Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.591 bài, trang 419 trên 1.480
Nhiều lời đồn thổi xem hắc mai biển là cứu cánh chữa lành loét dạ dày. Thực tế, các nghiên cứu khoa học ghi nhận loại quả này có tiềm năng bảo vệ niêm mạc, kháng viêm và chống oxy hóa rõ rệt, nhưng phần lớn dữ liệu hiện nay mới chỉ dừng lại ở các mô hình thực nghiệm trên động vật.
Hồ liêm đằng thường được dân gian ví von là "insulin thực vật" nhờ khả năng hạ đường huyết và phục hồi tế bào tụy trên động vật thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng chuẩn mực trên cơ thể người hiện vẫn còn thiếu hụt, người bệnh không thể dùng thảo dược này để thay thế thuốc chữa đái tháo đường.
Hắc mai biển giàu dưỡng chất nhưng chứa các hợp chất phenolic có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu tương tự aspirin. Ba nhóm người gồm bệnh nhân chuẩn bị phẫu thuật, người đang dùng thuốc chống đông máu và người điều trị huyết áp dùng đa thuốc cần tránh tự ý sử dụng để ngăn ngừa nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Ăn hải sâm có nguy cơ nhiễm kim loại nặng như chì, cadimi hay asen do tập tính ăn bùn đáy biển, đặc biệt ở vùng nước ô nhiễm. Tuy nhiên, phần lớn mẫu hải sâm thương phẩm vẫn nằm trong ngưỡng an toàn nếu được mổ bỏ nội tạng và ngâm xả, nấu chín kỹ.
Hiện chưa có nghiên cứu lâm sàng trực tiếp về tương tác giữa bạch quế bì và thuốc kháng sinh. Dữ liệu y văn chỉ ra các chiết xuất thảo dược có thể làm thay đổi enzym gan và protein vận chuyển, tiềm ẩn nguy cơ làm giảm hiệu quả kháng sinh hoặc tăng độc tính cho gan.
Nhiều lời đồn cho rằng cao chiết hạt gấc có thể tiêu trừ khối u, nhưng khoa học hiện nay khẳng định điều này chưa có căn cứ lâm sàng. Các tác dụng ức chế tế bào ung thư mới chỉ ghi nhận trong ống nghiệm và mô hình chuột, trong khi nghiên cứu cũng cảnh báo độc tính tim mạch trên động vật.
Hồ chi hoàn toàn không có tác dụng tức thì như các loại thuốc cương dương ức chế PDE5. Nghiên cứu khoa học cho thấy thảo dược này tác động từ từ lên chức năng nội mô và chỉ hỗ trợ giảm bớt triệu chứng mãn dục nam sau nhiều tuần tích lũy, không thể thay thế thuốc điều trị cấp tốc.
Người bệnh gút vẫn có thể ăn hến nhưng chỉ nên dùng lượng vừa phải và hạn chế ăn thường xuyên. Hến chứa hàm lượng purin từ trung bình đến cao, dễ làm tăng axit uric máu và kích hoạt cơn gút cấp nếu ăn quá nhiều hoặc uống nước luộc đặc.
Nhiều lời đồn cho rằng vỏ cây họ Bạch quế bì theo kinh nghiệm dân gian châu Phi có thể trị dứt điểm viêm loét dạ dày. Tuy nhiên, giới khoa học hiện chưa có bằng chứng thực nghiệm trực tiếp chứng minh hiệu quả này. Người bệnh không nên tự ý dùng thảo dược lạ thay thế thuốc điều trị.
Nhiều người tin rằng uống nước luộc hến giúp giải cồn cấp tốc, đưa cơ thể về trạng thái tỉnh táo. Thực tế, nước hến chỉ hỗ trợ bù nước, bổ sung điện giải và axit amin làm dịu cơn nôn nao, hoàn toàn không có khả năng đẩy nhanh tốc độ đào thải cồn trong máu ở người.
