Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.536 bài, trang 452 trên 1.477
Phụ nữ mang thai không nên dùng Hawthorn do hoàn toàn thiếu dữ liệu lâm sàng về độ an toàn trong thai kỳ và lo ngại nguy cơ kích thích trương lực cơ tử cung. Dù là thảo dược trợ tim phổ biến, các chế phẩm này vẫn ghi nhận biến cố bất lợi nghiêm trọng và cần tránh tự ý sử dụng khi mang thai.
Người đang dùng thuốc chống đông máu hoặc chống kết tập tiểu cầu không nên uống cây gối hạc đen. Dược liệu này chứa coumarin, flavonoid và có hoạt tính làm tan cục máu đông trong ống nghiệm, dễ tương tác bất lợi với thuốc điều trị và làm tăng nguy cơ xuất huyết nguy hiểm.
Nhiều người truyền tai nhau đắp lá han tía để tiêu viêm vết rách da, nhưng đây là hành động nguy hiểm. Lông châm và vi khuẩn bám trên lá tươi dễ găm sâu vào mô hở, gây kích ứng mạnh, bội nhiễm và làm tăng nguy cơ viêm mô tế bào, hoại tử diện rộng.
Các hợp chất naphthoquinone trong chi cây mun (*Diospyros*) thể hiện khả năng tiêu diệt tế bào ung thư và kháng khuẩn mạnh trong ống nghiệm nhưng đồng thời mang độc tính tế bào rất cao. Việc tự ý sắc uống vỏ hoặc rễ cây mun theo lời đồn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng, không có tác dụng chữa bệnh trên cơ thể sống.
Gừng gió chứa hoạt chất zerumbone có đặc tính kháng viêm, giảm đau trong các mô hình thí nghiệm thoái hóa khớp và đau thần kinh. Tuy nhiên, toàn bộ dữ liệu hiện tại mới dừng ở mức tiền lâm sàng trên động vật và tế bào, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; gừng gió không thể thay thế thuốc kê đơn.
Nhiều người đi rừng băn khoăn về mức độ độc tính giữa han tía và han trắng. Hiện chưa có nghiên cứu so sánh trực tiếp độc tính tiếp xúc da của hai loại này; các bằng chứng khoa học cho thấy các loài chi han có biến dị hình thái phức tạp và rất dễ nhầm lẫn.
Uống rượu rễ gối hạc hằng ngày tiềm ẩn nhiều nguy cơ hủy hoại gan thận do độc tính của cồn và nồng độ hoạt chất không được kiểm soát. Dù chiết xuất lá cây thuộc chi Gối hạc có tiềm năng kháng viêm trên động vật, hiện chưa có bằng chứng cho thấy rượu rễ an toàn ở người.
Thạch lá găng không chỉ là món tráng miệng giải nhiệt dân dã mà còn cung cấp chất nhầy thực vật giàu chất xơ hòa tan tự nhiên. Nhờ khả năng giữ nước và tạo cấu trúc gel đặc biệt, chất nhầy mang lại nhiều lợi ích cho đường ruột nhưng cần sơ chế đúng cách để bảo đảm an toàn.
Chạm phải cây han tía gây cảm giác bỏng rát tức thì do hàng ngàn lông châm khoáng hóa gãy vụn, đâm xuyên biểu bì và bơm dịch tiết kích ứng vào da. Phản ứng viêm tấy này được thúc đẩy bởi sự kích hoạt của tế bào Langerhans và thụ thể thần kinh cảm giác TRPA1.
Nhiều người truyền tai nhau thảo dược Hawthorn (chi Sơn tra) giúp hạ huyết áp nhanh chóng, nhưng đây là hiểu lầm nguy hiểm. Các bằng chứng khoa học khẳng định Hawthorn chỉ có tác dụng hỗ trợ hạ áp từ từ sau nhiều tuần đến nhiều tháng sử dụng liên tục, hoàn toàn không thể thay thế thuốc cấp cứu trong cơn tăng huyết áp đột ngột.
