Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.306 bài, trang 282 trên 1.466
Cây nhung hoa thường bị nhầm lẫn với rau dền do sắc lá đỏ tía, nhưng hoàn toàn không thể dùng làm rau ăn. Dữ liệu thực nghiệm về độ an toàn thực phẩm còn hạn chế, trong khi chiết xuất cây đã được ghi nhận có ái lực tác động lên các thụ thể thần kinh não bộ.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất lá nhài tơ dài có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm và bảo vệ sụn khớp. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người khẳng định loài cây này có thể chữa khỏi bệnh viêm khớp, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nho dại thường có vị chua gắt và chứa các hợp chất phenolic đặc trưng trong thân, lá theo phân tích hóa học, trong khi nho trồng tích lũy polyphenol và resveratrol phong phú ở vỏ và hạt. Bằng chứng hiện nay chủ yếu ở cấp độ phân tích phòng thí nghiệm, chưa chứng minh quả dại vượt trội hơn khi ăn trực tiếp.
Nho biển được dân gian truyền tai tác dụng trị tiêu chảy nhờ vị chát làm se của tannin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu là phân tích hóa thực vật trong ống nghiệm và nghiên cứu động vật trên các loài cây khác. Dùng tannin quá liều còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa và rối loạn chuyển hóa.
Quả nho biển (Coccoloba uvifera) chứa hàm lượng polyphenol dồi dào, giàu các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên và sở hữu hương thơm độc đáo nhờ hàng trăm hợp chất bay hơi. Các nghiên cứu khoa học phân tích sâu về hoạt chất thực vật trong thịt quả cho thấy giá trị dinh dưỡng cùng tiềm năng ứng dụng sức khỏe của loại quả miền duyên hải này.
Nhiều quảng cáo ca ngợi nhau thai ngựa giúp phục hồi năng lượng tức thì, xua tan kiệt sức cho người trung niên. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người cho thấy nhau thai ngựa không tạo ra khác biệt rõ rệt đối với cảm giác mệt mỏi thể chất so với giả dược.
Ngấy hương hoàn toàn thay thế được mâm xôi đỏ trong chế độ ăn kiểm soát cân nặng nhờ giàu chất xơ, dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên và cung cấp dưỡng chất lành mạnh. Tuy nhiên, ngấy hương chỉ đóng vai trò hỗ trợ thâm hụt calo chứ không trực tiếp đốt mỡ vì hiện thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người.
Ngọc Tuyền hoàn là bài thuốc cổ phương hỗ trợ cải thiện triệu chứng đái tháo đường, nhưng dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ quá tải gan thận. Chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần kiểm tra chỉ số men gan và chức năng thận trước khi dùng, tái khám sau 1 tháng đầu tiên và duy trì xét nghiệm định kỳ để tránh biến chứng.
Nấu chín củ ngọt nghẹo hoàn toàn không làm mất độc chất. Hoạt chất colchicine trong củ có độ bền nhiệt cực cao, vẫn giữ nguyên độc tính gây ức chế phân bào ngay cả khi đun nóng ở 121 độ C. Ăn củ ngọt nghẹo dù đã nấu kỹ vẫn gây ngộ độc nặng, suy đa tạng và đe dọa trực tiếp tính mạng.
Các hoạt chất stilbene trong rễ và thân cây nho dại cho thấy khả năng ức chế phản ứng viêm rõ rệt trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả chữa bệnh thực tế.
Nhau thai cừu thường được quảng cáo rầm rộ với công dụng xóa mờ nám da và làm trắng thần tốc. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện tại chưa ghi nhận hiệu quả giảm sắc tố melanin của chiết xuất này trên người, thậm chí nghiên cứu thực nghiệm còn cho thấy chiết xuất nhau thai có khả năng kích thích tăng tạo màu da.
Các nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất từ cây ngọc anh chứa alkaloid có khả năng ức chế men acetylcholinesterase và cải thiện nhận thức trên chuột. Tuy nhiên, các bằng chứng này hiện mới dừng lại ở mức tiền lâm sàng trong ống nghiệm và động vật, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Phụ nữ mang thai không nên tự ý dùng ngọc trúc. Dù được đánh giá là thảo dược có hồ sơ an toàn tốt trong chế độ dinh dưỡng thông thường, ngọc trúc hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng hay dữ liệu an toàn nào trên thai kỳ, tiềm ẩn rủi ro chưa rõ cho thai nhi.
Ăn thịt ngựa tái hoặc sống tiềm ẩn rủi ro lớn nhiễm ký sinh trùng giun xoắn (*Trichinella*), loài giun có thể định vị trong cơ bắp gây bệnh nặng. Bất chấp quan niệm động vật ăn cỏ là sạch, các nghiên cứu dịch tễ ghi nhận nhiều đợt bùng phát dịch giun xoắn bắt nguồn từ việc ăn thịt ngựa chưa nấu chín.
Nước sắc cây nhung hoa tiềm ẩn nhiều rủi ro sức khỏe do thiếu hoàn toàn thử nghiệm lâm sàng trên người. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người mắc bệnh gan và thận cần tránh sử dụng để phòng ngừa nguy cơ quá tải tạng và ngộ độc do các hoạt chất tác động thần kinh trong cây.
Nhiều sản phẩm nhau thai ngựa được quảng cáo rầm rộ với công dụng làm mờ nám và sáng da cấp tốc. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cho thấy cơ chế tác động của nhau thai lên tế bào sắc tố rất phức tạp; thậm chí một số thành phần trong nhau thai còn kích thích sản sinh melanin thay vì làm trắng như lời đồn.
Nhau thai ngựa được quảng bá rộng rãi để làm đẹp và tăng cường sức khỏe, nhưng dữ liệu lâm sàng hiện chỉ thử nghiệm mức liều 220 mg/ngày trong 4 tuần hoặc tối đa 12 tuần. Hiện chưa có dữ liệu an toàn khi dùng kéo dài quá 12 tuần, đòi hỏi người dùng phải hết sức cẩn trọng.
Nhiều người tin rằng nhau thai ngựa dạng uống có thể giữ nguyên dưỡng chất vào cơ thể. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy hầu hết chuỗi peptide tự nhiên đều bị acid dạ dày và enzyme tiêu hóa phân cắt mạnh. Khả năng hấp thu vào máu phụ thuộc rất lớn vào kích thước phân tử và công nghệ bào chế bảo vệ.
Chiết xuất ngọt nghẹo chứa hoạt chất colchicine có hoạt tính chống viêm và chống oxy hóa mạnh trên các mô hình tiền lâm sàng. Tuy nhiên, do độc tính tế bào cực cao và nguy cơ ngộ độc chết người, chiết xuất thô từ loài cây này chưa thể ứng dụng an toàn trên người. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng cây ngọt nghẹo để chữa bệnh.
Tinh dầu ngọc lan tây có hoạt tính sinh học làm giảm huyết áp và dịu căng thẳng thần kinh. Tuy nhiên, người đang uống thuốc hạ áp cần hết sức lưu ý vì sự kết hợp này dễ gây cộng hưởng làm tụt huyết áp tư thế, dẫn tới hoa mắt, chóng mặt và té ngã nguy hiểm.