Hải châu (*Ardisia crenata*) và khôi nhung (*Ardisia gigantifolia*) cùng thuộc chi *Ardisia* nhưng có thành phần hóa học và hướng đích trị liệu khác nhau. Khoa học hiện đại chỉ ra hải châu giàu bergenin, catechin giúp hạ viêm đường hô hấp, trong khi khôi nhung chứa gigantifolinol và các dẫn xuất quinone hướng đến giảm đau, kháng viêm và bệnh lý tiêu hóa.
Hồ liêm đằng (Cissus verticillata) thường được lưu truyền dùng trị đái tháo đường nhờ tác dụng hạ đường huyết. Tuy nhiên, bằng chứng an toàn trên người còn rất hạn chế. Các nhóm đặc thù như phụ nữ mang thai, người huyết áp thấp hoặc người suy thận cần tuyệt đối thận trọng, không tự ý sắc uống.
Hẹ chứa các phân tử carbohydrate chuỗi ngắn kém hấp thu, có thể bị vi khuẩn đại tràng lên men và sinh khí, dễ gây đầy hơi ở người mắc hội chứng ruột kích thích. Người bệnh nên ăn lượng vừa phải để theo dõi khả năng dung nạp của bản thân.
Nhiều người tin rằng cây hạt sẻn có thể chữa khỏi bệnh ung thư, nhưng các bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy hoạt chất nitidine chloride trong dược liệu này mới chỉ thể hiện tác dụng ức chế khối u trên tế bào và chuột thí nghiệm. Hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả và an toàn của thảo dược này trên bệnh nhân ung thư.
Tannin trong vỏ cây như hải sơn tùng giúp làm săn se niêm mạc và giảm tiết dịch ruột khi tiêu chảy. Tuy nhiên, dùng nước sắc quá đậm đặc có thể gây kích ứng niêm mạc dạ dày và quặn bụng; người bệnh chỉ nên dùng lượng vừa phải và cần bù đủ nước.
Nấm hầu não chứa các hoạt chất tự nhiên có khả năng làm giảm đường huyết và ức chế enzyme tiêu hóa tinh bột. Khi dùng chung với thuốc điều trị đái tháo đường, tác động cộng dồn có thể khiến đường huyết hạ thấp quá mức, đòi hỏi người bệnh phải theo dõi chỉ số cẩn thận và hỏi ý kiến bác sĩ.
Phụ nữ mang thai không nên dùng hậu phác để giảm ợ hơi. Dù chiết xuất hậu phác có tác động lên cơ trơn tử cung trên động vật, dữ liệu an toàn trên thai phụ hoàn toàn chưa có. Việc tự ý dùng thảo dược tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng thai kỳ.
Hải sâm chứa chondroitin sulfate đặc thù dạng fucosyl hóa (fCS), cho thấy tiềm năng chống viêm và chống oxy hóa trong các mô hình thí nghiệm tiền lâm sàng. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng về tác dụng giảm đau khớp chỉ mới ghi nhận ở chondroitin sulfate chuẩn dược phẩm, chưa có thử nghiệm lâm sàng trực tiếp trên người với chiết xuất hải sâm.
Các nghiên cứu lâm sàng cho thấy chiết xuất vỏ hậu phác (khi phối hợp cùng hoàng bá) có thể hỗ trợ giảm lo âu tạm thời và hạ nồng độ cortisol ở người chịu căng thẳng vừa phải. Tuy nhiên, hiệu quả này đến từ dạng chiết xuất tiêu chuẩn hóa, không đồng nghĩa việc tự uống trà thô sẽ mang lại tác dụng điều trị tương đương.
Hạt phỉ và óc chó đều mang lại lợi ích vượt trội cho tim mạch nhưng sở hữu cơ chế khác biệt. Óc chó giàu acid béo omega-3 thực vật giúp hạ mạnh triglyceride và giảm nguy cơ hội chứng chuyển hóa, trong khi hạt phỉ giàu acid béo không bão hòa đơn và polyphenol giúp cải thiện rõ rệt chức năng nội mạc mạch máu.
