Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.581 bài, trang 431 trên 1.480
Bôi ngoài da hùng hoàng trị ghẻ có thể dẫn tới hấp thu lượng lớn asen vào máu qua các vết trầy xước, gây hoại tử da, nhiễm độc nội tạng và thậm chí tử vong. Tuyệt đối không tự ý dùng khoáng chất này trên da tổn thương.
Ăn hàu sống tiềm ẩn nguy cơ nhiễm khuẩn Vibrio vulnificus gây nhiễm trùng huyết hoại tử nguy hiểm. Người có bệnh gan mạn tính, xơ gan, đái tháo đường và suy giảm miễn dịch có nguy cơ tử vong rất cao, tuyệt đối không nên ăn hàu sống hoặc hải sản chưa nấu chín kỹ.
Ăn vỏ bánh mì thực sự mang lại nhiều chất chống oxy hóa hơn ruột bánh nhờ phản ứng Maillard tạo ra hợp chất pronyl-lysine và melanoidin có lợi. Tuy nhiên, việc nướng cháy ở nhiệt độ cao cũng làm tích tụ các hợp chất đường hóa bền vững (AGEs), đòi hỏi người tiêu dùng phải biết cách lựa chọn hợp lý.
Chiết xuất hoa hông hoa trắng (*Paulownia fortunei*) chứa nhiều polyphenol và flavonoid mang lại năng lực chống oxy hóa đáng kể trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, bằng chứng dập tắt gốc tự do trực tiếp so với các chất chuẩn còn hạn chế trên mô phỏng và động vật, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người.
Quan niệm rải bột hùng hoàng để xua đuổi rắn hoàn toàn không có cơ sở khoa học thực chứng. Thay vì bảo vệ ngôi nhà khỏi bò sát, việc sử dụng khoáng chất chứa hàm lượng asen độc hại này còn khiến các thành viên trong gia đình đối mặt với nguy cơ nhiễm độc gan và tổn thương hệ thần kinh nghiêm trọng.
Hùng hoàng chỉ phát huy hiệu quả hỗ trợ điều trị trên thể ung thư máu APL nhờ các dạng bào chế tinh khiết trong phác đồ phối hợp, đạt tỷ lệ lui bệnh cao. Người dân tuyệt đối không tự ý mua dùng khoáng thạch thô vì nguy cơ ngộ độc asen gây suy tạng và tử vong.
Tetrandrine chiết xuất từ rễ Hán phòng kỷ có khả năng hạ huyết áp nhờ cơ chế chẹn dòng canxi đi vào tế bào cơ tim và mạch máu. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh hoạt chất này giúp giảm áp lực động mạch và ngừa rối loạn nhịp tim tương đương thuốc chuẩn, song người bệnh không tự ý dùng thảo dược thay thế thuốc điều trị.
Nhiều thai phụ tìm đến hành đen với hy vọng tăng sức đề kháng tự nhiên, nhưng giới chuyên môn khuyến cáo cần cẩn trọng tối đa. Do hoàn toàn thiếu bằng chứng khoa học về độc tính trên thai nhi và mức độ an toàn khi cho con bú, phụ nữ mang thai không nên tự ý sử dụng sản phẩm này.
Nhiều người thường gọt bỏ góc bánh mì bị mốc rồi ăn phần còn lại để tránh lãng phí. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học cảnh báo độc tố vi nấm nguy hiểm như citrinin có thể phát tán rộng khắp thớ bánh vượt xa tầm nhìn mắt thường, gây hại nghiêm trọng cho đường ruột và tế bào miễn dịch.
Hòe mễ (nụ hoa) chứa hàm lượng rutin, tổng flavonoid và hợp chất phenolic cao hơn đáng kể so với hòe hoa (hoa đã nở). Lựa chọn nụ hoa chưa nở và sao ở nhiệt độ thích hợp giúp giữ trọn vẹn hoạt tính chống oxy hóa, kháng khuẩn tự nhiên từ dược liệu này.
Hùng hoàng chứa thành phần chính là asen sulfide vô cơ, ít tan hơn thạch tín trắng nhưng vẫn có thể hấp thu vào cơ thể. Việc uống kéo dài hoặc bôi đắp lên vùng da tổn thương có thể gây tích lũy asen, dẫn đến phản ứng tiêu hóa, suy đa cơ quan, thậm chí tử vong do ngộ độc thạch tín.
Cây hông hoa trắng chứa nhiều flavonoid và hoạt chất tự nhiên có khả năng kháng khuẩn, kháng viêm trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng nào chứng minh hiệu quả chữa viêm phổi trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thế thuốc y khoa.
Tuyệt đối không nên tự ý đào hoặc sắc rễ cây hòe biển uống làm trà giải độc. Nghiên cứu khoa học cho thấy chiết xuất hòe biển chứa các alkaloid mang độc tính tế bào mạnh và có nguy cơ làm tổn thương gan, thận thông qua cơ chế ức chế enzym chuyển hóa thuốc quan trọng.
Phụ nữ mang thai không nên tùy tiện dùng hoa hòe để thanh nhiệt. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy hoạt chất isoflavone từ cây hòe có thể gây tổn hại khả năng tiếp nhận phôi của nội mạc tử cung, đồng thời dữ liệu an toàn của dược liệu này trên thai phụ hiện vẫn chưa được xác lập đầy đủ.
Nước dùng phở bò và các món mì nước thường chứa hàm lượng muối rất cao. Nghiên cứu cho thấy lượng muối trong một bữa ăn dạng súp có thể làm tăng nhanh nồng độ natri máu và huyết áp tâm thu tức thì, đồng thời thói quen ăn nhiều mì nước làm tăng nguy cơ tăng huyết áp lâu dài.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước sắc vỏ cây hông hoa trắng để thanh nhiệt, trị bệnh, nhưng dữ liệu độc tính gan thận trên vỏ loài này vẫn chưa được xác lập đầy đủ. Người dân không nên tự ý đun sắc uống kéo dài khi chưa có nghiên cứu an toàn trên người.
Củ nén là gia vị quen thuộc nhưng chứa các hoạt chất có khả năng ức chế ngưng tập tiểu cầu. Việc dùng lượng lớn củ nén khi đang điều trị bằng thuốc chống đông (như warfarin) hoặc aspirin có thể làm tăng nguy cơ chảy máu nguy hiểm, đòi hỏi người bệnh phải hết sức thận trọng.
Hán phòng kỷ là vị thuốc y học cổ truyền nổi tiếng với công dụng trừ phong thấp, giảm đau nhức xương khớp. Dù nhiều nghiên cứu tiền lâm sàng ghi nhận hoạt chất của dược liệu giúp giảm viêm và sưng khớp ở động vật, bằng chứng lâm sàng chất lượng cao trên người vẫn còn hạn chế.
Bánh mì kẹp pa-tê là món ăn giàu dinh dưỡng nhưng chứa nhiều chất béo bão hòa và chất bảo quản nitrite từ thịt chế biến sẵn. Các chuyên gia khuyến cáo chỉ nên tiêu thụ loại thực phẩm này khoảng 1-2 lần mỗi tháng nhằm giảm thiểu nguy cơ tim mạch và bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa lâu dài.
Cây hàn the ba hoa thường được dân gian sắc uống để thanh nhiệt, nhưng nghiên cứu khoa học hiện nay vẫn chưa xác định được liều lượng chuẩn hóa trên người. Người dùng chỉ nên dùng lượng vừa phải, thận trọng về nguồn gốc dược liệu và cần tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên môn.
