nước ngọt chứa tỷ lệ omega-6 cao hơn omega-3.
Người bệnh gút cần thận trọng và hạn chế ăn tôm càng do các loại thủy sản đều chứa purin động vật làm tăng axit uric máu. Việc tiêu thụ tôm càng cần kiểm soát khẩu phần nghiêm ngặt, kết hợp bổ sung nhiều chất xơ để tránh kích hoạt cơn đau khớp cấp tính.
Tôm càng cung cấp nguồn chất đạm và khoáng chất dồi dào, hỗ trợ sự phát triển của thai nhi và giảm nguy cơ chuột rút cho mẹ bầu. Tuy nhiên, thai phụ cần chú ý nguy cơ mất cân bằng thủy ngân - selen ở thủy sản nước ngọt và vi khuẩn gây bệnh, tuyệt đối phải nấu chín kỹ.
Tin đồn ăn tôm cùng lúc với vitamin C tạo ra thạch tín gây ngộ độc chết người là hoàn toàn sai sự thật. Bằng chứng khoa học khẳng định asen trong tôm chủ yếu ở dạng hữu cơ lành tính, không thể tự chuyển đổi thành thạch tín độc hại trong hệ tiêu hóa của con người.
Người dị ứng tôm biển có nguy cơ cao gặp phản ứng dị ứng khi ăn tôm càng nước ngọt. Nguyên nhân xuất phát từ tropomyosin, một loại protein cơ bản có cấu trúc tương đồng cao giữa các loài giáp xác mười chân, dễ gây phản ứng chéo qua kháng thể IgE trong máu.
Ăn thịt tôm nạp cholesterol không làm xấu tỷ lệ mỡ máu ở người khỏe mạnh, thậm chí hỗ trợ giảm triglyceride máu. Tuy nhiên, gạch tôm càng là cơ quan tích trữ lipid giàu chất béo, hiện chưa có nghiên cứu can thiệp riêng biệt trên người nên cần ăn chừng mực.
Tôm càng nước ngọt tích lũy chì và cadimi chủ yếu ở gan tụy thuộc khoang đầu thông qua thức ăn và môi trường nước. Người tiêu dùng được khuyến cáo nên loại bỏ toàn bộ phần đầu và đường chỉ tiêu hóa, chỉ nên ăn phần cơ thịt thân để phòng ngừa nguy cơ nhiễm kim loại nặng.
Tropomyosin là protein cơ bền nhiệt trong tôm, có khả năng kích hoạt kháng thể IgE gây phản ứng dị ứng tức thì ở người trưởng thành. Do tính chất khó phân hủy khi nấu nướng và khả năng phản ứng chéo rộng, dị nguyên này tiềm ẩn nguy cơ cao gây phù mạch, khó thở và sốc phản vệ nguy hiểm.
Người mỡ máu cao không nhất thiết phải kiêng tôm hoàn toàn. Dù chứa nhiều cholesterol, tôm rất ít chất béo bão hòa, giúp tăng cholesterol tốt HDL nhiều hơn tăng LDL và hỗ trợ giảm triglyceride, không làm xấu tỷ lệ mỡ máu nếu ăn lượng vừa phải.
Sắc tố đỏ astaxanthin trong tôm nổi tiếng với hoạt tính chống oxy hóa mạnh trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trên người hiện vẫn còn giới hạn và hoạt chất này không thể thay thế các biện pháp y khoa trong điều trị bệnh tim mạch hay mỡ máu.
Người mắc bệnh gút nên thận trọng và hạn chế ăn trai sông. Dù trai sông thuộc nhóm hai mảnh vỏ có hàm lượng purin thường thấp hơn tôm và ốc, các món thủy hải sản nói chung vẫn tiềm ẩn lượng purin đáng kể, dễ làm tăng nồng độ axit uric máu và kích hoạt cơn viêm khớp cấp tính.
Chitin trong xác ve sầu (thuyền thoái) có cấu trúc hóa học tương tự chitin từ vỏ tôm cua, nhưng ít khoáng chất hơn và quy trình chiết xuất nhẹ nhàng hơn. Đây là nguồn polymer sinh học tiềm năng cho y sinh, đồng thời là vị thuốc đông y thường dùng hỗ trợ các bệnh ngoài da.
Người bệnh gút cần thận trọng và kiểm soát nghiêm ngặt khẩu phần sò biển. Dù chứa lượng purin thấp hơn tôm và ốc, sò biển vẫn thuộc nhóm thực phẩm giàu purin có nguy cơ làm tăng axit uric máu và kích hoạt cơn gút cấp tương đương thịt đỏ.
Người dị ứng hải sản, đặc biệt là tôm cua giáp xác, không nên tự ý ăn sâu quy (ấu trùng bọ cánh cứng). Dị nguyên chính gây dị ứng giáp xác là tropomyosin – một protein cơ học có cấu trúc tương đồng cao ở các loài động vật không xương sống, tiềm ẩn nguy cơ phản ứng chéo nghiêm trọng.
Người bị dị ứng tôm cua có nguy cơ cao xảy ra phản ứng chéo nguy hiểm khi ăn dế mèn do cùng chứa dị nguyên tropomyosin bền nhiệt. Hệ miễn dịch có thể nhận diện sai protein này và kích hoạt các phản ứng dị ứng cấp tính, thậm chí dẫn đến sốc phản vệ đe dọa tính mạng.
Cà cuống mang hương vị đặc trưng nhưng tiềm ẩn nguy cơ gây dị ứng nguy hiểm, đặc biệt đối với người có tiền sử dị ứng tôm, cua và mạt bụi. Thủ phạm chính là tropomyosin – một protein cơ bền nhiệt gây phản ứng dị ứng chéo nghiêm trọng giữa động vật giáp xác và côn trùng.
Ăn mì tôm ban đêm tiện lợi nhưng dễ khiến cơ thể quá tải natri và chất béo bão hòa. Áp dụng mẹo chần bỏ nước luộc đầu, dùng nửa gói gia vị và không húp cạn nước súp sẽ giúp cắt giảm đáng kể gánh nặng tim mạch cho bữa ăn muộn.
