Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 1123 trên 1.483
Nhiều người duy trì thói quen uống nước chanh mỗi sáng với hy vọng "kiềm hóa" máu để ngừa bệnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học khẳng định độ pH máu luôn được phổi và thận giữ ổn định, còn axit citric trong chanh tự trung hòa khi chuyển hóa nên không tạo ra tải lượng kiềm cho cơ thể.
Nước cam bổ sung canxi ở dạng canxi citrate malate có khả năng hấp thu vào cơ thể tương đương sữa bò và viên uống canxi. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế phụ thuộc chặt chẽ vào loại muối canxi nhà sản xuất sử dụng, thời điểm uống trong bữa ăn và việc tránh dùng chung với một số loại thuốc kháng sinh.
Phụ nữ mang thai 3 tháng đầu không nên tự ý uống nước ép rau diếp cá đậm đặc hoặc dùng liên tục. Dù chưa có bằng chứng cho thấy diếp cá gây co bóp tử cung, loại rau này vẫn chứa hợp chất aristolactam AII và các hoạt chất sinh học mạnh chưa được kiểm chứng độ an toàn trên thai nhi.
Nước ép trái cây thông thường làm tăng đường huyết và insulin sau ăn nhanh, mạnh hơn đáng kể so với ăn nguyên quả. Quá trình ép loại bỏ chất xơ và biến thực phẩm thành dạng lỏng khiến đường hấp thu ồ ạt qua ruột non, trong khi ăn nguyên quả giúp làm chậm tiêu hóa và ổn định đường huyết.
Thói quen uống nhiều nước ngọt làm tăng lượng đường glucose và fructose trong cơ thể, thúc đẩy phản ứng "đường hóa" (glycation). Quá trình này tạo ra các hợp chất AGEs khóa chặt và làm cứng các sợi collagen, elastin, khiến làn da mất khả năng tự phục hồi, dẫn đến chảy xệ, xuất hiện nếp nhăn và xỉn màu sớm.
Nước ép dưa chuột giàu nước và vitamin giúp giải nhiệt tốt cho nhu cầu sinh hoạt thông thường, nhưng không thể thay thế dung dịch bù điện giải chuyên dụng khi đổ mồ hôi nhiều. Để giữ nước hiệu quả sau vận động dưới nắng gắt, cơ thể cần bổ sung đồng thời nước, muối khoáng và một lượng đường phù hợp.
Nhiều người lo ngại vị chua của nước cam khi uống lúc bụng rỗng sẽ bào mòn dạ dày. Thực tế, các nghiên cứu cho thấy nước cam không làm tổn thương niêm mạc dạ dày người khỏe mạnh, nhưng lượng calo, đường fructose và nhiệt độ của nước sẽ quyết định tốc độ tiêu hóa.
Chiết xuất rau càng cua được ghi nhận có khả năng ức chế một số vi khuẩn gây nhiễm trùng da trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý giã lá tươi đắp trực tiếp lên mụn nhọt, vết thương hở chưa có cơ sở khoa học chứng minh an toàn, tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào da, kích ứng và bội nhiễm.
Nước ép trái cây và rau củ tươi chưa tiệt trùng thường được nhiều phụ nữ mang thai ưa chuộng vì giàu dưỡng chất tự nhiên. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy loại đồ uống này tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Listeria, Salmonella và E. coli từ vỏ trái cây hoặc dụng cụ chế biến, có thể gây sảy thai, sinh non hoặc nhiễm trùng sơ sinh.
Rau bina chứa sắt nhưng thuộc nhóm sắt thực vật rất khó hấp thu nếu chỉ ăn riêng lẻ. Các nghiên cứu cho thấy cơ thể chỉ lấy được một phần nhỏ lượng sắt này, trừ khi bạn biết cách kết hợp thêm thịt cá, vitamin C và tránh xa trà, cà phê trong bữa ăn.
