Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.511 bài, trang 494 trên 1.476
Dâu tây cấp đông công nghiệp giữ lại phần lớn chất chống oxy hóa và anthocyanin suốt 6 tháng, không hề kém cạnh dâu tươi. Trong khi đó, dâu tươi để ở nhiệt độ phòng mất gần một nửa lượng vitamin C sau 7 ngày, nhưng bảo quản lạnh ở 4 độ C giúp hạn chế đáng kể sự hao hụt này.
Người có tiền sử sỏi thận canxi oxalat không bắt buộc phải kiêng tuyệt đối dâu tây. Bằng chứng khoa học cho thấy dù dâu tây có thể làm tăng đào thải oxalat qua nước tiểu, bạn vẫn có thể ăn lượng vừa phải nếu kết hợp đủ canxi trong chế độ ăn hàng ngày.
Vỏ cây du đỏ thường được truyền tai như giải pháp tự nhiên cho hội chứng ruột kích thích (IBS), nhưng bằng chứng khoa học cho thấy thảo dược này chỉ phát huy tác dụng khi kết hợp trong bài thuốc dành cho người thể táo bón, hoàn toàn không hiệu quả trong việc cải thiện thói quen đi tiêu ở người thể tiêu chảy.
Quan niệm uống duyên đơn để an thần, trị giun là sai lầm nguy hiểm tính mạng. Duyên đơn chứa lượng chì độc hại cao, không có giá trị sinh học, gây thiếu máu, tổn thương gan và suy tạng nghiêm trọng. Người dân tuyệt đối không tự ý uống khoáng dược hay thảo dược trôi nổi.
Nhiều người tin rằng ăn dâu tây giúp hạ axit uric và chặn đứng cơn gút nhờ hàm lượng vitamin C dồi dào. Dẫu vậy, các bằng chứng y khoa hiện tại cho thấy giả thuyết này chưa được kiểm chứng lâm sàng trực tiếp trên người, và dâu tây hoàn toàn không thể thay thế phác đồ điều trị bệnh.
Cây dâm hôi chứa nhiều hoạt chất coumarin tự nhiên độc đáo, nhưng các tác dụng sinh học mới chỉ dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm trên đĩa nuôi cấy tế bào. Hiện chưa có bằng chứng lâm sàng nào trên người, vì vậy người dân tuyệt đối không tự ý dùng làm thuốc chữa bệnh.
Gội đầu bằng lá và hoa dâm bụt có cơ sở khoa học từ các thử nghiệm tiền lâm sàng, chứng minh chiết xuất từ lá giúp kích thích nang tóc chuyển sang pha anagen trên chuột. Tuy nhiên, hiệu quả này chưa được thử nghiệm trực tiếp trên người, người dùng chỉ nên xem đây là biện pháp hỗ trợ tự nhiên.
Chiết xuất dâu gai (Cudrania tricuspidata) được truyền tai có công dụng giải độc, bảo vệ tế bào gan và hạ men gan. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay hoàn toàn dừng lại ở cấp độ ống nghiệm và mô hình chuột, chưa có thử nghiệm lâm sàng đối chứng nào được tiến hành trên cơ thể người.
Các dữ liệu dược động học thực nghiệm cho thấy hoạt chất dihydromyricetin trong cây dâu dây có thể tác động và ức chế các enzyme chuyển hóa thuốc quan trọng thuộc họ Cytochrome P450 tại gan. Việc dùng chung thảo dược này với thuốc tây tiềm ẩn nguy cơ làm biến đổi nồng độ thuốc trong máu, đòi hỏi người bệnh phải hết sức cẩn trọng.
Các chiết xuất polyphenol từ bã dâu rượu cho thấy tiềm năng hạ đường huyết và cải thiện kháng insulin trên chuột thí nghiệm, nhưng hiện chưa có bất kỳ thử nghiệm lâm sàng nào trên người. Người bệnh đái tháo đường tuyệt đối không tự ý dùng dâu rượu thay thế thuốc điều trị theo phác đồ y khoa.
