Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.356 bài, trang 292 trên 1.468
Chiết xuất ngải thơm cho thấy tiềm năng hỗ trợ cải thiện độ nhạy insulin trong một số thử nghiệm ban đầu. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hạ đường huyết trên người còn hạn chế về quy mô, chưa đủ cơ sở để khuyến nghị dùng thay thế các phương pháp điều trị chuẩn.
Lá tươi giữ nguyên vẹn polyphenol tự nhiên nhưng dễ bị enzyme phân hủy nếu giập nát. Phơi sấy đúng cách dưới 50-60 độ C hoặc phơi nắng nhẹ giúp bảo toàn tốt polyphenol và chất chống oxy hóa, đồng thời kéo dài thời gian bảo quản.
Ngũ gia bì cảnh (*Schefflera arboricola*) là cây trang trí trong nhà, không phải vị thuốc ngũ gia bì trong y học cổ truyền. Tự ý hái lá, vỏ cây sắc uống không chữa được bệnh mà còn tiềm ẩn nguy cơ viêm da dị ứng do falcarinol và rối loạn chức năng gan thận nghiêm trọng.
Phụ nữ mang thai có thể dùng một lượng nhỏ ngải thơm tươi làm gia vị nêm nếm món ăn thông thường. Tuy nhiên, mẹ bầu tuyệt đối không nên sử dụng ngải thơm dạng chiết xuất đậm đặc hay tinh dầu, do hiện nay chưa có nghiên cứu an toàn trên thai kỳ và các dạng cô đặc tiềm ẩn nguy cơ từ hoạt chất thực vật.
Ngưu hoàng đường uống có biên độ an toàn tiền lâm sàng tương đối rộng, nhưng việc lạm dụng hoặc dùng sai cách tiềm ẩn rủi ro tương tác thuốc và tích lũy chuyển hóa bất lợi. Người dùng chỉ nên sử dụng lượng vừa phải theo đúng chỉ định chuyên khoa của bác sĩ để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho cơ thể.
Nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất thảo dược chứa ngấy lá hồng chỉ ức chế nhẹ enzym cytochrom P450 ở gan với nguy cơ tương tác thuốc tối thiểu. Tuy nhiên, người đang dùng thuốc tân dược điều trị bệnh mạn tính vẫn cần thận trọng, tránh tự ý uống dịch chiết liều cao để phòng ngừa nguy cơ quá tải chuyển hóa.
Các hoạt chất triterpenoid trong ngấy hương và chi mâm xôi cho thấy tiềm năng kháng viêm và bảo vệ niêm mạc trong các thử nghiệm ống nghiệm và động vật gặm nhấm. Dù vậy, bằng chứng khoa học hiện mới dừng ở mức tiền lâm sàng, chưa có thử nghiệm xác thực trên người để thay thế thuốc điều trị.
Ngút nhớt (Cordia myxa) được y học cổ truyền lưu truyền với nhiều công dụng, trong đó có tiềm năng hạ đường huyết. Dù nghiên cứu tiền lâm sàng năm 2025 ghi nhận dịch chiết cây này giúp giảm đường huyết và điều hòa gen chuyển hóa ở ruồi giấm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người để khẳng định hiệu quả điều trị đái tháo đường.
Uống ngũ vị tử bị xót ruột là hiện tượng có thật, bắt nguồn từ lượng axit hữu cơ tự nhiên rất cao trong quả gây kích ứng niêm mạc dạ dày lúc đói. Để nhận đủ dưỡng chất mà không đau dạ dày, người dùng nên uống sau khi ăn no.
Ngải thơm Pháp và ngải thơm Nga thuộc cùng chi thực vật nhưng khác biệt rõ rệt về hương vị và ứng dụng. Giống Pháp giàu estragole với vị hồi nồng nàn, chuyên dùng trong ẩm thực cao cấp, trong khi giống Nga sinh trưởng khỏe, mùi hương nhạt hơn và thường được nghiên cứu cho mục đích y học.
Uống nước lá ngấy hương được dân gian ca ngợi là bài thuốc mát gan, giải độc hiệu quả. Dù các loài cùng chi *Rubus* giàu chất chống oxy hóa bảo vệ tế bào gan trong phòng thí nghiệm, hiện vẫn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác thực tác dụng này.
Rễ cây ngũ vị nam chứa một số hoạt chất có khả năng kháng viêm và bảo vệ tế bào trong ống nghiệm. Tuy nhiên, việc tự ý ngâm rượu rễ cây không rõ nguồn gốc để uống trị đau nhức tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc gan thận rất cao do không kiểm soát được hàm lượng độc chất.
Nghiên cứu in vivo trên động vật ghi nhận dịch quả ngút nhớt có tác dụng hạ huyết áp và kích thích hô hấp. Tuy nhiên, hiệu lực này còn yếu, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người và không thể thay thế phác đồ điều trị tim mạch.
Ngải đắng chứa độc tố thujone có thể gây tổn thương hệ thần kinh và co giật nếu dùng quá liều. Theo Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA), ranh giới an toàn cho người trưởng thành là không tiêu thụ vượt quá 3 mg thujone mỗi ngày và chỉ được sử dụng trong thời gian tối đa 2 tuần.
Các thử nghiệm lâm sàng quy mô nhỏ cho thấy ngải đắng có tiềm năng hỗ trợ giảm viêm và giảm lệ thuộc steroid ở bệnh nhân Crohn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, giới chuyên môn nhấn mạnh bằng chứng hiện nay còn hạn chế và thiếu dữ liệu theo dõi dài hạn để khẳng định tính an toàn.
Nhiều người tin rằng uống ngưu hoàng giúp phòng ngừa tai biến mạch máu não, thậm chí dùng thay thuốc kê đơn. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học cho thấy ngưu hoàng chưa từng được chứng minh giúp ngừa nhồi máu não ở người; tự ý bỏ phác đồ kháng đông có thể gây bùng phát huyết khối đe dọa tính mạng.
Nhiều người tin rằng uống trà hoa ngâu giúp dễ ngủ và an thần. Tuy nhiên, y học hiện đại chưa ghi nhận bằng chứng hoa ngâu chữa mất ngủ; các dữ liệu an thần thực chất thuộc về loài thực vật khác có tên khoa học dễ gây nhầm lẫn.
Ngải Ấn Độ (*Artemisia indica*) không chứa hoạt chất artemisinin trị sốt rét như cây thanh hao hoa vàng (*Artemisia annua*). Dù các chiết xuất hữu cơ thể hiện khả năng ức chế ký sinh trùng trong ống nghiệm, nước sắc lá hoàn toàn mất hoạt tính và không thể thay thế phác đồ điều trị sốt rét chuẩn.
Thujone là hoạt chất tự nhiên phổ biến trong tinh dầu các loài ngải, có nguy cơ gây co giật và tổn thương thần kinh nếu dùng liều cao hoặc kéo dài. Hiểu rõ ngưỡng an toàn 3 mg/ngày theo khuyến cáo quốc tế và độc tính của thujone giúp phòng ngừa ngộ độc nguy hiểm.
Acanthoic acid là một hợp chất diterpene tự nhiên phân lập từ cây ngũ gia bì, nổi bật với tiềm năng kháng viêm thông qua can thiệp các con đường tín hiệu tế bào. Tuy nhiên, các bằng chứng hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng và mô hình thực nghiệm, người dùng cần thận trọng khi ứng dụng.