Nước ép mướp đắng chứa charantin và polypeptide-p có cấu trúc giống insulin, giúp kích thích tuyến tụy và tăng độ nhạy insulin ở mô. Tuy nhiên, thức uống này chỉ hạ đường huyết ở mức vừa phải sau nhiều tuần sử dụng, không có tác dụng tức thì và có thể gây nguy hiểm nếu dùng chung với thuốc điều trị.
Nước ép anh đào chua chứa melatonin tự nhiên, tryptophan và các chất chống oxy hóa giúp kéo dài thời gian ngủ và giảm thức giấc giữa đêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy hiệu quả này chỉ ở mức hỗ trợ vừa phải, không thể thay thế hoàn toàn thuốc điều trị hay liệu pháp tâm lý chuyên sâu.
Bổ sung folate từ thực phẩm tự nhiên như rau bina kết hợp cùng viên uống axit folic trong 3 tháng đầu thai kỳ giúp giảm từ 50-70% nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Ngoài ra, dưỡng chất này còn hỗ trợ phòng ngừa dị tật tim bẩm sinh, giảm tỷ lệ sinh non và nhẹ cân.
Nước ép chanh dây giúp giải khát, bổ sung vitamin C và các chất chống oxy hóa hỗ trợ làm dịu cơ thể khi mệt mỏi. Tuy nhiên, hoạt chất giảm căng thẳng thần kinh như GABA lại tập trung chủ yếu ở phần vỏ quả, và người đang dùng thuốc chống đông máu cần thận trọng không uống quá nhiều.
Nhiều người chọn nước ép trái cây đóng hộp thay nước ngọt có ga vì tin rằng đường tự nhiên luôn an toàn. Thực tế, nước ép 100% có lượng đường tự do tương đương nước ngọt, thậm chí chứa tỷ lệ fructose rất cao và vẫn làm giảm độ nhạy insulin nếu uống nhiều hoặc uống quá nhanh.
Uống nước ép cà chua đều đặn giúp giảm cholesterol toàn phần, hạ mỡ máu xấu (LDL) và ngăn chặn quá trình oxy hóa gây xơ vữa động mạch nhờ hàm lượng lycopene dồi dào. Tuy nhiên, thức uống này cần dùng đúng liều lượng, duy trì nhiều tuần và kết hợp chế biến hợp lý để phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ tim mạch.
Củ dền chứa nhiều dưỡng chất nhưng lại dồi dào oxalat. Các nghiên cứu cho thấy người có nguy cơ hoặc tiền sử sỏi thận canxi oxalat không nên uống nhiều nước ép củ dền để tránh làm tăng đào thải oxalat qua nước tiểu, đồng thời cần ăn đủ canxi để ngăn tạo sỏi.
Phụ nữ mang thai không nên uống trà quế đậm đặc hay dùng các chế phẩm chứa lượng lớn quế. Dù hoạt chất trong quế có thể làm giãn cơ trơn trên mô hình thí nghiệm, dữ liệu y văn vẫn xếp việc uống thảo dược này trong thai kỳ vào nhóm tiềm ẩn nguy cơ gây co bóp tử cung và dị tật thai nhi.
Uống nước ép bưởi cùng thuốc điều trị có thể khóa chặt enzyme chuyển hóa thuốc tại ruột và gan, khiến nồng độ thuốc trong máu tăng vọt tới mức gây ngộ độc. Tác động này kéo dài ít nhất 24 giờ, làm tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ nguy hiểm như tiêu cơ vân, suy thận hoặc rối loạn thần kinh.
Nước tăng lực chứa hàm lượng cao caffeine, đường và các chất kích thích có thể làm thay đổi điện tâm đồ, tăng kết tập tiểu cầu và khởi phát những cơn rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng. Các chuyên gia khuyến cáo nhóm người nhạy cảm, đặc biệt là bệnh nhân tim mạch và cả người trẻ tuổi, cần hết sức thận trọng và hạn chế sử dụng loại đồ uống này.
