Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.576 bài, trang 524 trên 1.479
Hiện tại chưa có nghiên cứu khoa học xác định liều lượng cỏ may bắt đầu gây tổn thương gan, thận; dữ liệu thực nghiệm trên chuột chỉ ghi nhận chiết xuất cỏ may đường uống ở mức liều từ 62,5 mg/kg đến 4000 mg/kg không gây tử vong hay độc tính cấp trong 72 giờ.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ gà để bào mòn sỏi thận mà không cần phẫu thuật. Tuy nhiên, bằng chứng khoa học hiện tại cho thấy đa số thử nghiệm mới dừng lại ở mô hình động vật, trong khi dữ liệu lâm sàng trên người còn rất hạn chế và chưa đủ để thay thế phác đồ điều trị y khoa.
Cỏ bợ và rau má cùng có tính mát giải nhiệt nhưng khác biệt sâu sắc về thành phần dược tính. Trong khi cỏ bợ dồi dào nhóm polyphenol và flavonoid giúp hạ men gan, bảo vệ tế bào trước stress oxy hóa thì rau má lại nổi bật với nhóm triterpenoid như madecassoside, asiaticoside giúp phục hồi mô và ổn định chuyển hóa mỡ.
Chiết xuất cỏ lào đã được các nhà khoa học bào chế thành công dạng gel bôi và màng dán lỏng ổn định, có hoạt tính kháng khuẩn và hỗ trợ đông máu trong phòng thí nghiệm. Tuy nhiên, việc ứng dụng điều trị bỏng lâm sàng trên người vẫn chưa hoàn tất, người dân không nên tự đắp lá tươi.
Nhai trực tiếp lá cỏ lào tươi để chữa viêm họng là mẹo dân gian tiềm ẩn nguy cơ làm bỏng rát, kích ứng niêm mạc và bội nhiễm vi khuẩn. Hiện chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh phương pháp này an toàn hay có tác dụng trị khỏi viêm họng ở người.
Tự hái cỏ may quanh nhà làm thuốc tiềm ẩn rủi ro tích tụ kim loại nặng nguy hiểm do cây hấp thụ ô nhiễm từ đất, nước và không khí. Dược liệu mọc hoang không được kiểm định có thể gây độc hại lâu dài cho gan, thận khi đun uống.
Cỏ hàn the được dân gian truyền tai nhau như vị thuốc chữa viêm đường tiết niệu nhờ tác dụng thông tiểu. Tuy nhiên, các nghiên cứu dược lý mới chỉ dừng lại ở thử nghiệm trong ống nghiệm và động vật; hiện chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người xác nhận khả năng diệt khuẩn hay chữa khỏi bệnh của loài cây này.
Cỏ lào được dân gian dùng chữa viêm loét dạ dày, song các dữ liệu khoa học hiện nay mới chỉ ghi nhận tác dụng chống loét trong thử nghiệm trên chuột. Giới nghiên cứu chưa có đủ thử nghiệm lâm sàng trên người để xác nhận hiệu quả, người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thay thuốc điều trị.
Phụ nữ mang thai, người mắc bệnh thận và trẻ em không nên tự sắc cỏ gừng uống do thiếu dữ liệu an toàn lâm sàng. Nghiên cứu thực nghiệm cho thấy cỏ gừng gây tăng bài tiết nước tiểu và khoáng chất, đồng thời tiềm ẩn nguy cơ nhiễm nấm mốc chứa độc tố cùng kim loại nặng từ môi trường.
Cỏ dùi trống được dân gian lưu truyền là vị thuốc quý chữa mờ mắt, quáng gà và viêm nhiễm. Tuy nhiên, các nghiên cứu khoa học hiện nay mới chỉ dừng lại ở việc xác định các hợp chất hóa học chống viêm và kiểm soát chất lượng dược liệu, hoàn toàn chưa có thử nghiệm lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa khỏi bệnh mờ mắt.
