Những thắc mắc thường gặp về ăn uống, dược liệu và sức khỏe, trả lời bằng nghiên cứu khoa học có ghi rõ nguồn.
29.651 bài, trang 709 trên 1.483
Protein casein và lactalbumin trong sữa ít béo có khả năng kích thích thận tăng tốc độ đào thải axit uric qua nước tiểu. Kết hợp cùng canxi và axit orotic, việc bổ sung sữa ít béo và sữa chua không đường hàng ngày là giải pháp dinh dưỡng khoa học giúp hỗ trợ kiểm soát axit uric máu tự nhiên.
Sau bữa ăn nhiều dầu mỡ, lipid máu bắt đầu tăng vọt từ 1 đến 2 giờ và có thể kéo dài tình trạng biến động tới 8 giờ. Hiện tượng này làm suy giảm tới 50% chức năng giãn mạch nội mô, kích hoạt stress oxy hóa và phản ứng viêm mạch máu.
Khi sốt cao kèm rét run, người bệnh thường muốn uống nước nóng để bớt lạnh. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy nước mát ở mức 15-22 độ C hoặc nước ở nhiệt độ phòng mới là lựa chọn tối ưu, giúp bù nước nhanh chóng và hỗ trợ hạ thân nhiệt trung tâm an toàn.
Chất xơ hòa tan từ yến mạch, đại mạch, họ đậu, táo, quả có múi và hạt lanh giúp tạo gel trong ruột, liên kết với axit mật để tăng đào thải ra phân, buộc gan tiêu thụ cholesterol dự trữ và giảm lượng LDL-C huyết thanh từ 5-10%.
Ăn cay có thể hỗ trợ cải thiện huyết áp nhờ capsaicin tác động qua thụ thể TRPV1 và giúp não bộ nhạy hơn với vị mặn, từ đó giảm tiêu thụ muối. Tuy nhiên, bằng chứng hiện nay chủ yếu là nghiên cứu quan sát, đồ cay cũng tiềm ẩn nguy cơ tăng cân, rối loạn mỡ máu và khó tiêu.
Chế độ ăn dưới 50g carbohydrate mỗi ngày có thể hỗ trợ giảm cân và hạ đường huyết tạm thời, nhưng tiềm ẩn nguy cơ lớn đối với người có tiền sử hạ đường huyết, người mắc bệnh tiểu đường hoặc suy giảm chức năng gan, thận do rủi ro nhiễm toan ceton và thiếu hụt dưỡng chất.
Khi bị tăng triglyceride máu, ưu tiên hàng đầu là cắt giảm carbohydrate tinh chế thay vì chất béo. Các bằng chứng lâm sàng chứng minh chế độ ăn ít béo nhưng nhiều tinh bột làm gia tăng đáng kể nồng độ triglyceride và làm giảm cholesterol tốt HDL-C, trong khi việc kiểm soát tinh bột và tập luyện giúp hạ mỡ máu hiệu quả.
Cà phê pha phin và cà phê máy không dùng giấy lọc làm tăng cholesterol máu nhiều hơn cà phê lọc giấy. Nguyên nhân do hợp chất cafestol và kahweol trong dầu cà phê bị màng kim loại để lọt qua, trong khi giấy lọc giữ lại gần như hoàn toàn lượng lipid này.
Nhiều người chuyển từ thịt đỏ sang thịt gà với hy vọng tránh tái phát cơn gút. Tuy nhiên, các bằng chứng khoa học cho thấy thịt gia cầm cũng làm tăng acid uric huyết thanh và làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh gút tương tự như thịt đỏ nếu tiêu thụ không kiểm soát.
Nhiều nghiên cứu lâm sàng ghi nhận gừng có thể hỗ trợ giảm nhẹ huyết áp và cải thiện mỡ máu khi dùng liều từ 1,2 đến 3 gam mỗi ngày. Tuy nhiên, gừng không thể thay thế thuốc điều trị; lạm dụng liều cao dễ gây tụt huyết áp quá mức và tương tác bất lợi với thuốc hạ áp.