Thạch lá găng từ lâu được ưa chuộng nhờ vị thanh mát và lời truyền miệng giúp giải nhiệt, giải độc gan. Dưới góc độ khoa học, chất nhầy tạo đông tự nhiên của lá chứa nhiều pectin thực vật tốt cho tiêu hóa, nhưng bằng chứng lâm sàng về khả năng giải độc trực tiếp trên người hiện vẫn còn rất hạn chế.
Nhiều người có thói quen dùng các bài thuốc từ gừng bọc da hoặc chế phẩm gừng để chữa bệnh, nhưng phụ nữ mang thai và người xuất huyết tiêu hóa cần cẩn trọng. Hiện chưa có nghiên cứu độc tính rõ ràng trên thai phụ và người bệnh này, việc dùng thảo dược đậm đặc tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường.
Rễ gối hạc thường được truyền tai dùng chữa đau nhức xương khớp, nhưng việc tự ý sử dụng tiềm ẩn nhiều rủi ro. Thiếu dữ liệu an toàn trên người khiến phụ nữ mang thai, người suy gan, người suy thận và người chuẩn bị phẫu thuật tuyệt đối không nên tự ý dùng để tránh biến chứng nguy hiểm.
Han tía từ lâu được dân gian truyền miệng có công dụng chữa đau nhức xương khớp hiệu quả. Dù các nghiên cứu phòng thí nghiệm bước đầu ghi nhận chiết xuất từ chi thảo dược này có hoạt tính kháng viêm và giảm đau, hiện vẫn chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào được thực hiện trên người để chứng minh công dụng chữa bệnh thực tế.
Chiết xuất gừng đường uống và bôi ngoài da cho thấy tiềm năng hỗ trợ giảm đau thoái hóa khớp gối ở mức độ nhẹ đến trung bình qua các thử nghiệm lâm sàng. Dù vậy, bằng chứng tổng thể hiện còn nhiều ý kiến trái chiều, hiệu quả chỉ ở mức khiêm tốn và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Bổ sung gừng có thể hỗ trợ cải thiện đường huyết đói và chỉ số HbA1c ở người mắc tiểu đường type 2 trong một số thử nghiệm riêng lẻ. Tuy nhiên, các phân tích tổng hợp quy mô lớn cho thấy kết quả chung chưa hoàn toàn thống nhất, do đó gừng chỉ đóng vai trò hỗ trợ và không thể thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Uống rượu ngâm củ gừng bọc da hoang dã tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc cấp tính, suy gan và tổn thương thận nặng nề. Do hình thái dễ nhầm lẫn với các loài chứa độc tố hữu cơ tự nhiên, việc tự ý thu hái và ngâm rượu củ rừng trôi nổi có thể dẫn tới hậu quả chết người.
Hoạt chất UDCA trong mật gấu chống chỉ định tuyệt đối ở người bị tắc nghẽn đường mật hoàn toàn, viêm túi mật cấp tính và sỏi mật đã canxi hóa. Dùng thuốc khi đường mật bị bít tắc có thể gây tăng áp lực dữ dội, đe dọa biến chứng thủng đường mật và tổn thương gan nặng nề.
Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy bột gừng có khả năng giảm đau bụng kinh nguyên phát rõ rệt so với giả dược. Đáng chú ý, các phân tích tổng hợp ghi nhận gừng mang lại hiệu quả xoa dịu mức độ đau tương đương nhóm thuốc chống viêm không steroid (NSAID), mở ra giải pháp hỗ trợ tự nhiên lành tính cho phụ nữ.
Nhựa gừa thường được truyền tai dùng bôi mụn nhọt, vết trầy xước nhờ đặc tính săn se. Tuy nhiên, các nghiên cứu miễn dịch học cho thấy nhựa mủ tươi chứa dị nguyên protein gây kích ứng mô, viêm da tiếp xúc dị ứng và phản ứng chéo nguy hiểm với người mẫn cảm cao su.
