Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.486 bài, trang 474 trên 1.475
Cây dầu lai có củ (cây san hô) chứa độc tính trên toàn bộ thân, lá, hạt và nhựa mủ, dễ gây ngộ độc tiêu hóa cấp tính hoặc tổn thương mắt. Gia đình có trẻ nhỏ cần tuyệt đối thận trọng, tốt nhất không nên trồng làm cảnh trong nhà để phòng ngừa nguy cơ trẻ nuốt nhầm hạt hoặc bị dính mủ cây.
Dầu jojoba sở hữu cấu trúc este sáp đơn không bão hòa độc đáo, khác biệt hoàn toàn với dạng triglyceride trong dầu dừa hay dầu argan. Nhờ tương đồng với bã nhờn tự nhiên, dầu jojoba giúp bao phủ và bảo vệ thân tóc bền vững, song không phải là giải pháp đặc trị cho tình trạng gàu hay rụng tóc bệnh lý.
Dương đào (kiwi) đã được khoa học chứng minh có khả năng gây dị ứng chéo với mủ cao su tự nhiên qua hội chứng mủ cao su - trái cây. Người có cơ địa nhạy cảm hoặc mẫn cảm với găng tay cao su cần đặc biệt thận trọng với loại quả này.
Nhiều người nghe tên "dầu mè tía" thường lầm tưởng đây là một dạng vừng mè đen dùng trong ẩm thực hằng ngày. Thực tế, dầu mè tía thuộc chi Jatropha họ Thầu dầu (Euphorbiaceae), là loài thực vật chứa độc tính cao, tuyệt đối không ăn được và rất dễ dẫn đến ngộ độc nghiêm trọng nếu dùng nhầm.
Các nghiên cứu phòng thí nghiệm cho thấy chiết xuất từ cây dướng nhỏ và hoạt chất kazinol có khả năng ức chế mạnh mẽ enzym tyrosinase, giúp cản trở quá trình tổng hợp sắc tố melanin. Tuy nhiên, bằng chứng hiện tại chủ yếu dừng ở mức tế bào nuôi cấy và động vật, người dùng cần thận trọng và không nên thần thánh hóa hiệu quả.
Quả dướng và tang thầm (quả dâu tằm) thuộc hai chi khác nhau trong họ Moraceae, sở hữu đặc tính sinh học và nguy cơ dị ứng riêng biệt. Hiện chưa có nghiên cứu xác lập ngưỡng an toàn của quả dướng ở người; người dân không nên nhầm lẫn hoặc tự ý sử dụng thay thế tang thầm.
Rễ dây thuốc cá chứa hoạt chất rotenone - một độc chất ức chế hô hấp tế bào và phá hủy hệ thần kinh cực mạnh. Tuyệt đối không được sử dụng dây thuốc cá theo đường uống dưới bất kỳ hình thức nào vì nguy cơ gây ngộ độc cấp tính, thoái hóa tế bào não, viêm loét ruột và tử vong do suy hô hấp.
Bổ sung dầu cá liều cao có thể làm thay đổi các đặc tính điện sinh lý cơ tim, dẫn đến rủi ro rung nhĩ khó lường ở người có bệnh nền. Bằng chứng khoa học cho thấy người dùng không nên tự ý dùng liều cao nếu chưa có chỉ định y khoa.
Nhiều người có thói quen giã lá dầu mè tía đắp lên vết thương hở nhằm cầm máu, chống viêm. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện nay cho thấy chiết xuất cây chỉ có tác dụng kháng khuẩn sơ bộ trong phòng thí nghiệm; thử nghiệm trên động vật không làm vết thương nhanh liền hơn, trong khi độc tính và nguy cơ viêm da tiếp xúc là rất lớn.
Nhiều người tin rằng thảo dược dạ cẩm có thể diệt sạch vi khuẩn HP, song khoa học hiện nay chỉ ghi nhận hoạt tính ức chế vi khuẩn của một số hợp chất trong ống nghiệm. Dạ cẩm không thể thay thế phác đồ kháng sinh y khoa để tiệt trừ HP trong cơ thể người.
