Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
3.517 bài, trang 40 trên 176
Củ niễng chứa nhiều polysaccharide và polyphenol có hoạt tính chống oxy hóa trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về tác dụng kháng viêm trên người hiện vẫn còn rất thiếu hụt. Người tiêu dùng nên xem củ niễng là món rau giàu dinh dưỡng theo mùa, không thể thay thế thuốc chữa các bệnh viêm mạn tính.
Nhiều lời truyền miệng cho rằng nhục đậu khấu có khả năng dứt điểm đau nhức xương khớp. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ ra hoạt tính kháng viêm của dược liệu này mới dừng lại ở chiết xuất thực nghiệm trên chuột và tế bào, hoàn toàn chưa có cơ sở lâm sàng để thay thế thuốc chữa khớp ở người.
"Nhụy Thập Malacca" thường được đồn thổi như phương thuốc dân gian trị bách bệnh tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, y học hiện đại khẳng định không có dược liệu nào chữa được mọi bệnh tật. Các nghiên cứu sinh học mới chỉ ghi nhận một số chiết xuất mang tên Malacca có hoạt tính kháng viêm, chống dị ứng hoặc kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm.
Bún tươi là món ăn quen thuộc nhưng nhiều người lo ngại về các hóa chất độc hại như hàn the hay chất tẩy trắng. Hiện nay, các nghiên cứu khoa học tập trung vào giải pháp phụ gia an toàn từ thực vật và kiểm soát vi sinh để thay thế hóa chất cấm, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng.
Nhục thung dung từ lâu được ví như "nhân sâm sa mạc" với lời đồn giúp nam giới tăng cường sinh lực và testosterone. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật bị tổn thương hoặc thiến nhân tạo, hoàn toàn thiếu vắng các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người.
Nhĩ cán vàng được dân gian truyền tai là bài thuốc thông tiểu, trị bệnh đường tiết niệu, nhưng khoa học hiện nay chỉ mới ghi nhận kinh nghiệm cổ truyền chứ chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả. Người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc đặc trị.
Nhãn hương (*Melilotus officinalis*) chứa coumarin có thể gây độc gan và tăng viêm toàn thân. Do đó, người mắc bệnh gan, phụ nữ mang thai, người bị rối loạn đông máu và bệnh nhân sắp phẫu thuật là 4 nhóm đối tượng cần tuyệt đối tránh tự ý sử dụng thảo dược này để phòng ngừa biến chứng nguy hiểm.
Chiết xuất hạt nhãn được nhiều người đồn đoán có khả năng chống thoái hóa khớp nhờ chứa chất chống viêm. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật về đặc tính chống oxy hóa, chống mệt mỏi, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ sụn khớp ở người.
Ăn thịt nhái sống hoặc chưa nấu chín kỹ có thể dẫn đến nguy cơ nhiễm ấu trùng sán Sparganum (*Spirometra erinaceieuropaei*). Loại ký sinh trùng này có khả năng di chuyển tự do trong cơ thể người, gây viêm mô dưới da, tổn thương mắt và xâm lấn phá hủy hệ thần kinh trung ương.
Trái nhàu chứa nhiều hoạt chất sinh học hỗ trợ chuyển hóa glucose, nhưng phần lớn bằng chứng hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm trên động vật gặm nhấm. Dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế, do đó nhàu chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ, không thể thay thế phác đồ điều trị của bác sĩ.
Nhân trần bắc và nhân trần nam là hai vị thuốc hoàn toàn khác nhau về nguồn gốc thực vật lẫn thành phần hoạt chất. Nhân trần bắc thuộc chi *Artemisia* họ Cúc, chứa caffeoylquinic acid và coumarin, trong khi nhân trần nam thuộc chi *Adenosma*, chứa iridoid và phenylpropanoid. Hiểu đúng giúp tránh nhầm lẫn khi sử dụng.
Nhân trần tía từ lâu được dân gian tin dùng để làm mát và giải độc gan, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở thử nghiệm tiền lâm sàng về hoạt tính chống oxy hóa và hạ đường huyết. Chưa có nghiên cứu lâm sàng chứng minh hiệu quả bảo vệ gan trên người, do đó người dân không nên tự ý lạm dụng.
Phụ nữ mang thai không nên ăn thịt nhím rừng nuôi. Nghiên cứu thực tế cho thấy các loài động vật hoang dã, bao gồm nhím, mang nhiều loại ký sinh trùng đường ruột như Ascaris, Giardia duodenalis và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn, gây nguy hiểm cho thai nhi và sức khỏe mẹ bầu.
Phụ nữ mang thai không nên dùng nhân trần tía vì nguy cơ kích thích co bóp tử cung và xuất huyết thai kỳ. Hiện nay, thảo dược này chưa có bất kỳ dữ liệu khoa học nào chứng minh độ an toàn hay độc tính sinh sản trên người. Thai phụ cần tránh tự ý sử dụng nước lá truyền miệng để bảo vệ thai nhi.
Cây ngọt nghẹo chứa hàm lượng colchicine cực độc, có thể đe dọa tính mạng người dùng,. Mức độ nguy hiểm nhân lên gấp bội khi gặp các loại thuốc ức chế enzym CYP3A4 và P-glycoprotein như kháng sinh clarithromycin, thuốc kháng nấm ketoconazole hay cyclosporine, làm nồng độ độc chất tăng vọt trong máu và dẫn đến suy đa tạng,.
Thịt nhái lâu nay được truyền miệng là món ăn giúp trị dứt điểm còi xương, suy dinh dưỡng ở trẻ em. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thịt nhái chỉ là nguồn đạm động vật thông thường, hàm lượng canxi trong thịt nạc rất thấp và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị còi xương.
Ngọc nữ Pierre thường được truyền tai như bài thuốc ngâm rửa hoặc uống để trị dứt điểm viêm nhiễm phụ khoa. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính chống viêm, giảm đau trên động vật và tế bào; hoàn toàn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và độ an toàn trên phụ nữ bị viêm phụ khoa.
Uống trà hoa ngọc lan là kinh nghiệm dân gian phổ biến để xoa dịu cảm giác nhức đầu. Các phân tích khoa học ghi nhận hoa chứa nhiều hợp chất tự nhiên như linalool có đặc tính kháng viêm, giảm căng thẳng. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp khẳng định việc hãm trà ngọc lan giúp trị dứt điểm cơn đau đầu.
Nho dại thường có vị chua gắt và chứa các hợp chất phenolic đặc trưng trong thân, lá theo phân tích hóa học, trong khi nho trồng tích lũy polyphenol và resveratrol phong phú ở vỏ và hạt. Bằng chứng hiện nay chủ yếu ở cấp độ phân tích phòng thí nghiệm, chưa chứng minh quả dại vượt trội hơn khi ăn trực tiếp.
Chiết xuất nhau thai cừu thường được quảng bá như "thần dược" chống lão hóa và tăng sinh lý toàn diện. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học uy tín hiện nay mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trên động vật, chưa có dữ liệu lâm sàng trên người khẳng định những công dụng thần kỳ này.