Nhiều người truyền tai nhau cách giã nát cỏ gừng đắp lên vết thương hở để trị nhiễm trùng da, nhưng khoa học hiện chưa có bằng chứng xác nhận hiệu quả này. Ngược lại, việc đắp thảo mộc tươi tiềm ẩn nguy cơ đưa vi khuẩn từ đất vào mô tổn thương, gây bội nhiễm nghiêm trọng và nhiễm trùng huyết.
Uống cỏ hàn the cùng thuốc lợi tiểu có thể gây tương tác bất lợi, thúc đẩy bài tiết nước quá mức dẫn tới mất cân bằng điện giải và tụt huyết áp. Người bệnh tim mạch, huyết áp cần cẩn trọng trước thói quen tự ý đun nước lá thảo dược khi đang dùng tân dược.
Nhiều người truyền tai nhau uống nước cỏ hàn the để hạ men gan, song y học hiện đại mới chỉ ghi nhận hoạt tính bảo vệ gan của chiết xuất thảo mộc này trên chuột và tế bào thí nghiệm. Chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người; người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng thảo dược thay thế phác đồ điều trị.
Chiết xuất cọ xẻ ghi nhận khả năng kháng viêm và chống oxy hóa trong các thử nghiệm hóa sinh phòng thí nghiệm, song hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh hiệu quả chữa viêm khớp trên người. Việc tự ý sử dụng còn tiềm ẩn rủi ro phá hủy hồng cầu từ hoạt chất phenolic.
Kim tiền thảo (*Desmodium styracifolium*) và Cỏ hàn the là hai loài khác nhau dù cùng họ. Nghiên cứu thực nghiệm chứng minh chiết xuất Kim tiền thảo giúp giảm lắng đọng sỏi canxi oxalat và ngừa tổn thương thận, trong khi Cỏ hàn the chưa có bằng chứng rõ ràng.
Cỏ lạc được nhiều người quan tâm nhờ chứa các hợp chất phenolic và flavonoid có khả năng chống oxy hóa. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học hiện nay mới dừng lại ở quy mô phòng thí nghiệm trên mô hình chiết xuất, chưa có thử nghiệm lâm sàng trên người chứng minh tác dụng điều trị bệnh.
Nhiều người quan tâm đến khả năng chống oxy hóa của thân rễ cỏ gừng (*Panicum repens*), nhưng dữ liệu khoa học về hàm lượng phenol, flavonoid và năng lực dọn gốc tự do của loài này hiện vẫn còn thiếu hụt. Độc giả nên cẩn trọng, không tự ý sử dụng thảo mộc chưa qua kiểm chứng khoa học.
Các nghiên cứu in vitro cho thấy chiết xuất và hợp chất lignan từ cỏ diệt ruồi có khả năng diệt trừ bọ gậy muỗi rất mạnh ở nồng độ cực thấp. Tuy nhiên, đây mới chỉ là kết quả trong phòng thí nghiệm và chưa có dữ liệu kiểm chứng về rủi ro tồn dư sinh thái thực tế.
Cỏ diệt ruồi (*Phryma leptostachya*) chứa độc chất lignan tác động chọn lọc lên hệ thần kinh côn trùng, mang độ an toàn cao hơn hẳn các cây trừ sâu chứa độc tính ức chế hô hấp tế bào nguy hiểm như cây thuốc cá. Hiểu rõ cơ chế này giúp người dùng tận dụng hiệu quả diệt muỗi, ruồi mà vẫn bảo vệ sức khỏe.
Cỏ chửa (*Hygroryza aristata*) là loài thủy sinh cần được sơ chế sạch bùn đất, phơi sấy nhanh để ngừa nấm mốc và vi khuẩn hoại sinh. Kiểm soát đúng liều lượng khô và hỏi ý kiến bác sĩ y học cổ truyền là điều kiện tiên quyết giúp phòng tránh ngộ độc và bảo đảm an toàn sức khỏe.