Các nghiên cứu độc tính thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá dạ hoa ở liều 500 mg/kg không gây độc bán cấp và dung nạp tốt trên chuột, nhưng liều cao có thể gây an thần, li bì và tiềm ẩn nguy cơ gây độc tế bào, đòi hỏi người dùng phải thận trọng.
Hoa dạ hương và hoa lài có hình thái và tính chất sinh học hoàn toàn khác nhau. Dạ hương thuộc họ Cà (Solanaceae) chứa nhiều hợp chất sinh học và alkaloid tiềm ẩn độc tính, do đó người tiêu dùng tuyệt đối không được tự ý thu hái để phơi khô ướp trà thay thế cho hoa lài thực phẩm.
Hoa dương hòe là món ăn bổ dưỡng, giàu chất chống oxy hóa nhưng tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng nếu chế biến sai. Vỏ cây, cành và hạt của loài cây này chứa độc tính tự nhiên. Người dùng cần nhặt bỏ toàn bộ cành cuống, rửa sạch vi khuẩn và luôn nấu chín kỹ bằng nhiệt độ để tránh ngộ độc.
Nhiều người truyền tai nhau thói quen uống trà hoa dạ hoa mỗi ngày để ngủ ngon và trị mất ngủ. Dù các nghiên cứu trên động vật ghi nhận dịch chiết hoa dạ hoa có tác dụng an thần, làm tăng thời gian ngủ nhờ tác động lên dopamine và serotonin, hiện vẫn chưa có nghiên cứu trên người để khẳng định hiệu quả và độ an toàn khi dùng hàng ngày.
Chưa có nghiên cứu khoa học trực tiếp so sánh nước sắc và cao lỏng dạ cẩm trị nhiệt miệng. Tuy nhiên, dữ liệu từ các thảo dược khác cho thấy cao lỏng bám dính niêm mạc tốt hơn giúp giảm đau nhanh, trong khi dạng nước sắc hỗ trợ làm sạch diện rộng nhưng dễ bị rửa trôi.
Dầu jojoba mang lại hiệu quả cao trong hỗ trợ cải thiện mụn trứng cá nhờ đặc tính kháng viêm và bạt sừng nhẹ mà không gây ngứa hay bỏng rát. Tuy nhiên, bằng chứng lâm sàng hiện tại cho thấy thành phần này phù hợp nhất với vai trò bổ trợ an toàn, không thay thế hoàn toàn phác đồ điều trị mụn chuẩn y khoa.
Chế độ ăn duy trì tỷ lệ natri trên kali ở mức thấp hỗ trợ kiểm soát huyết áp tâm thu hiệu quả. Dưa bở là loại quả tươi mát chứa kali tự nhiên, góp phần cải thiện cân bằng điện giải nhưng không thể thay thế phác đồ điều trị hay lối sống lành mạnh.
Hạt dầu lai chứa độc tố nguy hiểm gồm protein curcin và este phorbol, có thể gây nôn mửa, tiêu chảy cấp và mất nước nghiêm trọng. Trẻ nhỏ dễ bị ngộ độc do ăn nhầm; phụ huynh cần cảnh giác không trồng cây gần khu dân cư và đưa trẻ đến viện ngay khi nuốt phải.
Nhiều người có thói quen dùng thảo dược song song thuốc Tây nhằm chữa đau dạ dày nhanh hơn. Tuy nhiên, các hợp chất tự nhiên có thể làm thay đổi chuyển hóa qua enzyme gan và ảnh hưởng nồng độ thuốc tân dược. Việc dùng chung thiếu kiểm soát tiềm ẩn rủi ro giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng độc tính.
Nhiều người băn khoăn về sự khác biệt dược tính giữa dương đào (*Actinidia latifolia*) và kiwi xanh thông thường (*Actinidia deliciosa*). Tuy nhiên, các tài liệu khoa học hiện tại chỉ xác lập rõ hàm lượng carotenoid, diệp lục, vitamin C của kiwi thông thường mà chưa có dữ liệu đối đầu trực tiếp về actinidin và triterpenoid giữa hai loài này.
