Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
13 bài
Rau ngổ trâu và ngò ôm thường bị nhầm lẫn do cùng mọc ở vùng nước ẩm, nhưng ngò ôm là rau gia vị thơm lành tính, còn ngổ trâu là cây thuốc họ Cúc có vị đắng gắt và chứa nhiều hoạt chất sinh học mạnh mẽ, nếu nấu nhầm canh chua có thể gây rối loạn tiêu hóa và chóng mặt.
Nhiều người tin rằng đắp ngò ôm giã nát giúp sát trùng và nhanh lành vết thương hở, song y khoa cảnh báo thói quen này hại nhiều hơn lợi. Dù dịch chiết ngò ôm có hoạt tính kháng khuẩn trong phòng thí nghiệm, lá tươi sống mang nhiều vi khuẩn đất và nguy cơ uốn ván đe dọa trực tiếp tính mạng người bệnh.
Uống nước ngò ôm không thể làm tan rã hay bào mòn sỏi thận lớn như lời đồn. Dịch chiết từ thảo mộc này chỉ có thể hỗ trợ đẩy các tinh thể khoáng hoặc sỏi rất nhỏ nhờ tác dụng lợi tiểu nhẹ, chống co thắt cơ trơn và cấp nước, nhưng không thay thế được điều trị y khoa.
Uống nước ngò ôm thay thế hoàn toàn nước lọc mỗi ngày không an toàn, có thể gây quá tải cho chức năng lọc cầu thận và làm mất cân bằng điện giải do tác động lợi tiểu kéo dài. Người dân chỉ nên dùng ngò ôm như rau gia vị thông thường, duy trì uống đủ nước lọc sạch để bảo vệ thận.
Ngò ôm phơi sấy đúng cách thường có hàm lượng flavonoid và hoạt tính chống oxy hóa cô đặc cao hơn ngò tươi do loại bỏ nước và ức chế enzym phân giải. Tuy nhiên, ngò tươi lại giữ trọn vẹn tinh dầu tự nhiên; việc phơi sấy ở nhiệt độ quá cao có thể làm hao hụt dưỡng chất.
Ngò ôm chứa nhiều hợp chất tinh dầu thơm dễ bay hơi có thể gây viêm da tiếp xúc hoặc phản ứng dị ứng chéo ở người có cơ địa nhạy cảm. Hiểu rõ cơ chế khởi phát, cách dùng găng tay khi sơ chế và chế biến đúng cách giúp phòng ngừa ngứa ngáy, mẩn đỏ hiệu quả.
Mùi thơm nồng đặc trưng của ngò ôm đến từ các hợp chất monoterpene như limonene, giúp kích thích enzym tiêu hóa H+ K+ -ATPase, tương tác với thụ thể khứu giác đường ruột, làm dịu cảm giác đầy trướng bụng và nuôi dưỡng vi khuẩn Lactobacillus có lợi. Bổ sung ngò ôm đúng cách vào bữa ăn là giải pháp tự nhiên giúp hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng, êm ái.
Ăn sống rau ngò ôm chưa rửa sạch hoặc chưa nấu chín tiềm ẩn nguy cơ cao nhiễm sán lá gan lớn (*Fasciola hepatica*, *Fasciola gigantica*) và các ký sinh trùng đường ruột khác. Ấu trùng nang sán bám chặt trên thân cây thủy sinh có thể xâm nhập, tàn phá gan, đường mật và gây tổn thương nhiều cơ quan.
Nêm ngò ôm sau khi tắt bếp giúp giữ được nhiều dưỡng chất hơn so với khi nước đang sôi. Nhiệt độ cao kéo dài khiến tinh dầu tạo hương dễ bị biến tính, bay hơi, đồng thời làm phân hủy nhanh các hợp chất polyphenol và flavonoid chống oxy hóa quý giá có trong thảo mộc.
Nhiều người truyền tai nhau ăn rau ngò ôm giúp hạ axit uric và trị dứt bệnh gút. Dù các hợp chất tự nhiên trong thực vật có tiềm năng ức chế enzyme tạo axit uric trong phòng nghiệm, việc ăn ngò ôm không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa và người bệnh không nên tự ý bỏ thuốc.
Nhiều người truyền tai nhau cách dùng rau ngò ôm để chặn đỉnh đường huyết sau ăn. Dù các chiết xuất thảo mộc chứa hợp chất có khả năng ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột trong phòng thí nghiệm, hiện chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người khẳng định ăn ngò ôm giúp kiểm soát đường huyết sau bữa ăn.
Phụ nữ mang thai cần hạn chế uống nước sắc ngò ôm đặc vì nồng độ tinh dầu cô đặc cao có thể kích thích cơ trơn tử cung và cổ tử cung co bóp bất thường, tiềm ẩn nguy cơ dọa sảy thai hoặc sinh non. Việc dùng ngò ôm với lượng nhỏ làm rau gia vị nấu canh vẫn an toàn.
Người đang dùng thuốc lợi tiểu hoặc hạ huyết áp không nên uống nước ngò ôm đậm đặc hàng ngày. Tác dụng lợi tiểu tự nhiên của thảo dược có thể cộng gộp với thuốc tây, làm tăng nguy cơ mất cân bằng điện giải, hạ kali máu và gây tụt huyết áp quá mức dẫn tới ngất xỉu.
