Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 47 trên 242
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất nấm súp lơ và hoạt chất beta-glucan kích thích nguyên bào sợi tổng hợp collagen tuýp I và đẩy nhanh tốc độ lành vết thương. Tuy vậy, các bằng chứng hiện chủ yếu ghi nhận trên mô hình động vật và tế bào trong ống nghiệm, người dùng không nên tự ý thay thế điều trị y tế.
Các thử nghiệm lâm sàng mù đôi có đối chứng giả dược cho thấy bổ sung nấm đầu khỉ giúp giảm đáng kể điểm số lo âu, trầm cảm và làm dịu triệu chứng hệ thần kinh tự chủ như hồi hộp đánh trống ngực. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu trên nhóm mẫu nhỏ và cần thêm nghiên cứu để khẳng định hiệu quả điều trị.
Nhiều lời đồn thổi coi nấm súp lơ là "thần dược" ngăn ngừa và chữa khỏi ung thư. Dù chứa hợp chất beta-glucan có hoạt tính sinh học kích thích miễn dịch trong phòng thí nghiệm, các bằng chứng y khoa hiện tại hoàn toàn chưa đủ cơ sở để chứng minh hiệu quả tiêu diệt khối u hay thay thế phác đồ điều trị ở người.
Nấm đầu khỉ chứa các hoạt chất có khả năng làm giảm hấp thu đường và hỗ trợ chống oxy hóa, nhưng khi dùng chung với thuốc kê đơn điều trị đái tháo đường hoặc thuốc chống đông máu, nấm có thể gây nguy cơ hạ đường huyết thứ phát hoặc tăng xuất huyết bất lợi cho sức khỏe.
Nhiều người tin rằng uống nấm linh chi thường xuyên sẽ giúp ngừa hoàn toàn bệnh ung thư. Bằng chứng y khoa hiện tại xác định nấm linh chi chỉ có giá trị hỗ trợ tăng cường miễn dịch bổ trợ khi kết hợp với hóa xạ trị, không có bằng chứng khoa học cho thấy dược liệu này có thể thay thế phác đồ điều trị chuẩn.
Nhiều người tin mộc nhĩ có thể "quét sạch mỡ máu", nhưng các nghiên cứu hiện tại mới chỉ ghi nhận tác dụng hạ cholesterol của chiết xuất polysaccharide và polyphenol trên chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người. Mộc nhĩ chỉ nên xem là thực phẩm hỗ trợ, không thể thay thế thuốc điều trị.
Nấm hương là thực phẩm bổ dưỡng nhưng các chế phẩm liều cao chứa hoạt chất kích thích miễn dịch mạnh. Người đang dùng thuốc ức chế miễn dịch hoặc có cơ địa dị ứng tự miễn cần thận trọng để tránh nguy cơ tương tác thuốc, làm giảm hiệu quả điều trị hoặc bùng phát phản ứng quá mẫn bất lợi.
Nấm linh chi chứa nhiều hoạt chất sinh học có tiềm năng hỗ trợ cải thiện tình trạng đề kháng insulin ở mức độ nhẹ trên động vật thực nghiệm. Tuy nhiên, thử nghiệm lâm sàng trên người chưa chứng minh được hiệu quả hạ đường huyết, người bệnh tuyệt đối không dùng nấm để thay thế thuốc điều trị.
Nhiều lời đồn cho rằng nấm khiêu vũ có thể làm tiêu giảm mỡ gan và phục hồi tổn thương gan nhanh chóng. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hiệu quả giảm tích tụ mỡ và điều hòa lipid của loại nấm này mới chỉ được ghi nhận trên mô hình động vật gặm nhấm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng xác nhận trên người.
Nấm linh chi dạng thô đun nước truyền thống không gây hại mà còn chứa hoạt chất bảo vệ mô gan. Nguy cơ độc gan chỉ xuất hiện khi người dùng lạm dụng bột chiết xuất cô đặc kéo dài hoặc phối hợp tùy tiện với các loại thuốc điều trị khác.
