3856 bài viết
Ăn gìBạch hoa xà (Plumbago zeylanica L.) là cây thân thảo chứa plumbagin, dùng truyền thống ngâm rượu bôi da trị hắc lào, mụn nhọt, nấm da, tê thấp; tuy nhiên chứa chất độc, tiếp xúc trực tiếp có thể gây bỏng da, dị ứng nặng, nên chưa có bằng chứng lâm sàng đủ để khuyến cáo điều trị tại Việt Nam.
Giải thích khoa họcAtiso (Cynara scolymus) chứa cynarin và các polyphenol như axit quinic, axit caffeic, axit chlorogenic, luteolin-7-glucoside, tập trung ở lá và capitula. Các hợp chất này bảo vệ gan qua hoạt tính chống oxy hóa, hỗ trợ tiêu hóa chất béo và có khả năng kháng nấm. Nghiên cứu lâm sàng nhỏ cho thấy giảm ALT/AST ở viêm gan béo không do rượu, nhưng nên tham khảo bác sĩ khi có tiền sử tắc mật.
Có nên...?Atiso có thể gây tác dụng phụ tiềm năng lên hệ miễn dịch theo nghiên cứu trên chuột, nhưng chưa rõ hậu quả lâm sàng ở người. Người bị tắc mật hoặc sỏi mật nên hỏi bác sĩ trước khi dùng vì atiso kích thích tiết dịch mật, có thể làm nặng thêm tình trạng hoặc gây cơn đau mật cấp. Chưa có bằng chứng rõ ràng về tương tác thuốc, nhưng người dùng thuốc ảnh hưởng gan như sirolimus nên tham khảo ý kiến bác sĩ.
Ăn gìAtiso (Cynara scolymus) là loại rau/dược liệu chứa cynarin, được nghiên cứu hỗ trợ chức năng gan và tiêu hóa chất béo ở mô hình động vật, nhưng chưa có đủ bằng chứng khuyến cáo điều trị bệnh gan hay bệnh tiêu hóa ở người.
Cách dùngNhân sâm châu Á (Panax ginseng) có thể hỗ trợ nhận thức, giảm mệt mỏi, cải thiện yếu tố tim mạch và chức năng tình dục, nhưng bằng chứng chưa đồng nhất. Không dùng cho phụ nữ mang thai, trẻ em. Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Ăn gìAsian Ginseng (Panax ginseng C.A. Meyer) là thảo dược có thành phần ginsenosides. Nghiên cứu gợi ý hỗ trợ chức năng nhận thức ở người trưởng thành trung niên (kết hợp ginkgo), cải thiện chỉ số chuyển hóa ở tiền tiểu đường/tiểu đường, giảm nguy cơ cúm, hỗ trợ chức năng sinh sản ở ED. Tuy nhiên bằng chứng còn hạn chế và mâu thuẫn. Dùng ngắn hạn (≤6 tháng) dường như an toàn, nhưng cần thận tráng cho thai kỳ, trẻ em, bệnh nền.
Giải thích khoa họcAshwagandha (Withania somnifera) là thảo dược truyền thống, nhưng bằng chứng khoa học hỗ trợ hiệu quả cho các điều trị cụ thể như lo âu, mất ngủ, hoặc tăng testosterone vẫn còn hạn chế. Một số nghiên cứu nhỏ gợi ý lợi ích tiềm năng, nhưng cần thêm nghiên cứu lớn để khẳng định.
Có nên...?Chưa có bằng chứng đủ mạnh chứng minh ashwagandha an toàn và hiệu quả khi dùng thường xuyên lâu dài. Một số nghiên cứu ngắn hạn (2–4 tháng) gợi ý lợi ích cho giấc ngủ, giảm căng thẳng và chức năng sinh sản nam, nhưng lợi ích và rủi ro dùng kéo dài vẫn chưa rõ rệt.
Sự thật & hiểu lầmAshwagandha không phải 'thuốc toàn năng' như quan niệm dân gian. Khoa học chỉ khẳng định một số lợi ích hạn chế như hỗ trợ giảm căng thẳng nhẹ và cải thiện chất lượng tinh trùng ở nam tính, trong khi nhiều tuyên bố khác như tăng cường miễn dịch, nâng cấp thể lực hay điều trị COVID-19 đều chưa có bằng chứng thuyết phục.
Giải thích khoa họcAloe vera có một số tác dụng tiềm năng như cải thiện mụn trứng cá, tăng tốc lành vết bỏng và giảm đau, nhưng hầu hết bằng chứng đến từ các nghiên cứu nhỏ hoặc có kích thích động, chưa đủ mạnh để đưa ra kết luận xác định cho nhiều tình trạng bệnh lý.
Ăn gìAloe vera chứa anthraquinone, flavonoid, polysaccharide, có tác dụng bôi ngoài da cải thiện mụn trứng cá, tăng tốc lành vết bỏng, giảm đau; uống có thể giảm đường huyết, HbA1c và cân nặng ở người tiểu đường, béo phì. Tuy nhiên, mủ lô hội đường uống có thể gây đau bụng, tiêu chảy, viêm gan cấp tính và tương tác với thuốc tim như digoxin.
Sự thật & hiểu lầmQuan niệm ăn chay luôn gây thiếu protein là cách hiểu chưa đúng. Thực vật hoàn toàn có thể cung cấp đủ lượng đạm cần thiết nếu thực đơn đa dạng và đáp ứng đủ năng lượng nạp vào. Tình trạng thiếu hụt chỉ xảy ra ở người ăn chay đơn điệu, lạm dụng tinh bột tinh chế và thiếu hụt các nhóm đậu, đỗ cùng hạt dinh dưỡng.