Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
4.840 bài, trang 55 trên 242
Tác dụng trị đau khớp của cây mỏ quạ hiện chỉ là kinh nghiệm dân gian truyền miệng, nghiên cứu hiện đại mới dừng ở mức chiết xuất thực nghiệm. Chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả và độ an toàn của dược liệu này trên người, người bệnh không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Mộc hương từ lâu đã được xem là "khắc tinh" của chứng đau dạ dày trong dân gian. Dù khoa học xác nhận các hợp chất sesquiterpene lactone trong rễ cây có tác dụng kháng viêm và bảo vệ niêm mạc, hầu hết bằng chứng hiện nay mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật chứ chưa thể thay thế thuốc điều trị ở người.
Nhiều người truyền tai nhau uống mật ong để "tráng" dạ dày, giảm cảm giác ợ chua, nóng rát do trào ngược. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy đây phần lớn là giả thuyết cơ học; mật ong tự nhiên trôi rất nhanh qua thực quản và chưa có thử nghiệm lâm sàng độc lập quy mô lớn nào chứng minh hiệu quả điều trị của riêng nó.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ cây mặt quỷ có đặc tính kháng viêm mạnh mẽ, trong khi các loài cùng chi giúp chống oxy hóa và cải thiện men gan trên động vật. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Cây mắm biển chứa nhiều hoạt chất sinh học quý có tác dụng chống oxy hóa, kháng khuẩn và ức chế tế bào ung thư trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, các dữ liệu này mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm in vitro và trên động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng khẳng định hiệu quả điều trị trên người.
Quan niệm dân gian coi cây mặt quỷ và các loài chi Nhàu là bài thuốc "thanh nhiệt giải độc" thực chất bắt nguồn từ hoạt tính chống oxy hóa và kháng viêm của các hợp chất tự nhiên. Nghiên cứu thực nghiệm xác nhận thảo dược này giàu polyphenol giúp bảo vệ tế bào, nhưng người dùng không nên tự ý uống thay thế thuốc điều trị.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất mật nhân giúp cải thiện nồng độ testosterone toàn phần ở nam giới suy giảm sinh dục và người lớn tuổi. Tuy nhiên, tác động lên testosterone tự do chưa thực sự nhất quán. Thảo dược này chỉ mang tính hỗ trợ phục hồi nội tiết tố, không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bằng chứng khoa học hiện nay khẳng định mật gấu không thể chữa khỏi ung thư gan và hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa. Mặc dù một số thử nghiệm trên tế bào và động vật ghi nhận tác động ức chế khối u nhất định, chưa có nghiên cứu lâm sàng nào chứng minh mật gấu tiêu diệt được tế bào ung thư ở người.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ lá và thân cây mắc coọc dại có khả năng ức chế mạnh men alpha-glucosidase, nhưng hiện chưa có bằng chứng khoa học nào chứng minh việc ăn quả mắc coọc giúp hạ đường huyết ở người; người bệnh tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc điều trị.
Lá mật gấu Nam và Hoàng liên ô rô là hai loài thực vật hoàn toàn khác nhau. Dù cùng có vị đắng, lá mật gấu Nam thuộc họ Cúc và hoàn toàn không chứa hoạt chất berberine như Hoàng liên ô rô. Việc nhầm lẫn giữa hai loại cây có thể khiến người dùng sử dụng sai công năng điều trị và gặp rủi ro sức khỏe.
Nhiều người có thói quen dùng cây mật nhân để bồi bổ sức khỏe nhưng ít ai ngờ rằng loại thảo dược này có thể gây nguy cơ tương tác bất lợi khi dùng chung với thuốc hạ huyết áp và thuốc điều trị tiểu đường. Việc kết hợp thiếu kiểm soát dễ làm gia tăng rủi ro tụt đường huyết quá mức và mất ổn định huyết áp.
Mật mông hoa là thảo dược quen thuộc trị khô mắt nhưng việc dùng chung với thuốc nhỏ mắt chuyên khoa tiềm ẩn nguy cơ tương tác thuốc. Bằng chứng hiện nay chỉ mới ở mức thử nghiệm phòng thí nghiệm, người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị hay tự chế nước nhỏ mắt tại nhà.
Nhiều người truyền tai nhau uống cây mạ mân để hạ men gan và phục hồi tế bào gan tổn thương. Tuy nhiên, dữ liệu khoa học hiện hành chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người đối với loại cây này; người bệnh không nên tự ý dùng thay phác đồ điều trị.
Nhiều người truyền tai nhau dùng mẫu đơn bì để kiểm soát đường huyết. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy dược liệu này mới chỉ ghi nhận tác dụng trên động vật và tế bào thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế thuốc điều trị đái tháo đường.
Nghiên cứu lâm sàng cho thấy chế phẩm canxi từ vỏ hàu giúp duy trì mật độ khoáng xương ở phụ nữ cao tuổi sau 2 năm theo dõi. Tuy nhiên, vỏ hàu không thay thế được các thuốc điều trị chuyên khoa và cần kết hợp lối sống vận động, kiểm soát dinh dưỡng toàn diện để ngăn ngừa loãng xương sau mãn kinh hiệu quả.
Uống mật ong khi trào ngược dạ dày là mẹo dân gian phổ biến, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận mật ong giúp giảm tiết axit. Ngược lại, lượng đường đậm đặc có nguy cơ kích thích dạ dày tiết thêm dịch vị, trong khi các tổn thương niêm mạc do trào ngược đòi hỏi điều trị y khoa bài bản.
Rễ mận rừng được đồn thổi có thể tiêu u, trị dứt ung thư, nhưng khoa học chỉ mới ghi nhận hoạt tính diệt tế bào của một vài chất tinh khiết trong ống nghiệm. Hoàn toàn chưa có nghiên cứu điều trị trên người, trong khi việc uống rễ cây này kéo dài có thể gây suy thận cấp.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược song song với thuốc trị tiểu đường mà không lường trước nguy cơ tương tác thuốc. Khi dùng chung các hoạt chất cạnh tranh enzym chuyển hóa tại gan hoặc tác động lên quá trình đào thải, lượng thuốc tồn lưu tăng cao có thể dẫn tới hạ đường huyết nghiêm trọng.
Người đang dùng thuốc chống đông máu cần đặc biệt thận trọng với mẫu đơn tử ban và các chiết xuất từ rễ mẫu đơn. Hoạt tính kháng tiểu cầu và chống huyết khối tự nhiên của thảo dược này khi kết hợp cùng thuốc điều trị có thể làm tăng vọt chỉ số đông máu, gây xuất huyết răng, mũi và bầm tím nghiêm trọng.
Chiết xuất lá mấm (*Capparis spinosa*) chứa nhiều polyphenol quý như rutin, kaempferol và resveratrol, thể hiện khả năng bẫy gốc tự do mạnh mẽ trong ống nghiệm. Dù ghi nhận tiềm năng bảo vệ gan thận trên động vật, các bằng chứng hiện tại vẫn ở bước đầu và chưa thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