Sau mãn kinh, hormone estrogen suy giảm khiến chuyển hóa lipid bị rối loạn và mỡ máu tăng cao. Thay đổi khẩu phần đúng cách bằng việc cắt giảm mỡ bão hòa, hạn chế tinh bột tinh chế, bổ sung chất xơ từ ngũ cốc nguyên hạt, cá và các loại đậu giúp ổn định chỉ số mỡ máu và giảm nguy cơ tim mạch.
Ăn tối muộn phá vỡ nhịp sinh học của gan, làm chậm quá trình oxy hóa chất béo và suy giảm độ nhạy insulin. Hậu quả là chất béo dễ tích tụ tại gan, làm tăng nồng độ triglyceride và đường huyết, dẫn tới nguy cơ rối loạn lipid máu ngay cả khi không nạp dư calo.
Nhiều người lầm tưởng uống vitamin C liều cao sẽ giúp đào thải nhanh axit uric, nhưng khoa học cho thấy vitamin C chỉ hỗ trợ hạ urat ở mức độ khiêm tốn với liều khoảng 500 mg/ngày. Lạm dụng liều cao không làm tăng hiệu quả mà còn gia tăng nguy cơ tạo sỏi thận oxalat.
Crom và magie tham gia trực tiếp vào hoạt động của hormone insulin, nhưng các bằng chứng y khoa hiện nay chưa đủ để khuyến nghị bổ sung đại trà cho người tiểu đường type 2. Viên uống bổ sung chỉ cho thấy hiệu quả hạn chế và không cải thiện đường huyết ở người có nồng độ khoáng chất bình thường.
Bulking sai cách với nhiều tinh bột tinh chế và mỡ bão hòa dễ khiến mỡ máu tăng vọt dù tập tạ đều đặn. Người tập cần điều chỉnh cắt giảm đồ ngọt, nước có ga, kiểm soát thịt chế biến, ưu tiên tinh bột thô và bổ sung thực phẩm giàu niacin để nuôi cơ an toàn.
Rối loạn mỡ máu ở người đái tháo đường type 2 rất nguy hiểm do sự gia tăng của các hạt LDL nhỏ đậm đặc (sdLDL) gây xơ vữa. Để kiểm soát đồng thời đường huyết và mỡ máu xấu, người bệnh cần ưu tiên cắt giảm tinh bột tinh chế, đường bổ sung, tăng cường đạm thực vật và kiểm soát calo để giảm cân.
Bia không cồn không an toàn cho người bệnh gút. Dù đã loại bỏ ethanol, đồ uống này vẫn chứa lượng lớn purine, đặc biệt là guanosine dễ hấp thu, khiến nồng độ axit uric huyết tương tăng 4,4% chỉ sau 30 phút sử dụng và làm tăng nguy cơ bùng phát cơn đau khớp cấp.
Cá béo tự nhiên lý tưởng để phòng bệnh tim mạch, nhưng khi cần hạ nhanh chỉ số triglyceride bệnh lý, viên dầu cá omega-3 liều cao (3-4 g/ngày) mới là lựa chọn mang lại hiệu quả thực sự rõ rệt. Tùy mức độ mỡ máu, người bệnh cần hiểu đúng để dùng chuẩn.
Chế độ ăn keto giúp giảm nhanh triglyceride và tăng mỡ tốt HDL-C nhờ ức chế tổng hợp mỡ nội sinh. Tuy nhiên, lượng chất béo ngoại sinh quá cao lại khiến cholesterol xấu LDL-C và apoB tăng vọt, đặc biệt ở người có thể trạng bình thường. Cần theo dõi mỡ máu sát sao khi áp dụng.
Ăn chay trường không đồng nghĩa với việc chắc chắn hết mỡ máu cao. Dù việc cắt giảm mỡ động vật giúp hạ cholesterol xấu, nhưng nếu ăn chay sai cách với nhiều tinh bột tinh chế và đường ngọt, nồng độ triglyceride trong máu vẫn tăng cao, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
