Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.515 bài, trang 24 trên 176
Thiên môn ráng (*Asparagus filicinus*) là dược liệu truyền thống giàu saponin và steroid thực vật. Hiện nay chưa có nghiên cứu khoa học xác lập ngưỡng an toàn độc tính cấp hay bán trường diễn của cây. Người dùng tuyệt đối không tự ý tăng liều để phòng tránh rủi ro kích ứng và quá tải chuyển hóa cơ thể.
Thiên môn đông là vị thuốc quen thuộc trong dân gian dùng để giảm ho và dưỡng phổi. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay về khả năng chống viêm đường thở của thảo dược này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên tế bào và mô hình chuột, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận hiệu quả trên người.
Cây thanh táo chứa hoạt chất gendarusin A từng được truyền tai là thảo dược tránh thai cho nam giới. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy cơ chế và hiệu quả của loài cây này vẫn chưa rõ ràng, chưa được công bố đầy đủ và tiềm ẩn độc tính tế bào khi sử dụng.
Chiết xuất thiên lý hương chứa hoạt chất embelin cho thấy tiềm năng chống oxy hóa và bảo vệ mô gan trên mô hình động vật gặm nhấm. Dù vậy, dữ liệu hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng trên người, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ độc tính sinh sản cần thận trọng.
Nhiều người tin rằng thiên lý quang là vị thuốc nam giúp thanh nhiệt, giải trừ độc tố cho gan. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định quan niệm này hoàn toàn sai lầm; chi này chứa độc chất alkaloid có thể phá hủy vi mạch gan, gây hội chứng tắc xoang gan nguy kịch.
Nhiều lời đồn cho rằng thiên danh tinh có thể tiêu diệt khối u ung thư, nhưng đây là thông tin sai lệch. Các nghiên cứu hiện nay mới chỉ ghi nhận hoạt tính gây độc tế bào ung thư trong ống nghiệm phòng thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả điều trị bệnh trên cơ thể người.
Cây thanh táo cho thấy tiềm năng kháng viêm, giảm phù nề khớp mạnh mẽ tương đương aspirin trong các nghiên cứu tiền lâm sàng. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu khoa học hiện nay mới dừng lại ở mô hình chuột và thử nghiệm tế bào, chưa có nghiên cứu chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên người.
Đảm nam tinh là chế phẩm lên men giữa củ thiên nam tinh và mật bò hoặc mật heo. Quá trình ủ này giúp khử độc củ thô, biến đổi acid mật liên hợp thành acid mật tự do, tạo nên tác dụng hạ sốt nhanh, giảm co giật, chống viêm và hạ lipid máu mà củ sống không có được.
Thanh tùng châu Âu (*Tanacetum vulgare*) và cúc thơm Feverfew (*Tanacetum parthenium*) cùng thuộc chi Cúc nhưng khác biệt hoàn toàn về công dụng và mức độ an toàn. Feverfew hỗ trợ giảm đau nửa đầu nhờ hoạt chất parthenolide, trong khi thanh tùng châu Âu chứa nhiều hợp chất có độc tính tế bào, không thể dùng thay thế qua đường uống.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy steroid saponin trong Thiên môn ráng có tiềm năng kháng viêm đáng chú ý nhờ ức chế các con đường tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở quy mô tế bào ống nghiệm, chưa đủ dữ liệu lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị thực tế.
Thanh tùng châu Âu (*Tanacetum vulgare*) chứa nhiều flavonoid và hoạt chất giúp ức chế phản ứng viêm trong ống nghiệm. Dù vậy, thảo mộc này hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính tế bào, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Tam thất nam thường được dân gian truyền tai dùng để chữa đau bụng kinh, nhưng y học hiện đại khẳng định điều này chưa có cơ sở khoa học. Các nghiên cứu hiện có trên củ tam thất nam mới chỉ dừng ở mức thử nghiệm hóa thực vật trong ống nghiệm, hoàn toàn chưa có bằng chứng kiểm chứng giảm đau hay điều kinh trên cơ thể người.
Thanh thất được dân gian dùng để thanh nhiệt, trị viêm và hạ sốt, nhưng khoa học hiện nay nói gì? Các nghiên cứu mới nhất cho thấy các hoạt chất trong cây có tác dụng ức chế chất trung gian gây viêm và giãn cơ trên mô hình động vật và tế bào, song vẫn hoàn toàn thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người.
Nhiều lời đồn cho rằng tam thất nam có thể tiêu u, trị dứt ung thư, song y học hiện đại khẳng định thảo dược này mới chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế tế bào ác tính trong phòng thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, người bệnh không được bỏ dở phác đồ y khoa.
Tam thất nam là vị thuốc quen thuộc trong dân gian, thường dùng dạng bột, ngâm rượu hoặc sắc uống để bồi bổ và hỗ trợ sức khỏe. Tuy nhiên, việc tự ý dùng sai cách hoặc dùng quá liều dễ gây kích ứng tiêu hóa. Nắm rõ thành phần, liều lượng vừa phải và cách chế biến an toàn giúp phát huy tối đa lợi ích của thảo dược này.
Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp về tương tác giữa tam thất nam với thuốc chống đông hay thuốc hạ áp. Tuy nhiên, các thuốc chống đông và tim mạch có nguy cơ tương tác rất cao, dễ làm tăng xuất huyết hoặc giảm hiệu lực điều trị. Người bệnh tuyệt đối không tự ý phối hợp mà cần hỏi ý kiến bác sĩ.
Nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất tam thất nam có tác dụng ức chế phù nề và giảm phản ứng đau trên mô hình động vật. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn chưa có thử nghiệm trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc trị viêm khớp.
Chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp về tương tác giữa cây tai chuột và digoxin. Tuy nhiên, do cây tai chuột thuộc họ Apocynaceae chứa glycoside tim, việc dùng chung tiềm ẩn nguy cơ cộng gộp độc tính với digoxin - loại thuốc trợ tim có phạm vi an toàn rất hẹp.
Sữa ong chúa tươi giữ nguyên cấu trúc sinh học tự nhiên nhưng rất dễ thoái hóa hoạt chất 10-HDA nếu không bảo quản đông lạnh khắt khe. Trong khi đó, dạng viên nang ứng dụng công nghệ bao gói giúp bảo vệ hoạt chất bền vững hơn trước nhiệt độ môi trường, mang lại sự tiện lợi và giải phóng kéo dài.
Rễ cây tam lăng thường được truyền tai về khả năng dập tắt phản ứng viêm, nhưng các bằng chứng ức chế chất trung gian gây viêm hiện nay mới dừng lại ở mô hình tế bào và động vật. Chưa có nghiên cứu lâm sàng trên người khẳng định hiệu quả điều trị, người bệnh cần tham vấn bác sĩ trước khi sử dụng.
