16875 bài viết
Rotundin chiết xuất từ củ dòm (chi Stephania) có hoạt tính an thần thông qua tác động lên hệ thần kinh trung ương. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học chất lượng cao hiện nay phần lớn đến từ nghiên cứu tiền lâm sàng, đòi hỏi người dùng phải cẩn trọng và không tự ý lạm dụng dược liệu thô.
Nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy vỏ và rễ cây cổ dải chứa các hợp chất pterocarpan có hoạt tính dọn dẹp gốc tự do trong thử nghiệm in vitro. Dù vậy, dữ liệu hiện tại chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người, người dân không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nhờ phản ứng biến đổi sâu sắc của các hoạt chất saponin dưới tác động của nhiệt độ, tam thất sống thiên về khả năng cầm máu và chống viêm, trong khi tam thất hấp chín phát huy thế mạnh bổ huyết và chống oxy hóa. Người dùng cần hiểu rõ cơ chế để chọn đúng dạng chế biến phù hợp với sức khỏe.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp chứng minh củ cải ngựa tương tác với thuốc tuyến giáp levothyroxine. Tuy nhiên, do levothyroxine có khoảng điều trị hẹp và rất dễ bị suy giảm sinh khả dụng bởi các yếu tố tiêu hóa và chuyển hóa gan, người bệnh không nên tự ý dùng lượng lớn củ cải ngựa liên tục.
Nhiều người truyền tai nhau dùng củ dòm để cắt cơn đau dạ dày nhờ kinh nghiệm dân tộc. Tuy nhiên, các nghiên cứu hiện đại trên củ dòm (Stephania dielsiana) mới chỉ phân lập các hợp chất alkaloid và chứng minh hoạt tính trên tế bào ung thư hoặc ký sinh trùng sốt rét, chưa có bằng chứng lâm sàng trực tiếp nào chứng minh hiệu quả giảm đau dạ dày ở người.
Nhiều người bệnh tim mạch tự ý uống thêm tam thất khi đang dùng thuốc chống đông máu mà không biết rằng các hoạt chất saponin trong tam thất có thể hiệp đồng làm kéo dài thời gian đông máu, tăng nồng độ thuốc và làm tăng nguy cơ biến chứng xuất huyết lâm sàng nguy hiểm.
Củ dền thường được đồn đoán là thần dược bổ máu nhờ màu đỏ đặc trưng, nhưng thực chất màu sắc này đến từ chất chống oxy hóa betalain chứ không phải huyết sắc tố. Sắt trong củ dền là sắt không heme có sinh khả dụng trung bình, hấp thu hạn chế nếu thiếu vitamin C, do đó không thể thay thế phác đồ điều trị thiếu máu.
Củ cải ngựa kết hợp cùng cây sen cạn chứa các hợp chất dầu mù tạt tự nhiên, có tác dụng kháng khuẩn phổ rộng và ngăn vi khuẩn bám dính vào bàng quang. Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy liệu pháp thảo dược này giúp giảm đáng kể tỷ lệ tái phát nhiễm trùng đường tiết niệu không biến chứng.
Tam thất bắc (*Panax notoginseng*) chứa nhóm saponin bồi bổ quý giá, trong khi dược liệu tam thất nam thuộc chi *Gynura* lại chứa các pyrrolizidine alkaloid có độc tính hủy hoại tế bào gan. Nhầm lẫn giữa hai loài cây này có thể dẫn tới tổn thương gan nghiêm trọng thay vì bồi bổ cơ thể.
Nhiều lời đồn cho rằng củ dó đất giúp hạ nhanh đường huyết nhờ ức chế men tiêu hóa tinh bột. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học thực nghiệm cho thấy củ dó đất hiện chỉ được nghiên cứu ức chế enzyme liên quan đến sắc tố da, hoàn toàn chưa có dữ liệu chứng minh khả năng ức chế alpha-glucosidase hay hạ đường huyết.
Cổ dải và Kê huyết đằng đều thuộc họ Đậu với thân gỗ tiết dịch đỏ, rất dễ bị nhầm lẫn trên thị trường. Dù các loài chi Đậu này chứa nhiều hoạt chất kháng viêm và chống oxy hóa, việc dùng sai loài hoặc dùng phải cây có độc tính tiềm ẩn sẽ gây hại cho sức khỏe.
Củ dền thường được ca ngợi như "thần dược" thải độc và làm sạch gan cấp tốc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy hoạt chất betaine trong củ dền chỉ mới chứng minh khả năng hỗ trợ chuyển hóa mỡ trên mô hình động vật, trong khi dữ liệu thử nghiệm lâm sàng trên người vẫn còn rất hạn chế.