Nấm Agaricus được chứng minh giúp cải thiện nhẹ tình trạng kháng insulin khi dùng phối hợp cùng thuốc điều trị đái tháo đường. Tuy nhiên, bằng chứng về khả năng hạ mỡ máu của loại nấm này mới dừng lại ở nghiên cứu trên động vật với kết quả chưa đồng nhất, người bệnh tuyệt đối không dùng thay thế thuốc.
Nấm ngưu chương chi chứa hệ gen enzym Cytochrome P450 phong phú, có khả năng can thiệp vào quá trình chuyển hóa tại gan. Việc tự ý phối hợp dược liệu này cùng thuốc kê đơn tiềm ẩn rủi ro làm biến động nồng độ thuốc, gây ngộ độc hoặc mất hiệu quả điều trị.
Nấm Phellinus chứa nhiều hoạt chất sinh học có tác dụng chống viêm và điều hòa miễn dịch mạnh. Tuy nhiên, người chuẩn bị phẫu thuật, bệnh nhân rối loạn đông máu, người mắc bệnh tự miễn cùng phụ nữ có thai không nên tự ý dùng để tránh nguy cơ xuất huyết và các biến chứng sức khỏe khó lường.
Eritadenine trong nấm hương có khả năng giảm cholesterol trên mô hình động vật nhờ tác động đến chuyển hóa gan. Tuy nhiên, bằng chứng trực tiếp trên người còn rất hạn chế, thậm chí bột nấm hương liều cao có thể gây dị ứng, rối loạn tiêu hóa. Do đó, người bệnh không nên dùng nấm hương thay thế thuốc điều trị.
Nấm sò chứa nhiều beta-glucan và các hợp chất sinh học có tiềm năng cải thiện chuyển hóa đường, tăng tiết insulin và kích thích hormone tạo cảm giác no. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định đây chỉ là thực phẩm hỗ trợ dinh dưỡng, hoàn toàn không thể thay thế thuốc điều trị tiểu đường.
Nấm Agaricus và nấm linh chi đều giàu polysaccharide hỗ trợ miễn dịch, nhưng linh chi có thêm nhóm triterpenoid đắng đặc trưng và bằng chứng thử nghiệm lâm sàng rộng hơn. Hiểu rõ sự khác biệt về hoạt chất và cơ chế giúp người dùng sử dụng an toàn, tránh hiểu lầm nấm có thể thay thế thuốc điều trị.
Nấm súp lơ được quảng bá rầm rộ với tác dụng hạ đường huyết và chữa tiểu đường, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay chỉ mới dừng lại ở phân tích gộp trên mô hình thử nghiệm tiền lâm sàng. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị để dùng nấm.
Người đang dùng thuốc chống đông máu cần hết sức thận trọng khi dùng nấm khiêu vũ (maitake). Dữ liệu khoa học cho thấy các chiết xuất từ loại nấm này tác động phức tạp đến nhiều hệ thống sinh học, tiềm ẩn nguy cơ bất lợi nếu tự ý phối hợp với thuốc điều trị mà không có hướng dẫn y tế.
Nhiều quảng cáo ca ngợi nấm thượng hoàng có khả năng "chữa khỏi" tiểu đường, nhưng thực tế khoa học chỉ mới ghi nhận tác dụng hạ đường huyết trên mô hình chuột và tế bào. Hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Nhiều người tìm kiếm nấm ngưu chương chi với kỳ vọng hoạt chất Antroquinonol có thể tiêu diệt tế bào ung thư. Dù cho thấy tiềm năng ức chế khối u trên tế bào thí nghiệm, các thử nghiệm lâm sàng trên người mới ở giai đoạn đầu, chưa đủ bằng chứng khoa học để thay thế các phác đồ điều trị y khoa chuẩn hiện nay.
