Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.336 bài, trang 283 trên 1.467
Uống trà hoa ngọc lan là kinh nghiệm dân gian phổ biến để xoa dịu cảm giác nhức đầu. Các phân tích khoa học ghi nhận hoa chứa nhiều hợp chất tự nhiên như linalool có đặc tính kháng viêm, giảm căng thẳng. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp khẳng định việc hãm trà ngọc lan giúp trị dứt điểm cơn đau đầu.
Nhiều người tự ý đào rễ nho núi hãm nước uống giải độc, nhưng việc dùng dược liệu thô chưa chuẩn hóa có thể gây quá liều. Nếu thấy buồn nôn dữ dội, đau quặn bụng kèm tiêu chảy, nổi mề đay hoặc choáng váng hạ huyết áp, bạn cần lập tức ngừng uống để tránh tổn thương tiêu hóa.
Nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận dịch chiết nho núi có khả năng chống oxy hóa, hạ men gan và giảm tổn thương xơ hóa trên chuột cũng như tế bào cô lập. Tuy nhiên, hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người, do đó người dân không nên tự ý dùng thảo dược này để thay thế thuốc điều trị bệnh gan.
Nhài thon và chè vằng là hai loài khác nhau thuộc chi Nhài nhưng rất dễ bị nhầm lẫn khi phơi khô do hình thái gần giống và cùng mang vị đắng gắt. Các nghiên cứu cho thấy vị đắng của nhài thon đến từ secoiridoid glucoside. Do chưa có bằng chứng an toàn trên người, việc dùng nhầm nhài thon thay thế chè vằng tiềm ẩn nhiều nguy cơ cho sức khỏe.
Quả nho núi không nên ăn sống trực tiếp do nguy cơ gây kích ứng niêm mạc miệng, đau dạ dày và rối loạn tiêu hóa cấp. Nghiên cứu khoa học hiện chỉ mới dừng ở dạng dịch chiết trên động vật và tế bào gan, hoàn toàn chưa có thử nghiệm chứng minh việc ăn quả tươi tự nhiên là an toàn cho con người.
Nhau thai cừu được nhiều người tìm kiếm để làm đẹp, nhưng các bằng chứng khoa học cho thấy đây là cơ quan chứa nhiều hormone và phân tử hoạt tính sinh học. Phụ nữ mang thai, người cho con bú, người nhạy cảm với hormone và người có cơ địa dị ứng là 4 nhóm cần tránh hoặc hết sức thận trọng khi dùng.
Nhiều người truyền tai nhau uống trà nhài tơ dài giúp hạ sốt và giảm đau nhanh chóng. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện đại chỉ mới ghi nhận hoạt chất kháng viêm và các chất tiềm năng trên động vật thí nghiệm, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả hạ sốt hay giảm đau ở người.
Nhiều người có thói quen uống thảo dược ngọc nữ Pierre cùng thuốc tây, nhưng các polyphenol đậm đặc có thể ức chế enzym men gan Cytochrome P450. Tình trạng này làm cản trở quá trình chuyển hóa, khiến nồng độ thuốc tân dược tích tụ trong máu, tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc hoặc gây ra các tác dụng phụ nghiêm trọng.
Rễ và lá nhàu nước thường được truyền miệng dùng nấu nước uống giải độc, bồi bổ. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy các hợp chất trong chi thảo dược này có thể gây tác động bất lợi lên xương thai nhi và tạo gánh nặng chuyển hóa lớn. Phụ nữ mang thai, người suy thận, suy gan cần thận trọng.
Chiết xuất từ thân và lá cây nhài thon (*Jasminum lanceolarium*) chứa nhiều hợp chất flavanone glucoside và iridoid có khả năng dọn gốc tự do và chống viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chỉ giới hạn ở mô hình ống nghiệm và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Cây nhung hoa thường bị nhầm lẫn với rau dền do sắc lá đỏ tía, nhưng hoàn toàn không thể dùng làm rau ăn. Dữ liệu thực nghiệm về độ an toàn thực phẩm còn hạn chế, trong khi chiết xuất cây đã được ghi nhận có ái lực tác động lên các thụ thể thần kinh não bộ.
Các nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất lá nhài tơ dài có khả năng ức chế nhiều chất trung gian gây viêm và bảo vệ sụn khớp. Tuy nhiên, chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người khẳng định loài cây này có thể chữa khỏi bệnh viêm khớp, người bệnh không nên tự ý dùng thay thế thuốc điều trị.
Nho dại thường có vị chua gắt và chứa các hợp chất phenolic đặc trưng trong thân, lá theo phân tích hóa học, trong khi nho trồng tích lũy polyphenol và resveratrol phong phú ở vỏ và hạt. Bằng chứng hiện nay chủ yếu ở cấp độ phân tích phòng thí nghiệm, chưa chứng minh quả dại vượt trội hơn khi ăn trực tiếp.
Nho biển được dân gian truyền tai tác dụng trị tiêu chảy nhờ vị chát làm se của tannin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu là phân tích hóa thực vật trong ống nghiệm và nghiên cứu động vật trên các loài cây khác. Dùng tannin quá liều còn tiềm ẩn nguy cơ kích ứng tiêu hóa và rối loạn chuyển hóa.
Quả nho biển (Coccoloba uvifera) chứa hàm lượng polyphenol dồi dào, giàu các hợp chất chống oxy hóa tự nhiên và sở hữu hương thơm độc đáo nhờ hàng trăm hợp chất bay hơi. Các nghiên cứu khoa học phân tích sâu về hoạt chất thực vật trong thịt quả cho thấy giá trị dinh dưỡng cùng tiềm năng ứng dụng sức khỏe của loại quả miền duyên hải này.
Nhiều quảng cáo ca ngợi nhau thai ngựa giúp phục hồi năng lượng tức thì, xua tan kiệt sức cho người trung niên. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng trực tiếp trên người cho thấy nhau thai ngựa không tạo ra khác biệt rõ rệt đối với cảm giác mệt mỏi thể chất so với giả dược.
Ngấy hương hoàn toàn thay thế được mâm xôi đỏ trong chế độ ăn kiểm soát cân nặng nhờ giàu chất xơ, dồi dào chất chống oxy hóa tự nhiên và cung cấp dưỡng chất lành mạnh. Tuy nhiên, ngấy hương chỉ đóng vai trò hỗ trợ thâm hụt calo chứ không trực tiếp đốt mỡ vì hiện thiếu thử nghiệm lâm sàng trên người.
Ngọc Tuyền hoàn là bài thuốc cổ phương hỗ trợ cải thiện triệu chứng đái tháo đường, nhưng dùng kéo dài tiềm ẩn nguy cơ quá tải gan thận. Chuyên gia khuyến cáo người bệnh cần kiểm tra chỉ số men gan và chức năng thận trước khi dùng, tái khám sau 1 tháng đầu tiên và duy trì xét nghiệm định kỳ để tránh biến chứng.
Nấu chín củ ngọt nghẹo hoàn toàn không làm mất độc chất. Hoạt chất colchicine trong củ có độ bền nhiệt cực cao, vẫn giữ nguyên độc tính gây ức chế phân bào ngay cả khi đun nóng ở 121 độ C. Ăn củ ngọt nghẹo dù đã nấu kỹ vẫn gây ngộ độc nặng, suy đa tạng và đe dọa trực tiếp tính mạng.
Các hoạt chất stilbene trong rễ và thân cây nho dại cho thấy khả năng ức chế phản ứng viêm rõ rệt trên mô hình tế bào và động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả chữa bệnh thực tế.