Nước sắc quả dành dành núi chứa nhiều hoạt chất chuyển hóa có thể gây độc cho gan, thận và kích ứng tiêu hóa. Bốn nhóm đối tượng gồm phụ nữ có thai, người suy giảm chức năng gan thận, người tiêu chảy mạn tính và người chuẩn bị phẫu thuật không nên tự ý dùng để tránh các biến chứng nguy hiểm.
Các nghiên cứu tiền lâm sàng cho thấy chiết xuất bồ công anh giàu chất chống oxy hóa có tiềm năng hỗ trợ giảm men gan và tổn thương gan trên động vật. Tuy nhiên, khoa học hiện vẫn thiếu các thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn trên người để khẳng định bồ công anh có thể "giải độc gan" như lời đồn thổi.
Dâu gai chứa nhiều hoạt chất chuyển hóa mạnh nhưng bằng chứng an toàn trên người còn rất hạn chế. Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, người sắp phẫu thuật và người dị ứng họ Dâu tằm cần thận trọng, tránh tự ý sử dụng để phòng ngừa các rủi ro sức khỏe.
Dịch chiết từ cây dâm xanh cho thấy khả năng ức chế vi khuẩn và nấm trong các thử nghiệm phòng thí nghiệm (in vitro) nhờ chứa flavonoid và hợp chất phenolic. Tuy nhiên, giới chuyên gia khẳng định loài cây này chưa hề có thử nghiệm lâm sàng trên người và tiềm ẩn độc tính tế bào, không thể tự ý dùng làm thuốc chữa nhiễm trùng.
Quả dâm xanh tuyệt đối không ăn được do chứa nhiều saponin triterpene và hoạt chất có độc tính tế bào cao. Đây chỉ là cây cảnh, không phải thực phẩm dinh dưỡng. Trẻ nhỏ nuốt phải quả mọng này đối mặt nguy cơ ngộ độc cấp tính đường tiêu hóa nghiêm trọng, nôn mửa và mất nước.
Quả dây bá (*Scindapsus officinalis*) chứa các hoạt chất chống oxy hóa đặc trưng gồm flavonoid, terpene, alkaloid và nhóm este caffeoyl cyclobutantetraol mới lạ. Các nghiên cứu tiền lâm sàng bước đầu ghi nhận khả năng dập tắt gốc tự do in vitro và cải thiện chỉ số men chống oxy hóa trên động vật thí nghiệm.
Quả dâu núi (dâu dại hoa vàng) không chứa độc chất gây chết người như lời đồn đại dân gian. Dù không có độc tính nguy hiểm, loại quả hoang dại này có vị rất nhạt, xốp và có thể gây khó chịu đường tiêu hóa nếu ăn quá nhiều.
Vỏ du đỏ (Ulmus rubra) là thảo dược phổ biến, nhưng liệu dùng dược liệu này có gây kích ứng hay phản ứng chéo với phấn hoa cây rừng không? Nghiên cứu thực vật cho thấy cây họ Du thụ phấn và lai tạp tự nhiên mạnh mẽ, đòi hỏi người có cơ địa dị ứng phấn hoa, bệnh nhân tắc nghẽn tiêu hóa và người dùng nhiều thuốc phải hết sức cẩn trọng.
Tiếp xúc với duyên đơn chứa chì trong thai kỳ tiềm ẩn nguy cơ lớn cho thai nhi. Bằng chứng khoa học cho thấy chì dễ dàng vượt qua nhau thai, làm tăng tỷ lệ sinh non, vỡ ối sớm, kìm hãm cân nặng sơ sinh và làm gián đoạn quá trình kết nối mạng lưới thần kinh não bộ của trẻ.
Nước nấu từ lá dong khô thường được nhiều người truyền tai nhau uống sau Tết để "mát gan", giải rượu. Thực chất, cảm giác nhẹ nhõm đến từ việc cơ thể được bù đủ nước, trong khi chưa có bằng chứng khoa học khẳng định nước lá dong khô có thể trực tiếp làm thay đổi hoạt tính enzym hay phục hồi tổn thương gan ở người.
